Ông Indermit Gill, Kinh tế trưởng của WB, cho biết kịch bản xấu nhất trong dự báo công bố hồi tháng 6/2026 – xung đột kéo dài từ sáu tháng trở lên – hiện đang dần trở thành hiện thực. Theo kịch bản này, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể giảm xuống 1,3%, thấp hơn nhiều so với mức 2,9% của năm 2025, trong khi lạm phát toàn cầu có thể tăng lên 4,5%.
WB cho rằng giao tranh kéo dài và các thiệt hại đối với hạ tầng dầu mỏ Trung Đông sẽ tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng, phân bón, heli và lưu huỳnh phục vụ nông nghiệp, qua đó đẩy giá lương thực tăng và tạo thêm áp lực lạm phát.
Nếu lạm phát tăng mạnh, các ngân hàng trung ương nhiều khả năng sẽ phải nâng lãi suất, khiến chi phí vay vốn tăng và gây thêm áp lực đối với các quốc gia có gánh nặng nợ cao. WB cảnh báo nhiều nước nghèo chưa phục hồi hoàn toàn sau đại dịch COVID-19 sẽ đối mặt với nguy cơ mất an ninh lương thực nghiêm trọng hơn, đồng thời phải cắt giảm chi tiêu cho giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu để trả nợ.
Theo dự báo của WB, khoảng 40% các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình, tương đương 32 quốc gia, hiện đã hoặc đang đứng trước nguy cơ cao rơi vào khủng hoảng nợ. Con số này có thể tiếp tục tăng nếu lãi suất toàn cầu tăng trở lại.
Dữ liệu của WB cho thấy tỷ lệ nợ trên GDP của các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển đạt khoảng 74% trong năm 2025, cao hơn đáng kể so với mức 50-55% trước đại dịch. Đối với các nước thu nhập thấp, tỷ lệ này đã tăng lên 67%, so với khoảng 40% trước đây. Theo WB, một số quốc gia có thể sẽ phải tái cơ cấu hoặc xóa nợ theo từng trường hợp cụ thể.
Ông Gill nhận định Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ hiện vẫn tương đối ít chịu tác động từ xung đột nhờ những lợi thế riêng của từng nền kinh tế. Trong khi đó, các nước đang phát triển sẽ chịu sức ép lớn hơn do dư địa chính sách hạn chế và mức nợ cao.
Ở chiều tích cực, WB cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trở thành động lực tăng năng suất tại các nền kinh tế đang phát triển. Theo đánh giá mới của tổ chức này, chỉ khoảng 10% lực lượng lao động tại các nước nghèo có nguy cơ chịu tác động bất lợi từ AI, thấp hơn nhiều so với mức 30-40% tại các nước phát triển. Tuy nhiên, WB cho rằng những lợi ích từ AI khó có thể giúp kinh tế toàn cầu phục hồi mạnh ngay trong thập kỷ này.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)