Theo số liệu từ Cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều Việt Nam - EU đạt khoảng 41,4 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt khoảng 31,8 tỷ USD, còn nhập khẩu từ EU đạt khoảng 9,65 tỷ USD. Qua đó, Việt Nam đạt thặng dư thương mại khoảng 22,13 tỷ USD với EU. Với mỗi 1 USD hàng hóa nhập khẩu từ EU, Việt Nam xuất khẩu khoảng 3,2 USD sang thị trường này. Mức thặng dư nói trên tương đương hơn một nửa tổng kim ngạch thương mại hai chiều, cho thấy EU tiếp tục là một trong những khu vực mang lại mức xuất siêu lớn nhất cho Việt Nam.

Đáng chú ý, mức xuất siêu với EU có ý nghĩa tích cực trong bối cảnh cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam với toàn thế giới trong 6 tháng đầu năm 2026 chịu sức ép nhập siêu do nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên liệu và linh kiện phục vụ sản xuất tăng mạnh. Trong khi Việt Nam có xu hướng nhập khẩu lớn từ một số thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN, thì quan hệ thương mại với EU tiếp tục tạo ra nguồn thặng dư đáng kể, góp phần cải thiện cán cân thương mại chung và tạo nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế.

Về xuất khẩu, hàng hóa Việt Nam tiếp tục khai thác tốt lợi thế từ thị trường EU và các ưu đãi thuế quan của EVFTA. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục gồm điện tử, máy tính và linh kiện; điện thoại và linh kiện; máy móc, thiết bị; dệt may; giày dép; đồ gỗ; thủy sản; cà phê; rau quả và các sản phẩm nông nghiệp, thực phẩm chế biến. Đây là những nhóm hàng có năng lực cạnh tranh tương đối tốt của Việt Nam và có khả năng tận dụng lợi thế từ việc EU từng bước cắt giảm thuế quan theo lộ trình EVFTA.

Trong đó, các sản phẩm nông, lâm, thủy sản và thực phẩm chế biến tiếp tục có nhiều dư địa tăng trưởng tại EU nhờ nhu cầu tiêu dùng lớn và xu hướng ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường. Các mặt hàng như cà phê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản, rau quả, đồ gỗ và sản phẩm chế biến có lợi thế nhất định khi Việt Nam có năng lực sản xuất và nguồn nguyên liệu tương đối phong phú. Tuy nhiên, lợi thế về thuế quan ngày càng phải đi cùng khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu phát triển bền vững của EU.

Ở chiều nhập khẩu, Việt Nam nhập khẩu từ EU khoảng 9,9 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026. Cơ cấu nhập khẩu chủ yếu tập trung vào máy móc, thiết bị, công nghệ, dược phẩm, hóa chất, nguyên phụ liệu và các sản phẩm công nghiệp có giá trị gia tăng cao. Đây là đặc điểm tích cực đối với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa bởi nhập khẩu từ EU không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng mà còn bổ sung các yếu tố đầu vào có chất lượng cao cho sản xuất trong nước. Việc tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị và công nghệ từ các nước EU có thể góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Xét về cán cân thương mại, Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế xuất siêu rất lớn với EU. Thặng dư khoảng 21,9 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm 2026 phản ánh năng lực xuất khẩu của Việt Nam và hiệu quả nhất định của EVFTA trong việc mở rộng thị trường. Tuy nhiên, mức xuất siêu lớn cũng cho thấy cơ cấu thương mại hai chiều vẫn chưa thực sự cân bằng. Tiềm năng nhập khẩu từ EU, đặc biệt đối với công nghệ, thiết bị, máy móc, sản phẩm công nghiệp xanh và các giải pháp phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng của Việt Nam còn rất lớn. Vì vậy, trong thời gian tới, việc mở rộng nhập khẩu có chọn lọc từ EU cần được xem là một yếu tố hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất và tạo giá trị gia tăng trong nước, thay vì chỉ nhìn nhận cán cân thương mại theo hướng duy trì mức xuất siêu cao.

