Phát biểu trước thềm Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới tại Bangkok, bà Georgieva cho biết kinh tế thế giới đang bị kéo theo hai hướng trái ngược: cú sốc nguồn cung năng lượng tiêu cực từ xung đột Trung Đông và cú sốc nhu cầu tích cực từ AI. Tuy nhiên, lợi ích từ làn sóng AI đang bỏ qua nhiều quốc gia, trong khi tác động của cú sốc năng lượng phân bổ không đồng đều.
IMF chưa cho biết có thay đổi dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 hay không. Dự báo công bố tháng 7/2026 là 3%, trước khi tăng lên 3,4% vào năm 2027, với giả định eo biển Hormuz bắt đầu mở lại từ giữa tháng 7 và trở về trạng thái trước xung đột vào tháng 3/2027. IMF khi đó dự báo giá dầu bình quân 89 USD/thùng trong năm 2026 và 78 USD/thùng năm 2027.
Nhưng hiện giá dầu vẫn ở khoảng 100 USD/thùng, trong khi công suất lọc dầu bị gián đoạn khiến chênh lệch giá giữa dầu thô và các sản phẩm lọc dầu chủ chốt như diesel tăng thêm khoảng 100 USD/thùng. Nhu cầu nhiên liệu có thể tăng trong mùa sưởi ấm mùa đông, trong khi nguồn cung khí đốt tự nhiên vẫn bị hạn chế do rủi ro đối với vận chuyển khí tự nhiên hóa lỏng qua eo biển Hormuz. Bà Georgieva cho rằng ngay cả khi xung đột tại Vùng Vịnh sớm kết thúc, giá năng lượng cao có thể vẫn kéo dài.
Giá năng lượng tăng đang đẩy lạm phát, lãi suất chính sách và lợi suất trái phiếu chính phủ lên cao. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Mỹ, Đức và Nhật Bản hiện ở mức cao nhất kể từ các năm tương ứng là 2007, 2009 và 1996.
Nợ công là một rủi ro khác. IMF cho biết nợ công toàn cầu đang ở mức cao nhất kể từ Thế chiến II và có thể vượt 100% GDP trước năm 2030. Các nền kinh tế phát triển, trong đó Mỹ đứng đầu, đang có tỷ lệ nợ trên GDP cao hơn các nền kinh tế mới nổi và các nước thu nhập thấp. Bà Georgieva cảnh báo các chính phủ không thể chỉ dựa vào tăng trưởng để giải quyết vấn đề tài khóa, mà cần những kế hoạch củng cố tài khóa trung hạn đáng tin cậy.
Sau hơn 5 năm lạm phát cao hơn mục tiêu, áp lực giá vẫn đến từ nhiều phía, gồm đầu tư AI, năng lượng, lương thực, thuế quan, chi tiêu quốc phòng và chi phí trả nợ. Bà Georgieva cho rằng nhiều nước nên duy trì lập trường tiền tệ thận trọng theo hướng thắt chặt, đồng thời đánh giá các đợt tăng lãi suất gần đây của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, Ngân hàng Trung ương châu Âu và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản là phù hợp.
Với AI, IMF cảnh báo quy mô đầu tư đang gia tăng nhanh chóng, có thể vượt tỷ trọng GDP từng dành cho đường sắt, lưới điện hay hạ tầng viễn thông. Sự tập trung vốn và giá trị thị trường cao tạo sức ép buộc các doanh nghiệp AI phải chứng minh mức tăng năng suất và lợi nhuận tương xứng. Nếu kỳ vọng thị trường thất vọng, cú điều chỉnh có thể trở thành một cú sốc lớn đối với kinh tế và tài chính.
Dù vậy, IMF ước tính nếu được triển khai đúng cách, AI có thể giúp tăng thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm tăng trưởng toàn cầu mỗi năm. Bà Georgieva cho rằng các nước cần chuẩn bị tốt hơn cho AI, trong đó có khung quản lý để hạn chế tác động đến việc làm, rủi ro an ninh mạng và ổn định tài chính. Đồng thời, chính phủ cần củng cố năng lực tài khóa, nâng cao kỹ năng lao động, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp gia nhập và rút khỏi thị trường, tăng an ninh năng lượng và đơn giản hóa quy định.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)