Iran đã gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển này - tuyến đường vận chuyển dầu và nhiên liệu chiếm khoảng 1/5 tổng mức tiêu thụ toàn cầu. Sự thiếu hụt nguồn cung đã buộc nhiều nhà máy tại các khu vực liên quan phải cắt giảm sản lượng, đẩy giá nhiên liệu tăng mạnh và gia tăng nguy cơ suy giảm kinh tế.
Theo dữ liệu từ công ty theo dõi tàu biển Kpler, xuất khẩu các sản phẩm dầu của Mỹ - bao gồm xăng, naphtha, dầu diesel và nhiên liệu hàng không - đạt khoảng 3,11 triệu thùng/ngày trong tháng 3/2026, tăng từ mức khoảng 2,5 triệu thùng/ngày trong tháng 2/2026. Đây là mức cao nhất theo dữ liệu của Kpler kể từ năm 2017.
Xuất khẩu nhiên liệu của Mỹ sang châu Âu tăng gần 27% so với tháng trước, đạt 414.000 thùng/ngày trong tháng 3/2026, trong khi lượng xuất sang châu Á tăng hơn gấp đôi lên 224.000 thùng/ngày. Xuất khẩu sang châu Phi tăng mạnh 169%, đạt 148.000 thùng/ngày.
Ông Matt Smith, chuyên gia phân tích tại Kpler, nhận định các dòng chảy thương mại này phản ánh tình trạng nguồn cung toàn cầu thắt chặt, đưa lượng nhiên liệu từ trung tâm xuất khẩu vùng Vịnh Mexico của Mỹ ra thị trường quốc tế.
Theo ông Smith, nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài, các biến động trong thương mại năng lượng toàn cầu sẽ gia tăng, buộc thị trường phải hình thành các tuyến vận chuyển mới.
Trong tháng trước, các nhà máy lọc dầu Mỹ đã vận chuyển lượng nhiên liệu kỷ lục qua những tuyến đường hiếm khi được sử dụng trước đây, chẳng hạn từ vùng Vịnh Mexico tới Australia. Thậm chí, một số thị trường nội địa Mỹ vốn phụ thuộc vào nhập khẩu cũng đã xuất khẩu nhiên liệu sang châu Âu và các khu vực khác.
Ví dụ, khoảng 72.000 thùng/ngày sản phẩm dầu đã được vận chuyển từ Bờ Đông Mỹ sang châu Âu trong tháng trước, mức cao thứ hai trong dữ liệu của Kpler, chỉ sau đỉnh 84.000 thùng/ngày ghi nhận vào tháng 9/2024. Thông thường, khu vực Bờ Đông Mỹ lại là nơi nhập khẩu dầu diesel từ châu Âu.
Giá bán lẻ dầu diesel tại Mỹ - loại nhiên liệu chủ yếu dùng cho vận tải hàng hóa và hoạt động công nghiệp - đã tăng lên gần 5,50 USD/gallon, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ làm suy yếu nền kinh tế do chi phí hàng hóa tăng cao.
Ông Patrick De Haan, Giám đốc phân tích dầu mỏ tại GasBuddy, cho biết ngày càng có nhiều người Mỹ đặt câu hỏi về việc vì sao nguồn dầu trong nước không được ưu tiên giữ lại phục vụ thị trường nội địa.
Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nhiều lần bác bỏ tin đồn về khả năng Washington áp đặt hạn chế xuất khẩu dầu khí. Trước đây, ngành công nghiệp dầu mỏ Mỹ đã tích cực vận động phản đối các biện pháp hạn chế xuất khẩu, cho rằng việc cấm xuất khẩu có thể làm giảm công suất lọc dầu trong nước và thậm chí đẩy giá nhiên liệu nội địa tăng cao hơn.
Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu nhiên liệu, quyết định giữ lại sản phẩm trong nước hay xuất khẩu ra thị trường quốc tế chủ yếu phụ thuộc vào biên lợi nhuận. Dù giá nhiên liệu tại Mỹ đã tăng mạnh, mức giá này vẫn chưa đủ cao để làm suy giảm nhu cầu tiêu dùng, theo nhận định của chuyên gia Kpler.
Theo ông Smith, chừng nào eo biển Hormuz vẫn trong tình trạng gần như đóng cửa, tình trạng thiếu hụt nguồn cung tại nhiều khu vực trên thế giới sẽ tiếp tục trầm trọng hơn, qua đó làm tăng biên lợi nhuận và thúc đẩy xuất khẩu nhiên liệu từ Mỹ.
Nguồn:Vinanet/VITIC/Reuters