Theo Reuters dựa trên công bố của doanh nghiệp và hồ sơ của cơ quan quản lý, các nhà đầu tư Trung Quốc đã lên kế hoạch hoặc công bố các dự án luyện nhôm nguyên sinh ở nước ngoài với tổng công suất ít nhất 15 triệu tấn/năm, tập trung tại Đông Nam Á, Trung Đông, Trung Á và châu Phi. Trong số này, khoảng 2,85 triệu tấn/năm công suất đang được xây dựng hoặc từng bước đưa vào hoạt động, tương đương 3,8% tổng công suất luyện nhôm toàn cầu hiện ở mức 73,78 triệu tấn/năm.

Làn sóng đầu tư mới, cùng với sự phục hồi sản lượng tại Trung Đông, có thể khiến thị trường nhôm toàn cầu chuyển từ tình trạng thiếu hụt sang dư cung. Theo dự báo của Morgan Stanley đưa ra hồi tháng 7/2026, thị trường nhôm thế giới sẽ thiếu hụt 1,1 triệu tấn trong năm 2026, nhưng chuyển sang dư cung 830.000 tấn năm 2027 và 1,8 triệu tấn năm 2028.

Việc các nhà sản xuất nhôm Trung Quốc tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài xuất phát từ giới hạn công suất luyện nhôm trong nước ở mức 45 triệu tấn/năm, theo chính sách được ban hành năm 2017 nhằm kiểm soát tình trạng dư thừa công suất và ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh đó, nhu cầu nhôm phục vụ sản xuất công nghiệp và xe điện tại Trung Quốc vượt quá khả năng đáp ứng của công suất trong nước, trong khi doanh nghiệp kỳ vọng nhu cầu nhôm nguyên sinh tiếp tục tăng trong dài hạn. Theo Andrew Denton, Giám đốc nghiên cứu của AME Group, các dự án mới được xây dựng trên cơ sở triển vọng nhu cầu trong nhiều năm tới, đặc biệt nhờ xu hướng điện khí hóa và sự phát triển của xe điện.

Tuy nhiên, việc triển khai toàn bộ công suất đã công bố vẫn chưa chắc chắn. Nguồn cung tăng nhanh có thể gây sức ép giảm giá, làm suy yếu hiệu quả kinh tế của các dự án và khiến những kế hoạch ở giai đoạn chuẩn bị phải đình lại. Ngoài ra, khả năng tiếp cận nguồn điện tại các quốc gia tiếp nhận đầu tư cũng là một trở ngại đáng kể đối với việc xây dựng các nhà máy luyện nhôm mới.

Trước triển vọng nguồn cung gia tăng, Morgan Stanley đã hạ dự báo giá nhôm bình quân năm 2027 xuống 2.850 USD/tấn và năm 2028 xuống 2.800 USD/tấn. Ngân hàng này dự báo giá nhôm bình quân trong nửa cuối năm 2026 đạt 3.150 USD/tấn. Trong khi đó, giá nhôm kỳ hạn ba tháng chuẩn trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME) ở mức 3.097,50 USD/tấn vào lúc 03:00 GMT ngày 28/10/2026.

Indonesia đang nổi lên là một trong những điểm đến quan trọng nhất của dòng vốn đầu tư nhôm Trung Quốc, sau khi thu hút hàng chục tỷ USD đầu tư từ Trung Quốc vào ngành niken. Theo Rachel Zhang, phụ trách nghiên cứu vật liệu Trung Quốc tại Morgan Stanley, Indonesia dự kiến bổ sung 866.000 tấn công suất luyện nhôm/năm trong năm 2026 và thêm 1,2–1,3 triệu tấn/năm trong năm 2027.

Các dự án đáng chú ý gồm nhà máy công suất 250.000 tấn/năm của Shandong Nanshan Aluminium trên đảo Bintan, hiện đang được xây dựng, cùng kế hoạch mở rộng nhằm tăng gấp đôi công suất. Tại Khu công nghiệp Morowali ở Trung Sulawesi, Xinfa Group và Tsingshan Holding Group đang đưa vào vận hành một cơ sở có công suất 600.000 tấn/năm. Tsingshan cũng đang triển khai nhà máy công suất 800.000 tấn/năm tại trung tâm luyện nhôm Weda Bay, tỉnh Bắc Maluku.