Về cơ cấu thị trường, thương mại Việt Nam - EU tiếp tục tập trung đáng kể vào các nền kinh tế lớn như Đức, Hà Lan, Italia, Pháp, Tây Ban Nha và Bỉ. Đức là thị trường tiêu thụ quan trọng đối với nhiều nhóm hàng Việt Nam, trong khi Hà Lan giữ vai trò đặc biệt quan trọng về logistics, trung chuyển và phân phối hàng hóa vào thị trường Tây Âu. Italy, Pháp và Tây Ban Nha cũng là những thị trường có nhu cầu lớn đối với dệt may, giày dép, đồ gỗ, nông sản, thủy sản và hàng tiêu dùng. Bên cạnh đó, các thị trường Trung và Đông Âu vẫn còn nhiều dư địa để Việt Nam mở rộng xuất khẩu, qua đó giảm sự phụ thuộc tương đối vào một số thị trường truyền thống.

Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang khối EU trong 6 tháng đầu năm 2026 tiếp tục tập trung tương đối cao tại một số thị trường chủ lực.

Hà Lan là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong EU. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu sang Hà Lan đạt 7,838 tỷ USD, tăng khoảng 25,3% so với cùng kỳ năm 2025. Kim ngạch xuất khẩu sang Hà Lan tương đương khoảng 24,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang toàn EU.

Đức đứng thứ hai trong EU về thị trường xuất khẩu của Việt Nam. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sang Đức đạt 5,701 tỷ USD, tăng khoảng 20,0% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm khoảng 17,9% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang Italy đạt 2,659 tỷ USD, giảm nhẹ khoảng 0,3% so với cùng kỳ năm 2025. Mặc dù quy mô xuất khẩu vẫn lớn, tốc độ tăng trưởng thấp hơn đáng kể so với Hà Lan và Đức, cho thấy nhu cầu tại thị trường Italy phục hồi chưa đồng đều đối với hàng hóa Việt Nam.

Đối với thị trường Tây Ban Nha, trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sang Tây Ban Nha đạt 2,344 tỷ USD, tăng khoảng 11,0% so với cùng kỳ năm 2025. Thị trường này chiếm khoảng 7,4% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU.

Bên cạnh các thị trường chủ lực, xuất khẩu sang một số nước thành viên EU quy mô vừa và nhỏ cũng tạo ra những tín hiệu tích cực trong 6 tháng đầu năm 2026. Việc tăng xuất khẩu sang các thị trường như Ba Lan, Cộng hòa Séc, Hungary và một số nước Bắc Âu, Baltic giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn. Tuy nhiên, quy mô xuất khẩu sang các thị trường này vẫn còn khiêm tốn so với Hà Lan và Đức, do đó cần tiếp tục tăng cường xúc tiến thương mại, phát triển hệ thống phân phối và xây dựng thương hiệu.

Trong 6 tháng đầu năm, tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam đạt khoảng 283,17 tỷ USD, tăng 33,4% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, EU vẫn chỉ chiếm khoảng 3,5% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam, thấp hơn đáng kể so với tỷ trọng của các thị trường cung ứng lớn tại châu Á.

Hàng hóa nhập khẩu từ EU chủ yếu tập trung vào máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng; dược phẩm; hóa chất và sản phẩm hóa chất; thiết bị điện, điện tử và linh kiện; sản phẩm cơ khí; phương tiện vận tải và linh kiện; nhựa và sản phẩm từ nhựa, cùng một số nhóm hàng nông sản, thực phẩm và nguyên liệu chế biến có chất lượng cao. Trong đó, máy móc, thiết bị và phụ tùng tiếp tục giữ vai trò quan trọng, phản ánh đặc điểm bổ trợ của thương mại Việt Nam - EU.