Theo số liệu đến hết tháng 8/2026 của Cục Hải quan, Việt Nam xuất khẩu sang 27 nước EU 44,26 tỷ USD, tăng 19,7% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu từ EU đạt khoảng 12,91 tỷ USD, tăng 12,7%. Tổng kim ngạch hai chiều đạt 57,16 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất siêu khoảng 31,35 tỷ USD. Riêng tháng 8, xuất khẩu đạt 6,33 tỷ USD, tăng 2,9% so với tháng 7 và 31,7% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 1,64 tỷ USD, đưa mức xuất siêu trong tháng lên khoảng 4,69 tỷ USD. Trên cơ sở diễn biến đến hết tháng 8, báo cáo ước tính tháng 9 xuất khẩu đạt khoảng 6,3 tỷ USD, nhập khẩu khoảng 1,65 tỷ USD, qua đó đưa kim ngạch thương mại hai chiều 9 tháng lên khoảng 65,12 tỷ USD, trong đó xuất khẩu khoảng 50,56 tỷ USD, nhập khẩu 14,56 tỷ USD và xuất siêu khoảng 36 tỷ USD.

(ĐVT: tỷ USD)

Động lực tăng trưởng xuất khẩu sang EU tiếp tục đến từ nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo và các ngành hàng có lợi thế truyền thống. Trong tháng 8, xuất khẩu tăng mạnh tại nhiều thị trường thành viên, đáng chú ý như Đức, Hà Lan, Tây Ban Nha và Pháp. Lũy kế 8 tháng, Hà Lan đạt khoảng 10,91 tỷ USD, Đức 8,02 tỷ USD; riêng hai thị trường này chiếm khoảng 42,8% tổng xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Các nhóm hàng chủ lực gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; máy móc, thiết bị; điện thoại; dệt may; giày dép; đồ gỗ; cà phê; nông sản và thủy sản. Kết quả này cho thấy hàng Việt Nam tiếp tục duy trì khả năng thâm nhập tốt vào thị trường EU, nhưng cơ cấu xuất khẩu vẫn tập trung tương đối lớn vào một số nhóm hàng truyền thống và sản phẩm chế biến.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu từ EU tăng chậm hơn nhưng có ý nghĩa quan trọng đối với nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Kim ngạch nhập khẩu 8 tháng khoảng 12,9 tỷ USD, tập trung vào máy móc, thiết bị, dược phẩm, hóa chất, sản phẩm điện tử và các nguyên liệu, sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao. Đây không chỉ là nguồn cung hàng hóa mà còn góp phần giúp doanh nghiệp Việt Nam đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, mức xuất siêu lớn cũng cho thấy dư địa tăng nhập khẩu từ EU còn đáng kể, nhất là đối với công nghệ, thiết bị, giải pháp sản xuất xanh và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Tác động của EVFTA trong năm thứ 7 thực hiện đang chuyển dần từ lợi thế thuế quan sang yêu cầu nâng cao chất lượng và năng lực đáp ứng tiêu chuẩn. Khi thuế quan tiếp tục được cắt giảm, các yếu tố như quy tắc xuất xứ, truy xuất nguồn gốc, an toàn sản phẩm, phát thải carbon, bao bì, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm môi trường – xã hội ngày càng quyết định khả năng duy trì và mở rộng thị phần tại EU. Đặc biệt, các yêu cầu về chuyển đổi xanh, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, quy định chống phá rừng và tiêu chuẩn bao bì đang tạo thêm chi phí tuân thủ nhưng đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và nâng cao giá trị gia tăng.

Trong tháng 9/2026, môi trường chính sách thương mại của EU tiếp tục có nhiều thay đổi đáng chú ý. EU thông qua cải cách lớn hệ thống hải quan, cập nhật danh mục hàng hóa công nghệ lưỡng dụng, sửa đổi danh mục sản phẩm thuộc quy định chống phá rừng, áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời đối với thép điện định hướng hạt và bắt đầu áp dụng các quy định tăng cường quyền của người tiêu dùng trong quá trình chuyển đổi xanh. Những thay đổi này cho thấy EU ngày càng chuyển trọng tâm quản lý từ thuế quan sang dữ liệu, môi trường, truy xuất nguồn gốc, công nghệ và phát triển bền vững, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động thích ứng.