Tuy nhiên, bức tranh thương mại của khu vực này cũng cho thấy sự phân hóa giữa các nhóm ngành hàng và thị trường, phản ánh những thách thức mới trong bối cảnh chi phí logistics và biến động thị trường quốc tế vẫn ở mức cao.
Theo số liệu thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam trong tháng 3/2026 ước đạt 6,02 tỷ USD, tăng mạnh 47,8% so với tháng trước, nhưng vẫn giảm 1,5% so với cùng kỳ năm trước.
Tính chung ba tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy xu hướng phục hồi của hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động.
Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với giá trị đạt 8,93 tỷ USD, tăng 4,1% so với cùng kỳ năm trước. Một số ngành hàng ghi nhận mức tăng trưởng cao, đặc biệt là sản phẩm chăn nuôi và thủy sản, phản ánh sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng tại nhiều thị trường.
Giá trị xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 197,7 triệu USD, tăng 54,3%, trong khi thủy sản đạt 2,62 tỷ USD, tăng 13,3%. Bên cạnh đó, nhóm hàng đầu vào sản xuất đạt 834,3 triệu USD, tăng 56,7%, xuất khẩu muối đạt 3,3 triệu USD, tăng 31,7%.
Xuất khẩu lâm sản đạt 4,11 tỷ USD, giảm 2,4%, cho thấy một số ngành hàng chủ lực vẫn đang chịu áp lực từ thị trường và chi phí sản xuất.
Xét theo thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực tiêu thụ lớn nhất đối với các mặt hàng nông, lâm, thủy sản của Việt Nam, chiếm 45,1% tổng kim ngạch xuất khẩu. Hai khu vực lớn tiếp theo là châu Mỹ và châu Âu với thị phần lần lượt là 20,7% và 16,2%. Các khu vực còn lại chiếm tỷ trọng nhỏ hơn, trong đó châu Phi chiếm 2,1% và châu Đại Dương chiếm 1,4%.
So với cùng kỳ năm trước, xuất khẩu sang khu vực châu Á tăng 15,3%, châu Âu tăng 4,8% và châu Đại Dương tăng 20,1%, trong khi xuất khẩu sang châu Mỹ giảm 3,4% và châu Phi giảm 29%. Điều này cho thấy xu hướng dịch chuyển thị trường xuất khẩu đang diễn ra rõ nét hơn, với sự gia tăng phụ thuộc vào các thị trường khu vực châu Á.
Ở cấp độ thị trường cụ thể, Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản tiếp tục là ba thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam với thị phần lần lượt là 22,1%, 18,3% và 7,1%.
Đáng chú ý, xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc trong quý I/2026 tăng mạnh 37,6% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy sự phục hồi đáng kể của nhu cầu tại thị trường này.
Trong khi đó, xuất khẩu sang Nhật Bản chỉ tăng nhẹ 0,7%, còn xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 5,2%, phản ánh những khó khăn nhất định tại một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu nông, lâm, thủy sản trong tháng 3/2026 ước đạt 4,46 tỷ USD, tăng 37% so với tháng trước và tăng 6,6% so với cùng kỳ năm trước.
Lũy kế ba tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch nhập khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 11,91 tỷ USD, tăng 3,6% so với cùng kỳ năm 2025. Diễn biến này cho thấy nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất và chế biến trong nước đang phục hồi, đồng thời phản ánh sự gia tăng hoạt động sản xuất của doanh nghiệp.
Trong cơ cấu nhập khẩu, giá trị nhập khẩu các mặt hàng nông sản đạt 7,62 tỷ USD, tăng 6,3%, trong khi nhập khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 1,16 tỷ USD, tăng 10%. Nhập khẩu lâm sản đạt 786,8 triệu USD, tăng 16,1%, nhập khẩu muối đạt 9,1 triệu USD, tăng mạnh 75,6%.
Ngược lại, nhập khẩu thủy sản đạt 746,8 triệu USD, giảm 1,8%, và nhập khẩu đầu vào sản xuất đạt 1,59 tỷ USD, giảm 13%, cho thấy doanh nghiệp vẫn có xu hướng tiết giảm chi phí và điều chỉnh kế hoạch sản xuất trong bối cảnh thị trường còn nhiều bất định.
Xét theo nguồn cung, Việt Nam nhập khẩu nông lâm thủy sản chủ yếu từ các thị trường thuộc khu vực châu Á và châu Mỹ, với thị phần lần lượt là 27,7% và 26,6%.
Các khu vực còn lại chiếm tỷ trọng nhỏ hơn, trong đó châu Đại Dương chiếm 4,6%, châu Âu chiếm 3,9% và châu Phi chiếm 3,8%. So với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu từ châu Mỹ tăng 10,9%, châu Đại Dương tăng 38,2% và châu Phi tăng 56%, trong khi nhập khẩu từ châu Á giảm 2,7% và từ châu Âu giảm 3,3%.
Ở cấp độ thị trường cụ thể, Hoa Kỳ, Trung Quốc và Brazil là ba thị trường cung cấp nông, lâm, thủy sản lớn nhất cho Việt Nam trong quý I/2026, với thị phần lần lượt là 11,8%, 9,9% và 9,8%.
Đáng chú ý, nhập khẩu từ Hoa Kỳ tăng 53,4% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc tăng 13,3% và từ Brazil tăng 11,1%, phản ánh sự gia tăng nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu và sản phẩm phục vụ sản xuất trong nước.
Về cán cân thương mại, nông lâm thủy sản tiếp tục duy trì vai trò là một trong những lĩnh vực đóng góp lớn vào thặng dư thương mại của Việt Nam. Cán cân thương mại nông lâm thủy sản trong tháng 3/2026 ước đạt thặng dư 1,55 tỷ USD, tăng mạnh 90,9% so với tháng trước nhưng giảm 19,3% so với cùng kỳ năm trước.
Tính chung ba tháng đầu năm 2026, thặng dư thương mại nông lâm thủy sản đạt khoảng 4,78 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025.
Mặc dù duy trì tăng trưởng tích cực, hoạt động xuất nhập khẩu nông lâm thủy sản trong quý I/2026 vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là biến động chi phí logistics, giá nhiên liệu và những rủi ro từ thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh đó, việc nâng cao năng lực chế biến, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và tối ưu hóa chi phí logistics sẽ tiếp tục là những yếu tố then chốt để duy trì đà tăng trưởng của ngành nông nghiệp trong các quý tiếp theo của năm 2026.
Nguồn:thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn