Số liệu của Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS) cho thấy doanh số bán lẻ - thước đo quan trọng của tiêu dùng - giảm 0,6% trong tháng 5/2026 so với cùng kỳ năm trước, đảo chiều so với mức tăng 0,2% của tháng 4/2026 và thấp hơn dự báo đi ngang trong khảo sát của Reuters. Đây là lần đầu tiên doanh số bán lẻ giảm kể từ tháng 12/2022.
Diễn biến này phản ánh nhu cầu trong nước vẫn yếu sau nhiều năm thị trường bất động sản suy thoái. Chi tiêu trong kỳ nghỉ lễ Lao động kéo dài 5 ngày của tháng 5/2026 khá trầm lắng, trong khi hiệu quả từ chương trình đổi hàng tiêu dùng cũ lấy mới của chính phủ đang giảm dần. Nền so sánh cao của tháng 5/2025 cũng góp phần kéo giảm số liệu.
Sự suy yếu của tiêu dùng thể hiện rõ ở thị trường ô tô. Doanh số xe trong nước giảm tháng thứ tám liên tiếp trong tháng 5/2026, cho thấy nhu cầu tiếp tục yếu tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
Ông Zhiwei Zhang, kinh tế trưởng tại Pinpoint Asset Management, cho rằng số liệu bán lẻ yếu sẽ gia tăng áp lực buộc chính phủ phải đưa ra thêm các biện pháp hỗ trợ tiêu dùng. Ông dự báo Bắc Kinh có thể điều chỉnh chính sách trong tháng 7/2026 sau khi công bố số liệu GDP quý II/2026.
Trái ngược với tiêu dùng, sản xuất công nghiệp tăng 4,5% trong tháng 5/2026 so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 4,1% của tháng 4/2026 và vượt dự báo 4,3% của thị trường.
Làn sóng đầu tư AI trên toàn cầu và nhu cầu công nghệ liên quan tiếp tục hỗ trợ lĩnh vực sản xuất của Trung Quốc. Sản lượng ngành công nghệ cao tăng 15,1% trong tháng 5/2026.
Xu Tianchen, chuyên gia kinh tế cấp cao của Economist Intelligence Unit, nhận định kinh tế Trung Quốc hiện tồn tại ba sự phân hóa lớn: giữa nhu cầu trong nước và nhu cầu bên ngoài, giữa các ngành hưởng lợi từ AI và các ngành truyền thống, cũng như giữa tiêu dùng dịch vụ và tiêu dùng hàng hóa.
Chi tiêu cho dịch vụ tăng 5,4% trong giai đoạn tháng 1-5/2026, cao hơn đáng kể so với tiêu dùng hàng hóa và đang trở thành động lực ngày càng quan trọng của tiêu dùng hộ gia đình. Tuy nhiên, tốc độ này cũng chậm lại so với mức tăng 5,6% trong bốn tháng đầu năm.
Chuyên gia Xu dự báo tăng trưởng kinh tế quý II/2026 sẽ giảm xuống 4,5%, từ mức 5% của quý I/2026. Dù mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 ở mức 4,5%-5% được đánh giá là vẫn trong tầm tay, nhu cầu nội địa yếu tiếp tục đòi hỏi các biện pháp hỗ trợ trong nửa cuối năm.
Đầu tư suy giảm mạnh, bất động sản tiếp tục là lực cản
Lĩnh vực đầu tư tiếp tục là điểm yếu lớn của nền kinh tế.
Đầu tư tài sản cố định giảm 4,1% trong 5 tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước, sâu hơn nhiều mức giảm 1,6% trong giai đoạn tháng 1-4/2026 và thấp hơn đáng kể so với dự báo giảm 2% của các nhà phân tích.
Người phát ngôn NBS Fu Linghui cho rằng mức giảm một phần xuất phát từ thời tiết nắng nóng và mưa lớn tại một số khu vực, cùng quá trình chuyển đổi từ các động lực tăng trưởng cũ sang các động lực mới.
Tuy nhiên, lĩnh vực bất động sản vẫn là nguyên nhân chính kéo giảm đầu tư. Đầu tư bất động sản trong 5 tháng đầu năm giảm 16,2% so với cùng kỳ năm trước, mạnh hơn mức giảm 13,7% trong bốn tháng đầu năm. Doanh số bán nhà và hoạt động khởi công xây dựng mới cũng giảm sâu hơn.
Giá nhà mới trong tháng 5/2026 tiếp tục giảm nhanh hơn so với tháng trước, dù các thành phố lớn đã xuất hiện một số tín hiệu ổn định ban đầu.
Số liệu tín dụng hộ gia đình công bố tuần trước cho thấy người dân vẫn thận trọng với việc vay mua nhà trong bối cảnh thu nhập tăng chậm và triển vọng việc làm chưa chắc chắn.
Thị trường lao động cũng tiếp tục chịu áp lực khi khoảng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp dự kiến gia nhập lực lượng lao động trong mùa hè năm nay. Bên cạnh đó, lo ngại AI thay thế lao động cũng đang gia tăng.
Dù vậy, tỷ lệ thất nghiệp khảo sát trên toàn quốc đã giảm nhẹ xuống 5,1% trong tháng 5/2026 từ mức 5,2% của tháng 4/2026.
Xuất khẩu tiếp tục là điểm tựa cho tăng trưởng
Các nhà kinh tế cho rằng xuất khẩu mạnh có thể tiếp tục là động lực quan trọng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc trong năm 2026.
Tuy nhiên, thặng dư thương mại ngày càng lớn cũng có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng với các đối tác thương mại.
Ông Zhang nhận định bùng nổ xuất khẩu có thể giúp bù đắp nhu cầu nội địa yếu trong ngắn hạn, nhưng với quy mô nền kinh tế Trung Quốc, tăng trưởng xuất khẩu quá mạnh nhiều khả năng sẽ làm gia tăng tranh chấp thương mại. Nguy cơ xung đột thương mại giữa Trung Quốc và châu Âu là một trong những rủi ro đáng chú ý trong các tháng tới.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)