Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu ngoại nhập để phục vụ sản xuất trong nước, khoảng 80-90% nguyên liệu sản xuất thuốc trong nước vẫn phải nhập khẩu. Hàng năm Việt Nam vẫn chi một khoản ngoại tệ lớn để nhập khẩu NPL dược phẩm. Cụ thể từ năm 2015 đến nay, tốc độ nhập khẩu NPL dược phẩm trung bình đạt mức tăng trưởng 3,26%/năm, riêng năm 2023, tổng kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu dược vào Việt Nam đạt 438,45 triệu USD, giảm 4,77% so với năm trước.

Đáng chú ý, số liệu thống kê năm 2024 cho thấy tổng kim ngạch nhập khẩu NPL dược phẩm đạt 480,09 triệu USD, tăng 9,44% so với năm 2023 mức tăng cao trong vòng 5 năm gần đây và chiếm 0,13% tỷ trọng nhập khẩu hàng hóa của cả nước và trong năm 2025 kim ngạch nhập khẩu mặt hàng này chỉ đạt 269,57 triệu USD, tăng 10,16% so với cùng kỳ năm 2024.

Sau mức tăng trưởng hơn 10% trong năm 2025 (do các hoạt động tích trữ dự phòng thuế quan và điều chỉnh chuỗi cung ứng), sản lượng dược phẩm toàn cầu đầu năm 2026 có dấu hiệu chậm lại. Tại Việt Nam, trong 3 tháng đầu năm 2026, nhập khẩu NPL dược phẩm chỉ đạt 44,10 triệu USD, giảm tới 51,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Việc nhập khẩu nguyên phụ liệu (NPL) dược phẩm giảm mạnh 51,5% trong quý 1/2026 chủ yếu do các doanh nghiệp trong nước chủ động rà soát, giảm tồn kho và thay đổi chiến lược mua hàng trước các biến động địa chính trị toàn cầu. Sự sụt giảm này còn chịu tác động từ việc thắt chặt các quy định quản lý chất lượng hàng hóa nhập khẩu, cùng xu hướng đẩy mạnh sản xuất và sử dụng dược liệu trong nước. Với các nguyên nhân cụ thể như:

Chủ động dự trữ và rà soát tồn kho: Theo Công văn 952/QLD-KD của Cục Quản lý Dược, trước bối cảnh xung đột quốc tế phức tạp, doanh nghiệp dược phẩm đã tập trung rà soát tồn kho, đánh giá khả năng cung ứng, dẫn đến việc giảm nhập khẩu các nguyên liệu không quá thiết yếu, nhằm tối ưu hóa nguồn lực.

Vướng mắc thủ tục nhập khẩu mới: Các quy định mới về quản lý chất lượng hàng hóa (áp dụng từ 01/01/2026) chưa hoàn thiện hướng dẫn thực thi đã gây ách tắc, khó khăn trong việc kiểm tra, thông quan nguyên liệu nhập khẩu, khiến dòng hàng về chậm.

Đẩy mạnh sản xuất trong nước: Chính phủ đang tích cực hỗ trợ doanh nghiệp dược phẩm trong nước thông qua các ưu đãi thuế và đầu tư, thúc đẩy xu hướng tự chủ nguyên liệu, giảm dần sự phụ thuộc vào các thị trường truyền thống như Trung Quốc và Ấn Độ.

Tác động địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng: Xung đột quốc tế gia tăng từ tháng 2/2026 đã tạo áp lực lớn, rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động giá năng lượng, làm cho việc nhập khẩu nguyên liệu từ xa gặp khó khăn.

Mặc dù nhập khẩu NPL giảm trong 3 tháng đầu năm nhưng thị trường đã ghi nhận sẽ có dấu hiệu hồi phục và tăng đáng kể trở lại trong những tháng tới. Các doanh nghiệp đầu ngành như Dược Hậu Giang hay Imexpharm vẫn duy trì kết quả kinh doanh tích cực bất chấp áp lực từ thị trường nhập khẩu.

Thị trường cung cấp nguyên liệu dược:

Nhập khẩu nguyên phụ liệu dược phẩm tại Việt Nam tiếp tục xu hướng phụ thuộc nước ngoài, nằm trong bối cảnh nhập siêu nhóm hàng tư liệu sản xuất gia tăng (nhập chủ yếu từ Trung Quốc và Ấn Độ). Trong đó, Trung Quốc là thị trường chính và lớn nhất cung cấp nguyên liệu, phụ liệu dược phẩm (nguyên liệu dược, hoạt chất API) cho Việt Nam, chiếm tỷ trọng cao trong tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm hàng này.

Theo số liệu của Cục Hải quan, trong 3 tháng đầu năm 2026 thì Trung Quốc dẫn đầu về cung cấp NPL dược phẩm với kim ngạch đạt 26,62 triệu USD, giảm 51,01% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm đến 60,5% tỷ trọng nhập khẩu dược phẩm của cả nước.

Thị trường nhập khẩu nguyên liệu, phụ liệu dược phẩm lớn thứ 2 của Việt Nam là Ấn Độ, so với cùng kỳ năm trước, kim ngạch nhập khẩu tại thị trường Ấn Độ giảm 50,06%, đạt 10,17 triệu USD và chiếm 23,1% tỷ trọng nhập khẩu dược phẩm của cả nước.

Ngoài ra, Việt Nam cũng nhập khẩu nguyên liệu dược phẩm từ một số thị trường khác như: Slovenia, Hàn Quốc, Hunggary … Mặc dù có sự đa dạng về đối tác nhập khẩu, Trung Quốc và Ấn Độ vẫn là hai thị trường chủ lực cung cấp nguyên liệu dược phẩm cho Việt Nam, chiếm phần lớn kim ngạch nhập khẩu của ngành.

Dự báo: Ngành nguyên phụ liệu dược phẩm của Việt Nam trong những tháng cuối năm 2026 được dự báo sẽ nằm ở giai đoạn chuyển mình quan trọng, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ lộ trình tự chủ hóa dược và các chính sách thu hút đầu tư nước ngoài.

Thị trường dược phẩm Việt Nam dự kiến sẽ chạm mốc 8-10 tỷ USD vào cuối năm 2026. Điều này tạo ra nhu cầu rất lớn về nguyên phụ liệu (API, tá dược, vỏ nang) để phục vụ sản xuất trong nước.

Dù đang nỗ lực tự chủ, Việt Nam dự báo vẫn phải nhập khẩu khoảng 80% - 85% nguyên liệu hóa dược từ các thị trường truyền thống như Trung Quốc và Ấn Độ. Tuy nhiên, tỷ trọng này có xu hướng dịch chuyển nhẹ sang các nguồn cung chất lượng cao từ EU nhờ các hiệp định tự do thương mại (EVFTA).