Đường ống dẫn dầu này không chỉ đóng vai trò vận chuyển dầu mỏ được sản xuất tại Trung Á, giúp giảm sự phụ thuộc của phương Tây đối với khu vực được coi là “rốn dầu” của thế giới – Trung Đông, nó còn giúp Mỹ đạt được mục tiêu “vượt mặt” Nga.
Lúc đó, các nhà hoạch định chính sách của Mỹ đã hy vọng rằng việc xây dựng các đường ống dẫn dầu xung quanh Nga sẽ giúp Mỹ tái thiết lập quyền kiểm soát khu vực Trung Á và các mỏ dầu cũng như khí ga lớn trong khu vực chiến lược này. Bên cạnh đó, kế hoạch này sẽ mang lại cho nước Mỹ biện pháp tiếp cận các tuyến đường xuất khẩu dưới quyền kiểm soát của Moscow an toàn hơn.
Quan điểm của các nhà ngoại giao Mỹ đối với khu vực Trung Á những năm 1990, khoảng thời gian Mỹ cố gắng tạo dựng các mối quan hệ bạn bè trong khu vực, được xem là tư tưởng chiến lược của Washington: “Hạnh phúc là các ống dẫn dầu đa dạng.”
Hiện giờ, các chuyên gia năng lượng cho rằng mối quan hệ thù địch giữa Nga và Gruzia có thể đe dọa kế hoạch của Mỹ nhằm tìm kiếm sự tiếp cận dễ dàng hơn đối với các nguồn cung năng lượng trong khu vực Trung Á. Đặc biệt tại thời điểm nhu cầu bùng phát tại Châu Á trong khi các quốc gia “cung năng lượng” lại thắt chặt sản lượng, khiến giá dầu trên thị trường thế giới liên tục phá kỷ lục trong những khoảng thời gian ngắn.
Các chuyên gia cảnh báo rằng, một nước Nga “cứng rắn” hơn sẽ thể hiện thái độ rõ ràng đối với việc định hình tương lai năng lượng của khu vực. Xung đột gần đây nhất về các mỏ dầu tại khu vực Caspia diễn ra vào cuối những năm 1990, sau khi Liên bang Xô-viết tan rã.
Việc xây dựng đường ống dẫn dầu xuyên Gruzia, đường ống BTC (Baku-Tbilisi-Ceyhan), vẫn là một trong những thành công quan trọng trong chiến lược của Mỹ nhằm chia rẽ Nga và các nước Trung Á, những nước Cộng hòa Xô-viết cũ.
Tuy nhiên, các nỗ lực “lấy” dầu từ Kazakhstan thông qua đường ống không đi qua Nga đã thất bại. Phần lớn sản lượng dầu từ mỏ Tengiz, nơi Chevron là nhà đầu tư chính, được vận chuyển qua đường ống dẫn dầu Caspian Pipeline Consortium (Tổ hợp đường ống Caspia), chạy dọc bờ duyên hải Caspia tới cảng Novorossiysk của Nga tại Biển Đen.
Hơn nữa, các đề xuất xây dựng những đường ống dẫn dầu và khí ga thiên thiên trong khu vực cũng phải tạm hoãn lại, một phần do sự phản đối mạnh mẽ từ phái Moscow. Không ít chuyên gia tin rằng cuộc xung đột vũ trang giữa Nga và Gruzia không chỉ bắt nguồn từ những bất đồng lịch sử.
Họ cho rằng nguồn gốc chính của cuộc xung đột này là lo ngại của Nga rằng Gruzia, với sự “chống lưng” của phương Tây, có thể là đối thủ “dai dẳng” trong lĩnh vực xuất khẩu năng lượng.
Mối quan tâm lớn nhất chính là tương lai giếng dầu khổng lồ Kashagan, trên biển Caspia với trữ lượng lên tới 10 tỷ thùng. Mặc dù phải mất 5 năm nữa, dầu từ Kashagan mới có thể được đưa lên mặt đất, song các tổ hợp như Exxon Mobil và Conoco Phillips đã có kế hoạch vận chuyển một phần dầu khai thác qua ống dẫn BTC.
Điều này có nghĩa rằng cần phải xây dựng thêm đường ống dẫn dầu tại Caspia để nối với đường ống BTC. Tuy nhiên trong quá khứ, Nga đã phản đối những kế hoạch tương tự như vậy.
Trước khi đường ống BTC được xây dựng, nội bộ các nước phương Tây cũng đã có không ít bất đồng về việc tìm ra đường vận chuyển có thể tránh được các khu vực mà những nhà lãnh đạo phương Tây cho là điểm nóng, song đó không phải là ý định dễ dàng thực hiện.
Ví dụ, Mỹ không muốn đường ống dẫn dầu sẽ đi qua Iran. Và cuối cùng, chính phủ Mỹ, tập đoàn BP và một số nhà đầu tư khác đã quyết định đường ống sẽ được xây dựng trên tuyến đường lúc bấy giờ.
( Vitinfo)