Các nhà kinh tế và học giả ước tính tổng thiệt hại kinh tế của châu Âu trong năm 2026 có thể lên tới hàng trăm tỷ euro. Đáng lo ngại hơn, chi phí được dự báo tăng nhanh hơn nhiệt độ, khi một đợt thời tiết cực đoan có thể gây ra chuỗi tác động kéo dài nhiều năm.
Nhiệt độ lập kỷ lục trong tháng 6/2026 và tháng 7/2026 đã làm mực nước sông Rhine và Danube xuống thấp, hạn chế nghiêm trọng vận tải hàng hóa. Hơn 6 lò phản ứng hạt nhân phải dừng hoặc giảm công suất do gặp khó khăn trong việc làm mát. Sản lượng nông nghiệp cũng bị ảnh hưởng, trong đó thiệt hại đối với ngô và hướng dương đã được ước tính ở mức 6-7% trong tháng 7/2026.
Nắng nóng còn làm giảm năng suất lao động và gây thiệt hại lớn về sức khỏe. Riêng Đức ghi nhận hơn 10.000 ca tử vong liên quan đến nắng nóng. Chi phí ứng phó với cháy rừng, hạn hán và việc hạn chế sử dụng điện tiếp tục tạo thêm gánh nặng cho ngân sách.
ING ước tính việc đình trệ vận tải trên sông Rhine có thể khiến tăng trưởng GDP của Đức giảm 0,3 điểm phần trăm trong năm 2026. Tại Hungary, MBH Bank ước tính mỗi tuần nhà máy điện hạt nhân lớn nhất nước này ngừng hoạt động sẽ làm GDP giảm 0,1 điểm phần trăm.
Allianz cho rằng riêng đợt nắng nóng kéo dài 2 tuần trong tháng 6/2026 có thể làm GDP toàn châu Âu giảm 0,3 điểm phần trăm. Với các nền kinh tế chịu ảnh hưởng nặng như Tây Ban Nha, Pháp và Italy, biến đổi khí hậu có thể làm giảm 5-7% tăng trưởng vào năm 2030. Con số này có thể còn tăng do chưa tính đầy đủ tác động từ cháy rừng, hạn hán, lũ lụt và nguy cơ El Niño.
Các chuyên gia lưu ý thiệt hại kinh tế không kết thúc khi nhiệt độ giảm. Những cú sốc thời tiết có thể kéo theo giảm đầu tư, năng suất và thu nhập trong nhiều năm sau đó, khiến tổng tác động kinh tế ngày càng lớn.
Nam Âu được dự báo chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Nắng nóng gay gắt có thể làm giảm lượng khách du lịch vào mùa hè, trong khi hoạt động du lịch có xu hướng chuyển sang các nước phía Bắc và phân bổ đều hơn trong năm. Điều này sẽ gây sức ép lên ngành dịch vụ tại Tây Ban Nha, Italy và các quốc gia Nam Âu khác.
Thời tiết cực đoan cũng làm tăng giá lương thực, đặc biệt tại các khu vực vốn đã nóng hơn. Nghiên cứu cho thấy đợt nắng nóng năm 2022 từng làm lạm phát khu vực euro tăng 0,34 điểm phần trăm thông qua giá thực phẩm, trong đó Nam Âu chịu tác động lớn hơn. Việc vận tải đường sông bị gián đoạn còn gây khó khăn cho phân phối nhiên liệu, làm gia tăng chênh lệch giá giữa các khu vực.
Tác động khí hậu đồng thời tạo sức ép lên tài chính công. Allianz ước tính nguồn thu thuế hằng năm có thể giảm tương đương 1,8% ở Pháp và 1,3% ở Italy và Tây Ban Nha do sản lượng giảm. Trong khi đó, chính phủ phải tăng chi cho ứng phó khẩn cấp và đầu tư nâng cấp hệ thống điện, giao thông để thích ứng với khí hậu.
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc quá phụ thuộc vào các biện pháp ứng phó khẩn cấp vừa tốn kém vừa kém hiệu quả. Tuy nhiên, khả năng tăng đầu tư cũng bị hạn chế bởi nợ công cao, đặc biệt tại Pháp và Italy, trong khi châu Âu đồng thời phải tăng chi cho quốc phòng và chuyển đổi năng lượng.
Điều này có thể tạo thêm áp lực lên Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Nếu nhu cầu chi tiêu khiến nợ công tăng và thị trường trái phiếu xảy ra bán tháo, ECB có thể phải chịu sức ép quay lại các biện pháp nới lỏng định lượng để kiềm chế chi phí vay.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)