Sản xuất và xuất khẩu gặp khó
Chia sẻ về tình hình sản xuất lúa gạo những tháng đầu năm, bà Đỗ Tuyết Mai - Cục chế biến nông lâm thủy sản và Nghề muối (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) - cho biết: Vụ đông xuân năm nay, ước tính khoảng 170 nghìn ha lúa đã bị ảnh hưởng bởi hạn hán và xâm nhập mặn. Sản lượng gạo giảm khoảng 500 - 700 ngàn tấn so với dự tính ban đầu.
Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) - lý giải thêm: Năm nay, tình hình sản xuất lúa gạo bị ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và khô hạn. “Vựa lúa” đồng bằng sông Cửu Long là nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất do nằm ở hạ lưu sông Mê Kông. Tính đến nay, 22% diện tích đồng bằng sông Cửu Long đã bị ngập mặn, khô hạn và diện tích này được dự báo sẽ còn mở rộng. “Do ảnh hưởng của thời tiết, năm 2016, nước ta dự kiến hụt hơn 1 triệu tấn gạo. Sản lượng sụt giảm này có thể chưa đe dọa về an ninh lương thực nhưng sẽ dẫn đến sự thiếu hụt về gạo hàng hóa” - ông Hải cho hay.
Đối với hoạt động XK, theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 3 tháng đầu năm, khối lượng gạo XK ước đạt 1,59 triệu tấn, giá trị đạt 692 triệu USD, tăng 41,6% về khối lượng và tăng 40,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2015. Ông Trần Thanh Hải phân tích, lượng gạo XK sau quý I tăng cao đến hơn 40% là do từ những hợp đồng đã được ký từ cuối năm ngoái và DN đang đẩy mạnh trả các đơn hàng chứ không phải đến từ đơn hàng của năm nay.
Quý I/2016, lượng gạo XK qua tiểu ngạch cũng giảm mạnh. Ông Lê Biên Cương - Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại biên giới và miền núi (Bộ Công Thương) - thông tin: Trong quý I, lượng gạo XK gạo qua cửa khẩu phụ, lối mở chỉ đạt khoảng 3.055 tấn, giảm 97% so với cùng kỳ năm 2015. Nguyên nhân do giữa năm 2015 đến nay, Trung Quốc tăng cường kiểm tra, kiểm soát việc XK qua cửa khẩu phụ, lối mở, dẫn đến sụt giảm XK gạo.
Về giá, do khan hiếm lúa nên tình trạng đầu cơ đã diễn ra, đẩy giá lúa gạo tăng nhiều lần từ đầu năm đến nay. Tính đến thời điểm cuối tháng 3, mỗi loại gạo đã tăng khoảng 500 – 1.000 đồng/kg tùy loại so với đầu năm. Giá gạo như vậy lợi cho nông dân nhưng ảnh hưởng đến DN, nhất là các DN đã ký hợp đồng XK từ trước nhưng chưa kịp giao hàng.
Chủ động nguồn nguyên liệu
Để gỡ khó cho XK gạo, bà Đỗ Tuyết Mai cho biết, theo phản ánh của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), trước đây, nhiều DN thực hiện đơn hàng XK gạo thường vay đô la Mỹ và bán lại cho ngân hàng để lấy tiền đồng sử dụng trong nước cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh, nhằm hưởng lãi suất thấp từ vay ngoại tệ. Tuy nhiên, từ ngày 1/4, việc này đã chấm dứt theo quy định tại Thông tư 24/2015/TT-NHNN. Vì vậy, phí lãi vay của DN chắc chắn tăng.
Ngay trong quý I , có thể tình hình XK gạo chưa gặp khó khăn nhưng những tháng tiếp theo, việc XK chắc chắn gặp khó. Do đó, VFA đề nghị gia hạn thông tư này để giải quyết khó khăn về vốn cho DN XK gạo.
Song song với việc kiến nghị hỗ trợ, để đối phó với những biến động khó lường của thời tiết và giá cả, theo VFA, các DN nên chủ động nguồn nguyên liệu, ký trước hợp đồng bao tiêu với nông dân để tránh tình trạng giá lúa gạo tăng không kiểm soát.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải:
Đề nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các địa phương theo dõi sát diễn biến tình hình, đánh giá kịp thời hoạt động sản xuất và nguồn cung nông sản. Từ đó, phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương để có biện pháp điều hành phù hợp.
Nguồn: baocongthuong.com.vn
Nguồn:baocongthuong.com.vn