Than luyện cốc là nguyên liệu thiết yếu trong sản xuất thép. Australia hiện cung cấp khoảng một nửa lượng than luyện cốc giao dịch bằng đường biển toàn cầu, với sản lượng xuất khẩu đạt 148,4 triệu tấn trong năm 2025.
Trong thập kỷ tới, nhu cầu đối với mặt hàng này được dự báo tăng mạnh khi Ấn Độ - quốc gia nhập khẩu lớn - đẩy mạnh sản xuất thép. Sản lượng thép của nước này được dự báo sẽ tăng hơn gấp đôi, từ 163 triệu tấn hiện nay lên khoảng 400 triệu tấn vào năm 2035, nhờ quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa.
Tuy nhiên, dù có trữ lượng than lớn, phần lớn than của Ấn Độ không đủ chất lượng để sử dụng trong luyện kim, với chưa đến 5% sản lượng hiện tại đáp ứng yêu cầu. Nước này cũng tiếp tục ưu tiên công nghệ lò cao - lò thổi oxy, vốn tiêu thụ nhiều than luyện cốc, thay vì các phương pháp ít phát thải hơn như lò hồ quang điện sử dụng quặng sắt chất lượng cao.
Điều này đồng nghĩa với việc Ấn Độ sẽ ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu than luyện cốc trong những năm tới, và Australia là một trong số ít quốc gia có khả năng đáp ứng quy mô nhu cầu này.
Giá than luyện cốc của Australia đã biến động mạnh trong những năm gần đây. Giá từng tăng vọt lên mức kỷ lục 635 USD/tấn sau xung đột Nga - Ukraine năm 2022, và vượt 350 USD/tấn trong năm 2023 do gián đoạn nguồn cung bởi thời tiết. Tuy nhiên, từ giữa năm 2024, giá tương đối ổn định và có xu hướng tăng nhẹ trở lại sau khi chạm mức thấp nhất trong 4 năm vào tháng 3/2025.
Tính đến ngày 2/7, hợp đồng than luyện cốc trên Sàn giao dịch Singapore ở mức khoảng 242 USD/tấn, tăng so với mức 173,5 USD/tấn ghi nhận ngày 24/3/2025.
Với mặt bằng giá hiện tại, hoạt động khai thác than luyện cốc tại Australia vẫn mang lại lợi nhuận cao. Tập đoàn BHP - cùng đối tác Mitsubishi - hiện là nhà xuất khẩu than luyện cốc lớn nhất thế giới. Doanh nghiệp này cho biết chi phí sản xuất tại các mỏ ở bang Queensland trong năm tài chính kết thúc ngày 30/6 dao động từ 116-128 USD/tấn.
Trong báo cáo hoạt động 9 tháng kết thúc ngày 31/3, BHP ghi nhận giá bán trung bình đạt 200,12 USD/tấn và dự kiến con số này sẽ còn cao hơn trong cả năm tài chính nhờ xu hướng giá tăng gần đây. Điều này cho thấy doanh nghiệp có thể đang đạt mức lợi nhuận trên 100 USD/tấn ở thời điểm hiện tại.
Tuy nhiên, thách thức lớn đến từ chính sách thuế tài nguyên tại bang Queensland, được điều chỉnh tăng từ tháng 7/2022 theo cơ chế lũy tiến. Mức thuế dao động từ 7% với giá dưới 100 USD/tấn và có thể lên tới 40% khi giá vượt 300 USD/tấn.
Ở mức giá hiện tại, doanh nghiệp phải chịu thuế 20% đối với phần giá từ 175-225 USD/tấn và 30% đối với phần vượt 225 USD/tấn.
Các công ty khai thác, trong đó có BHP, cho rằng mức thuế cao khiến việc triển khai các dự án mới trở nên khó khả thi về mặt đầu tư. BHP cho biết sẽ không tiếp tục rót vốn tăng trưởng vào các mỏ tại Queensland, đồng nghĩa với việc các mỏ này có thể bước vào giai đoạn “suy giảm có kiểm soát”, chỉ duy trì vốn để vận hành cho đến khi cạn kiệt tài nguyên.
Trong khi đó, triển vọng nhu cầu từ Ấn Độ tiếp tục đặt ra áp lực lớn đối với nguồn cung toàn cầu. Nếu sản lượng thép của nước này tăng thêm khoảng 20 triệu tấn mỗi năm trong thập kỷ tới, thị trường sẽ cần bổ sung khoảng 15 triệu tấn than luyện cốc mỗi năm, phần lớn đến từ nhập khẩu.
Theo dữ liệu của DBX Commodities, Ấn Độ đã nhập khẩu 83,17 triệu tấn than luyện cốc trong năm 2025, tăng so với mức 74,55 triệu tấn của năm 2024.
Việc nhu cầu tăng thêm khoảng 15 triệu tấn mỗi năm có thể gây áp lực đáng kể lên nguồn cung toàn cầu, ngay cả khi các quốc gia tiêu thụ lớn khác như Trung Quốc và Nhật Bản giảm nhu cầu nhờ chuyển sang các công nghệ sản xuất thép thân thiện môi trường hơn.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp khai thác như BHP đứng trước lựa chọn chiến lược: chấp nhận mức thuế cao nhưng vẫn duy trì biên lợi nhuận tích cực khi giá tăng, hoặc thoái vốn để nhường cơ hội cho các nhà đầu tư khác đánh giá cao tiềm năng dài hạn từ nhu cầu của Ấn Độ.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)