Kể từ khi các cuộc không kích bắt đầu hôm 28/2/2026 đến nay, giá cả những nông sản này đã có sự biến động. Tác động tổng thể đối với chi phí của mỗi nông sản sẽ phụ thuộc vào thời gian kéo dài của cuộc xung đột. Cụ thể, giá năng lượng và phân bón có thể tăng cao hơn nữa nếu eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa trong thời gian dài, hoặc nếu sản lượng dầu mỏ của Iran bị suy giảm nghiêm trọng dài hạn. Mặc dù nhiều nguyên liệu đầu vào cho năm 2026 đã được mua, nhưng triển vọng lợi nhuận của ngô và đậu twongt trong năm nay có thể bị giảm. Chi phí tăng cũng có thể sẽ thể hiện trong những năm tới.
Bối cảnh thị trường
Mỹ và Israel bắt đầu cuộc xung đột với Iran vào ngày 28 tháng 2 năm 2026. Iran nằm ở Trung Đông, một khu vực chính cung cấp dầu thô, khí đốt tự nhiên và phân bón. Giống như trong quá khứ, các cuộc xung đột ở Trung Đông đe dọa nguồn cung năng lượng toàn cầu và làm gia tăng sự bất ổn kinh tế, do đó làm tăng giá cả toàn cầu.
Mặc dù là nhà cung cấp chính các sản phẩm liên quan đến năng lượng, Trung Đông không phải là nhà sản xuất lớn các sản phẩm nông nghiệp, thậm chí trên thực tế họ phải nhập khẩu nhiều sản phẩm nông nghiệp. Do đó, các cuộc xung đột trong khu vực này không gây nguy hiểm đáng kể cho nguồn cung nông sản toàn cầu, không giống như cuộc xung đột Ukraine-Nga, trong đó nhiều khu vực rộng lớn của Ukraine bị ảnh hưởng. Lượng dự trữ nông sản toàn cầu thậm chí có thể tăng lên do xung đột trong khu vực có thể làm giảm lượng nông sản vận chuyển vào Trung Đông. Vì vậy, khả năng giá cả hàng hóa nông sản tăng mạnh và ngay lập tức ít xảy ra hơn so với thời kỳ xung đột Ukraine-Nga.
Lưu ý rằng mùa gieo trồng năm 2026 của Mỹ đang đến rất gần, và hầu hết nông dân đã đưa ra quyết định sản xuất của mình. Những thay đổi lớn về diện tích gieo trồng khó có thể xảy ra, vì phần lớn các yếu tố đầu vào đã được định giá và đặt hàng. Nhiên liệu cho các hoạt động mùa xuân đã có sẵn ở nhiều trang trại. Hầu hết phân bón phốt-pho và kali đã được bón. Phân đạm bón cho mùa xuân và sau khi gieo trồng vẫn cần được bón, nhưng những yếu tố đầu vào này có thể đã được xác định trong hầu hết các trường hợp. Ở nhiều trang trại, chi phí hạt giống, phân bón và hóa chất phần lớn đã được xác định. Tuy nhiên, một số nông dân vẫn cần phải mua thêm vật tư đầu vào. Hơn nữa, cũng cần mua thêm nhiên liệu và các vật tư đầu vào khác cho mùa hè và mùa thu.
Diễn biến giá cả trước và sau khi xảy ra cuộc xung đột
Như thường lệ, các yếu tố cung cầu khác đã ảnh hưởng đến giá cả trong những tuần gần đây. Do đó, sự thay đổi giá cả có thể không hoàn toàn do xung đột Iran gây ra. Tuy nhiên, biến động giá cả cho thấy hướng tác động.
Giá ngô và đậu tương
Giá hợp ngô và đậu tương kỳ hạn là những chỉ báo tốt về mức giá dự kiến vào thời điểm thu hoạch. Giá cả ngô và đậu tương đều tăng kể từ ngày 27/2, sau đó giảm mạnh vào ngày 16/3. Giá ngô kỳ hạn tháng 12/2026 trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago hôm 27/2/2026 là 4,69 USD. Kể từ ngày 27/2, giá ngô nhìn chung có xu hướng tăng, đạt 4,90 USD vào ngày 13/3, tăng 0,31 USD so với giá ngày 26/2.
Đối với đậu tương, giá hợp đồng kỳ hạn tháng 11 năm 2026 trên sàn CME ngày 27/2 là 11,28 USD/bushel. Từ ngày 17/2, giá hợp đồng đậu tương tương lai đã tăng hầu hết các ngày, đạt 11,68 USD vào ngày 12/3, tăng 0,40 USD. Sau đó, giá giảm xuống còn 11,61 USD vào ngày 13/3 và 11,21 USD vào ngày 16 tháng 3. Sự sụt giảm sau đó được cho là do triển vọng Tổng thống Trump sẽ không gặp Thủ tướng Trung Quốc Tập Cận Bình, có khả năng dẫn đến việc xuất khẩu đậu tương của Mỹ sang Trung Quốc sẽ không có hoặc rất ít trong năm 2026.
