Theo các nhà kinh tế, mức tăng CPI còn phản ánh việc chi phí từ các biện pháp thuế quan diện rộng được áp dụng dưới thời Tổng thống Donald Trump tiếp tục được chuyển sang người tiêu dùng. Báo cáo lạm phát do Bộ Lao động Mỹ công bố dự kiến phát hành vào thứ Sáu, sau khi dữ liệu đầu tuần cho thấy tăng trưởng việc làm tháng 1 tăng tốc và tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,3% so với mức 4,4% của tháng 12.
Ông Diego Anzoategui, chuyên gia kinh tế tại Morgan Stanley, nhận định: “Doanh nghiệp thường tăng giá sau mùa mua sắm cuối năm. Các yếu tố điều chỉnh mùa vụ không thể loại bỏ hoàn toàn xu hướng này, vì vậy lạm phát đã điều chỉnh theo mùa thường cao hơn trong tháng 1 so với các tháng khác.”
Khảo sát của Reuters cho thấy CPI tháng 1 có thể tăng 0,3%, tương đương mức tăng của tháng 12; dự báo dao động trong khoảng 0,1%–0,4%. Cùng với báo cáo này, Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) sẽ công bố bộ hệ số điều chỉnh mùa vụ mới dựa trên biến động giá năm 2025, có thể dẫn tới điều chỉnh lại dữ liệu đã công bố trong vòng 5 năm gần đây.
Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng việc cập nhật hệ số mùa vụ khó có thể xóa bỏ “hiệu ứng tháng 1” – hiện tượng CPI thường vượt dự báo trong tháng đầu năm.
Báo cáo lần này bị chậm nhẹ do đợt đóng cửa chính phủ liên bang kéo dài ba ngày tuần trước. Năm ngoái, một đợt đóng cửa dài hơn đã làm gián đoạn việc thu thập giá cả trong tháng 10, gây biến động dữ liệu CPI. Các nhà kinh tế kỳ vọng ảnh hưởng này sẽ giảm dần trong báo cáo tháng 1.
Lạm phát theo năm có dấu hiệu hạ nhiệt do hiệu ứng so sánh
Tính trong 12 tháng đến hết tháng 1, CPI được dự báo tăng 2,5%, thấp hơn mức 2,7% của tháng 12, chủ yếu do “hiệu ứng nền cao” khi các mức tăng mạnh của năm trước không còn được tính vào so sánh.
Fed đặt mục tiêu lạm phát 2% dựa trên chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE). Hiện cả CPI và PCE vẫn cao hơn mục tiêu này. Tháng trước, Fed giữ nguyên lãi suất điều hành qua đêm trong khoảng 3,50%–3,75%.
Giá thực phẩm và điện tăng, xăng có thể giảm
Giá thực phẩm nhiều khả năng tiếp tục tăng trong tháng 1 sau khi tăng 0,7% trong tháng 12. Một số chuyên gia cho rằng mức tăng mạnh trước đó có thể liên quan đến việc gián đoạn thu thập dữ liệu trong thời gian chính phủ đóng cửa năm ngoái.
Việc chính quyền Trump giảm thuế quan đối với một số mặt hàng thực phẩm nhập khẩu như rau củ và chuối có thể giúp giảm áp lực giá. Đồng thời, dù chính sách siết chặt nhập cư được tăng cường, lực lượng lao động nông nghiệp – đặc biệt tại các bang như Texas và Florida – không bị ảnh hưởng nghiêm trọng như lo ngại ban đầu, qua đó tránh được cú sốc thiếu hụt lao động có thể đẩy giá thực phẩm tăng cao hơn.
Ông Dean Baker, chuyên gia kinh tế cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, cho biết: “Dù dòng lao động nhập cư mới suy giảm và một bộ phận rời đi do lo ngại bị trục xuất, thị trường lao động nông nghiệp nhìn chung không bị xáo trộn nghiêm trọng.”
Trong khi giá xăng có thể giảm, chi phí điện dự kiến tăng do nhu cầu lớn từ các trung tâm dữ liệu phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo.
Lạm phát lõi vẫn chịu áp lực từ dịch vụ và chi phí thuê nhà
Loại trừ hai nhóm biến động mạnh là thực phẩm và năng lượng, CPI lõi được dự báo tăng 0,3% trong tháng 1, cao hơn mức 0,2% của tháng 12. Các đợt điều chỉnh giá đầu năm được cho là sẽ thể hiện rõ ở các mặt hàng như thuốc kê đơn, bảo hiểm xe cơ giới, cũng như hàng hóa tiêu dùng như đồ giải trí, quần áo và nội thất gia đình – nơi doanh nghiệp tiếp tục chuyển phần chi phí thuế quan sang người tiêu dùng.
Theo ông Andy Schneider, chuyên gia kinh tế cấp cao tại BNP Paribas: “Khi nhu cầu vẫn ổn định, doanh nghiệp chưa có động lực dừng chuyển chi phí thuế quan sang người tiêu dùng, nhất là khi họ mới chỉ hấp thụ khoảng 40% chi phí tăng thêm.”
Lạm phát dịch vụ được dự báo diễn biến trái chiều. Giá phòng khách sạn và vé máy bay có thể hạ nhiệt sau khi tăng mạnh trong tháng 12, trong khi chi phí thuê nhà và chăm sóc sức khỏe vẫn duy trì mức tăng tương đối cao.
Tính theo năm, CPI lõi dự kiến tăng 2,5% trong tháng 1, giảm nhẹ so với mức 2,6% của tháng 12, chủ yếu do hiệu ứng nền so sánh cao của năm trước.
Nguồn:Vinanet/VITIC\Reuters