Ngoài Indonesia, các dự án của doanh nghiệp Trung Quốc tại Kazakhstan và Saudi Arabia có thể bổ sung tổng cộng khoảng 4 triệu tấn công suất luyện nhôm/năm. Tại Saudi Arabia, Red Sea Aluminium, doanh nghiệp được Shandong Innovation Group hậu thuẫn, đang xây dựng nhà máy công suất 500.000 tấn/năm tại Yanbu, dự kiến bắt đầu sản xuất trong năm 2027. Dự án này đã đạt được các điều khoản hợp tác sơ bộ với Quỹ Đầu tư công Saudi Arabia vào tháng 1/2026.

Tại Kazakhstan, Xinfa đang theo đuổi kế hoạch xây dựng nhà máy luyện nhôm công suất 2,4 triệu tấn/năm ở Pavlodar, thuộc nhóm dự án có quy mô lớn nhất đang được đề xuất. Trên phạm vi toàn cầu, Morgan Stanley dự báo công suất luyện nhôm mới được bổ sung đạt khoảng 2,1 triệu tấn/năm trong năm 2027 và 2,2 triệu tấn/năm trong năm 2028.

Triển vọng mở rộng công suất nhôm của Trung Quốc còn chịu ảnh hưởng từ các quy định quản lý đầu tư ra nước ngoài ngày càng chặt chẽ. Theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề, các thương vụ đầu tư nhôm ở nước ngoài đang chịu sự giám sát nghiêm ngặt hơn theo quy định mới có hiệu lực từ tháng 7/2026. Các quy định này cho phép cơ quan chức năng xem xét khoản đầu tư vì lý do an ninh quốc gia, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp dừng dự án hoặc thoái vốn khỏi tài sản ở nước ngoài.

Trong tháng 10/2026, ông Fan Shunke, Phó Bí thư Đảng ủy Hiệp hội Công nghiệp Kim loại màu Trung Quốc, cho rằng việc mở rộng quy mô lớn ngành nhôm ở nước ngoài là không cần thiết và khó khả thi.

Theo Alan Clark, nhà sáng lập công ty tư vấn nhôm CM Group tại Adelaide (Australia), các dự án tích hợp quy mô lớn nhiều khả năng vẫn được triển khai nhưng có thể chậm tiến độ, trong khi các nhà máy luyện nhôm độc lập, quy mô nhỏ sẽ gặp nhiều khó khăn hơn do yêu cầu quản lý mới.

Trong tổng số 15 triệu tấn công suất được Reuters xác định đang nằm trong kế hoạch hoặc đã được công bố, ông Clark ước tính chỉ khoảng 9–10 triệu tấn/năm có khả năng được xây dựng thực tế, trong đó khoảng một nửa tập trung tại Indonesia.

Như vậy, dù đầu tư ra nước ngoài đang trở thành hướng đi quan trọng để các nhà sản xuất nhôm Trung Quốc duy trì tăng trưởng, quy mô nguồn cung mới sẽ phụ thuộc đáng kể vào triển vọng giá nhôm, hiệu quả đầu tư và chính sách quản lý của Trung Quốc. Nếu các dự án được triển khai trên diện rộng, áp lực dư cung có thể gia tăng trong giai đoạn 2027–2028, qua đó tác động bất lợi đến giá nhôm toàn cầu. 

Các dự án luyện nhôm có sự tham gia của nhà đầu tư Trung Quốc trải dài từ những nhà máy đang hoạt động đến các đề xuất mới ở giai đoạn đầu, song vẫn tồn tại nhiều bất định về khả năng triển khai thực tế.

Dự án	Quốc gia	Nhà đầu tư	Công suất (tấn/năm)
Đang vận hành
KAI giai đoạn 1	Indonesia	Adaro, Aumay (Lygend Resources), Cita (Harita)	500.000
Hua Chin	Indonesia	Huafeng, Tsingshan	480.000
Juwan	Indonesia	Xinfa, Tsingshan	250.000
Huatong	Angola	Hebei Huatong	120.000