Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), bước vào tháng 2/2026, triển vọng xuất khẩu thủy sản của Việt Nam được dự báo phân hóa mạnh so với tháng 1 - thời điểm ngành đạt mức tăng trưởng 30,6%, mang về hơn 1 tỷ USD, cao hơn nhiều so với 774 triệu USD cùng kỳ 2025. Mức tăng này chủ yếu đến từ yếu tố mùa vụ khi Tết Nguyên đán năm 2025 rơi vào tháng 1, làm giảm số ngày làm việc, trong khi năm nay Tết chuyển sang tháng 2. Nhu cầu nhập khẩu phục vụ mùa lễ hội cũng đẩy kim ngạch lên cao, thể hiện ở mức tăng 47% tại ASEAN, 34% tại Trung Quốc và Hong Kong, cùng mức tăng 24-29% ở EU, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Theo cơ cấu sản phẩm, cá tra tăng mạnh nhất với 59,2%, tiếp đến là mực - bạch tuộc tăng 40,4%, cá biển các loại tăng 36,9%, còn tôm tăng 22,1%. Tuy nhiên, sự sáng sủa này không đồng đều khi thị trường Hoa Kỳ nổi lên như điểm nóng cần quan sát. Tháng 1, xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt 128,4 triệu USD, tăng 20,2%, nhưng chủ yếu do nền thấp. Nhiều doanh nghiệp ghi nhận đơn hàng chững lại vì môi trường chính sách thiếu ổn định.

Ngành cá ngừ thể hiện rõ nhất xu hướng này: tổng xuất khẩu tăng 13,4% trong tháng 1, nhưng riêng thị trường Hoa Kỳ giảm 5,7%. Nếu tính theo số ngày làm việc tương đương, mức giảm còn sâu hơn, phản ánh tâm lý dè dặt của nhà nhập khẩu.

Cú tác động lớn nhất đến xuất khẩu tháng 2 đến từ thay đổi thuế quan của Hoa Kỳ. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, Hoa Kỳ hủy bỏ thuế toàn cầu trước đây và áp mức thuế 15% trên cơ sở pháp lý mới. Từ 0:01 sáng 24/2 (EST), Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ ngừng thu thuế theo IEEPA. Mức 15% thấp hơn thuế đối ứng 20% áp dụng từ tháng 8/2025, nhưng lại thu hẹp chênh lệch thuế giữa Việt Nam và các đối thủ như Trung Quốc, Ấn Độ, làm tăng cạnh tranh tại thị trường này.

Ngoài thuế quan, Hoa Kỳ cũng tăng rào cản kỹ thuật với quy định cấm nhập khẩu thủy sản từ ngành nghề chưa được công nhận tương đương theo Đạo luật MMPA từ 1/1/2026. Nhiều lô hàng có thể phải bổ sung COA, làm tăng chi phí và thời gian thông quan.

Trong bối cảnh đó, xuất khẩu tháng 2 được dự báo chỉ tăng nhẹ hoặc tăng ở mức thấp một chữ số, tùy tiến độ giao hàng và phản ứng của thị trường Hoa Kỳ. Kết quả POR19 công bố ngày 17/2 cũng có thể tác động thêm đến tâm lý ký kết đơn hàng. Dù nhu cầu tiêu dùng tại Hoa Kỳ vẫn có điểm sáng như mùa đông hay Mùa Chay, thị trường này vẫn là biến số lớn nhất ảnh hưởng mục tiêu tăng trưởng của ngành thủy sản Việt Nam trong thời gian tới.