Mức độ ảnh hưởng của xung đột Iran đến những thay đổi giá cả trên vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Các dự báo tổng thể về diện tích canh tác, lượng dự trữ và mục đích sử dụng đều có tác động đến những thay đổi giá cả đó. Tuy nhiên, các sự kiện địa chính trị vẫn ảnh hưởng đến giá cả hàng hóa nông nghiệp.
Giá năng lượng
Hầu hết các cuộc xung đột ở Trung Đông đều ảnh hưởng đến thị trường năng lượng, và cuộc xung đột này cũng không ngoại lệ. Giá dầu thô đã tăng mạnh. Trong tháng 2/2026 giá dầu thô giao ngay tại Cushing, Oklahoma, trung bình ở mức 64,51 USD/thùng, với mức giá cao nhất là 66,96 USD vào ngày 27/2. Kể từ ngày 28/Hai, giá dầu thô đã tăng lên trên 90 USD/thùng.
Thời điểm giá dầu thô tăng lên mức cao kỷ lục gần đây là vào năm 2022 khi cuộc xung đột Ukraine-Nga bắt đầu. Trong giai đoạn đó, giá dầu thô đã đạt mức trên 120 USD/thùng. Sau đó, giá dầu thô bắt đầu xu hướng giảm, xuống dưới 60 USD/thùng vào đầu năm 2026. Gần đây giá tăng nhưng chưa đạt mức 120 USD/thùng. Thời gian kéo dài của cuộc xung đột và tác động đến eo biển Hormuz có thể sẽ đẩy giá dầu tăng thêm nữa. Các giám đốc điều hành ngành dầu mỏ cảnh báo về một thời kỳ giá cao kéo dài.
Những đợt giá dầu thô tăng gần đây tác động đến người nông sân. Trong báo cáo ngày 6 tháng 3 về Chi phí Sản xuất tại Illinois (Mỹ), Cơ quan Dịch vụ Tiếp thị Nông nghiệp (Agricultural Marketing Service) báo cáo giá nhiên liệu diesel ở mức 3,90 USD/gallon, tăng 0,76 USD so với mức trước đó là 3,14 USD/bushel. Nếu giá dầu thô tiếp tục tăng, giá nhiên liệu diesel có thể vượt quá 4,50 USD/gallon.
Tự bản thân dầu thô chỉ chiếm một phần nhỏ trong chi phí cây trồng. Đối với đất đai năng suất cao ở miền trung Illinois, chi phí nhiên liệu cho ngô là 24 USD/acre, hoặc 3% trong tổng chi phí phi đất đai là 808 USD. Tuy nhiên, chi phí nhiên liệu tăng kéo theo chi phí cho nhiều mặt hàng khác, bao gồm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, tăng theo. Nhiên liệu đóng vai trò trong sản xuất hầu hết các đầu vào nông nghiệp và liên quan đến vận chuyển các sản phẩm nông nghiệp. Giá năng lượng cao kéo dài có thể dẫn đến một vòng lạm phát khác.
Giá phân bón
Trung Đông là nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên chính, một nguyên liệu đầu vào trong sản xuất phân bón nitơ. Khoảng 10% lượng urê của thế giới được sản xuất tại Trung Đông. Bất ổn ở Trung Đông có thể ảnh hưởng lớn đến phân bón nitơ và phốt-phát.
Giá phân bón nitơ bán buôn đã tăng kể từ ngày 28/2. Trước ngày 27/2, giá urê bán buôn tại New Orleans dưới 500 USD/tấn. Vào ngày 13/3, giá đã vượt quá 650 USD/tấn.
Hầu hết nông dân đã ký hợp đồng mua bán từ trước hoặc đã bón phần lớn phân bón nitơ cho vụ mùa năm 2026. Những người chưa mua tất cả phân bón nitơ sẽ phải đối mặt với chi phí cao hơn. Vì rất khó để ổn định giá mua bán nitơ vào thời điểm này. Thực vậy, AMS đã báo cáo giá bán amoniac khan ở mức hơn 900 USD/tấn. Nông dân trong tình huống này có thể quyết định chuyển một phần diện tích từ ngô sang đậu tương, vì đậu tương không cần nitơ. Thời vụ gieo trồng sắp tới rất gần, hầu hết các yếu tố đầu vào đã được chuẩn bị sẵn, và những thay đổi lớn trong kế hoạch gieo trồng dường như khó xảy ra. Tuy nhiên, một số diện tích đất có thể chuyển đổi, hướng chuyển đổi khả dĩ nhất là từ ngô sang đậu tương.
Kết luận:
Xung đột ở Trung Đông đang làm tăng giá năng lượng và phân bón, điều này sẽ ảnh hưởng đến lợi nhuận của người trồng ngô và đậu tương trong năm 2026. Mặc dù giá ngô và đậu tương đã tăng sau khi xung đột bắt đầu, nhưng cả hai đều giảm mạnh kể từ ngày 13/3. Tác động của việc tăng giá phân bón trong năm nay có thể không lớn đối với nhiều trang trại, vì phần lớn các giao dịch mua bán các yếu tố đầu vào này đã được hoàn tất trước đó. Nếu xung đột tiếp diễn, tác động lâu dài có thể là chi phí tăng đối với tất cả các yếu tố đầu vào nếu giá năng lượng vẫn ở mức cao và ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa và dịch vụ.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo farmdocdaily.illinois)