Giá dầu đã giảm 1/3 trong 7 tuần qua và đang tiến tới "mức biểu tượng" dưới 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 3/08. Mặc dù không đến nỗi sụp đổ hoàn toàn, nhưng tốc độ giảm giá nhanh khiến Tổ chức các nước xuất khẩu dầu (OPEC) phải xem xét lại tình hình. Vênêxuêla và Iran, những nước ủng hộ giữ giá cao mạnh mẽ nhất trong OPEC, nói rằng họ không muốn giá dầu giảm xuống dưới 100 USD/thùng, mức giá mà Bộ trưởng dầu lửa Iran nói là "tối thiểu". Cả hai nước đều đưa ra dấu hiệu cho rằng OPEC cần giảm sản lượng để ngăn không cho giá giảm thêm nữa.

Các thành viên khác của OPEC, như Angiêri và Côoét sợ rằng chi phí năng lượng cao có thể làm tê liệt hoạt động xuất khẩu của họ, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới suy yếu và người tiêu dùng giảm mức tiêu thụ. Arập Xêút, nước xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới, đã không nói mức giá thế nào là vừa phải mặc dù vua Abdullan đánh giá rằng 100 USD/thùng là quá cao. Đối với các nước thành viên OPEC, dự kiến sẽ nhóm họp tại Viên (Áo) trong tuần tới, việc giữ không cho giá xuống thấp nữa là một thủ thuật. Giảm sản lượng để ngăn không cho giá giảm hơn nữa có thể gây ra một phản ứng dữ dội và OPEC sẽ bị coi như một kẻ tham lam và thiển cận. Nhưng giữ nguyên sản lượng có thể làm cho giá tiếp tục giảm vào thời điểm nhu cầu đang yếu.

Trong phiên giao dịch chiều 4/9 trên thị trường Niu Yoóc, giá dầu giao tháng 10/08 giảm 1,57 USD, chỉ còn 107,78 USD/thùng -mức thấp nhất trong 5 tháng qua. Dự đoán, ba cơn bão nhiệt đới đang hinh thành ở Đại Tây Dương có thể cũng không ngăn nổi chiều hướng giảm giá này.

Tuy nhiên, giá dầu vẫn cao xét về lịch sử. Mặc dù đã giảm so với mức kỷ lục trên 147 USD/thùng lập hồi tháng 7/07, nhưng giá dầu vẫn tăng 12,5% trong năm nay và tăng gấp hơn 4 lần trong 5 năm nay. Các nhà sản xuất đã quen với các mức giá cao này. Chúng đã làm tăng sức mạnh và sự bùng phát kinh tế chưa từng có ở Trung Đông, Nga và Nam Mỹ, với những lâu đài lấp lánh ở Abu Đabi đến các thành phố mới đang hình thành ở Ảrập Xêút. Các nhà sản xuất đang dựa vào thu nhập dầu để phát triển các ngành công nghiệp mới, thu hút những hoạt động kinh doanh mới và phát triển kinh tế.

Theo ước tính của Bộ năng lượng Mỹ, thu nhập của OPEC sẽ vượt 1.000 tỷ USD trong năm 2008. Các nước xuất khẩu dầu này đã thu được 642 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2008, gần bằng tổng thu nhập mà họ đạt được hồi năm ngoái.

Tuy nhiên OPEC đang đứng trước tình thế tiến thoái lưỡng nan. Nhu cầu dầu ở Mỹ, thị trường lớn nhất thế giới, đã giảm khoảng 1 triệu thùng/ngày do giá cao. Sự trì trệ của kinh tế Mỹ đã lan sang châu Âu, và có thể cũng ảnh hưởng đến châu Á, động lực chính khiến cho nhu cầu dầu tăng. Hơn nữa, thông thường quý III hàng năm là thời gian các nhà máy lọc dầu đóng cửa bảo dưỡng, nên sẽ cần ít dầu hơn.

Tại một cuộc họp gần đây giữa các nhà sản xuất và tiêu thụ dầu ở Jidda, Ảrập Xêút cam kết sẽ giữ nguyên sản lượng để dầu giảm giá. Nước này là nước sản xuất dầu lớn nhất của OPEC và đương nhiên là nước đứng đầu OPEC. Ảrập Xêút thừa nhận rằng nếu họ giữ sản lượng ở mức hiện nay, họ sẽ tạo ra một sự thừa thãi trên thị trường. Nước này đang sản xuất mỗi ngày thêm 600.000 thùng so với hạn ngạch chính thức.

Một số nhà phân tích tin rằng OPEC có thể giảm sản lượng mà không làm rùm beng, thay cho một thông báo chính thức vì việc thông báo này có thể gây ra một sự quá nhạy cảm chính trị đối với một số các nước đồng minh thân phương Tây trong OPEC, đặc biệt khi mùa bầu cử ở Mỹ đang ở giai đoạn quyết liệt. Một sự lựa chọn nữa có thể là OPEC sẽ triệu tập một cuộc họp khác trong 6 hoặc 8 tuần nữa và thông báo giảm mạnh sản lượng. OPEC đã dự định họp tại Angiêri vào tháng 12, nhưng lúc đó quá muộn để OPEC hành động nếu giá tiếp tục giảm trong mùa Thu này.

Trong một thông báo đưa ra ngày 3/9, công ty tư vấn PFC Energy dự đoán: "Sự tập trung của cuộc tranh luận giữa các Bộ trưởng OPEC ở Viên tuần tới sẽ không phải là liệu có cần cắt giảm sản lượng dầu hay không mà là khi nào. Vấn đề đặt ra đối với các Bộ trưởng OPEC là làm thế nào để thiết kế việc giảm này". Một số nhà phân tích nghi ngờ rằng OPEC đã tìm cách ngăn không cho giá giảm xuống dưới mức 100 USD/thùng bằng cách bí mật giảm sản lượng. Ví dụ, theo các ước tính khác nhau, Ảrập Xêút đã giảm sản lượng dầu trong tháng qua từ 50.000 thùng đến 100.000 thùng/ngày. Ảrập Xêút, cũng như hầu hết các nước khác trong OPEC, không cung cấp số liệu sản lượng đúng thời hạn. Và còn nhiều câu hỏi vẫn chưa được trả lời như: Mức giá tối thiểu nào OPEC sẵn sàng bảo vệ? Liệu OPEC có chứng tỏ họ có hiệu quả hơn trước đây trong việc áp đặt kỷ luật đối với các nước thành viên hay không? Mức giá thấp nào mà Ảrập Xêút muốn giảm?

OPEC hiện chiếm khoảng 40% sản lượng dầu của thế giới. Họ không định giá trực tiếp. Thay vào đó, các nước thành viên quản lý nguồn cung thông qua hạn ngạch sản lượng được giao định kỳ cho tất cả các nước thành viên, trừ Irắc. 13 nước thành viên được liệt kê theo sản lượng của tháng 7/008 là Ảrập Xêút, Iran, Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất, Côoét, Irắc, Vênêxuêla, Nigiêria, Ăngôla, Angiêri, Cata, Inđônêxia và Êquađo. Inđônêxia đã trở thành nước nhập khẩu ròng dầu mỏ, nên họ sẽ rời khỏi OPEC vào cuối năm nay.

( Vitinfo)