Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 3/3/2026 ông đã ra lệnh cho Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ cung cấp bảo hiểm rủi ro chính trị và đảm bảo tài chính cho thương mại hàng hải ở Vịnh. Ông cũng cho biết Hải quân Mỹ có thể bắt đầu hộ tống các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển hẹp giữa Iran và Oman, nơi thường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu.

Các biện pháp này là nỗ lực của Washington nhằm giảm bớt áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu sau khi giao thông qua eo biển này gần như tê liệt vào thứ Bảy (27/2/2026).

Nhiều công ty bảo hiểm tàu và người thuê tàu phải tạm ngừng vận chuyển ra vào Vịnh. Việc đóng cửa khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt - với giá dầu Brent có lúc tăng lên trên 84 USD một thùng, mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2024 - và khiến thị trường chứng khoán lao dốc, đặc biệt là ở châu Á, khi các nhà đầu tư chuẩn bị cho một cú sốc kinh tế nghiêm trọng.

Tuy nhiên, các biện pháp của Mỹ khó có thể trấn an các nhà vận chuyển trong điều kiện hiện tại. Giá cước vận chuyển dầu bằng tàu chở dầu đã tăng vọt trong những ngày gần đây, với chi phí trên nhiều tuyến đường đạt mức cao kỷ lục. Thuê một tàu chở dầu thô có khả năng chở 2 triệu thùng dầu từ vùng Vịnh đến châu Á hiện có giá khoảng 30 triệu USD - xấp xỉ 5% giá trị hàng hóa theo giá hiện tại và gần gấp năm lần so với đầu năm.

THÁCH THỨC LỚN HƠN NHIỀU

Nhưng việc giảm chi phí sẽ không giải quyết được nỗi lo ngại rằng các tàu vẫn có thể bị tấn công. Việc hải quân Mỹ hộ tống chắc chắn sẽ làm giảm rủi ro, nhưng khó có thể bảo vệ hoàn toàn.

Đây không phải là lần đầu tiên Washington can thiệp để bảo đảm an ninh các tuyến vận chuyển trong khu vực.

Trong giai đoạn "Chiến tranh tàu chở dầu" của cuộc xung đột Iran-Iraq vào cuối những năm 1980, Mỹ đã hộ tống và bảo vệ các tàu chở dầu của Kuwait trong Chiến dịch Earnest Will.

Tuy nhiên, quy mô của thách thức ngày nay lớn hơn nhiều. Xuất khẩu dầu khí từ khu vực này đã tăng gần gấp đôi kể từ đó, lên khoảng 20 triệu thùng/ngày vào năm ngoái. Qatar, hiện là nhà sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn thứ hai thế giới, đã xuất khẩu khoảng 80 triệu tấn vào năm ngoái - khoảng một phần năm nhu cầu toàn cầu. Vào những năm 1980, nước này thậm chí còn không tham gia vào thị trường năng lượng toàn cầu.

Việc đảm bảo nguồn cung dầu, khí đốt và tàu chở dầu khổng lồ như vậy sẽ là một nhiệm vụ khó khăn và gần như chắc chắn sẽ cần sự hỗ trợ từ hải quân các nước khác.

Và, quan trọng hơn nữa, việc tổ chức một nỗ lực như vậy sẽ mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần.

Tuy nhiên, thời gian đang cạn dần đối với cả nhà sản xuất và người tiêu dùng.

Việc phong tỏa eo biển Hormuz đã buộc các nhà sản xuất vùng Vịnh phải cắt giảm sản lượng. Iraq hôm 3/3 đã cắt giảm sản lượng hơn 1,1 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 1/4 tổng sản lượng, do thiếu dung lượng lưu trữ. Các quan chức nước này cho biết sản lượng có thể giảm hơn 3 triệu thùng/ngày trong vài ngày tới nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.

Các nhà sản xuất khác cũng đối mặt với những hạn chế tương tự.

Ả Rập Xê Út, nhà xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, đã xuất khẩu khoảng 7 triệu thùng/ngày trong tháng 2/2026 và hiện đang chuyển hướng một phần sản lượng đến cảng Yanbu trên Biển Đỏ thông qua đường ống có công suất 5 triệu thùng/ngày. Nhưng công suất xuất khẩu của Yanbu chỉ giới hạn ở mức không quá 2 triệu thùng/ngày, vì vậy vương quốc này buộc phải dự trữ một lượng lớn dầu trong các kho chứa trên đất liền.

Và theo dữ liệu của Kayrros, Ả Rập Xê Út hiện đang nắm giữ khoảng 82 triệu thùng dầu thô trong các kho chứa trên đất liền, chiếm khoảng 56% công suất. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, quốc gia đã xuất khẩu khoảng 3,3 triệu thùng dầu mỗi ngày vào tháng trước, có thể chuyển hướng tới 1,5 triệu thùng mỗi ngày thông qua đường ống dẫn dầu vòng qua eo biển Hormuz. Nhưng, một lần nữa, điều đó có nghĩa là phải sử dụng kho dự trữ, hiện đang đầy khoảng 40% với khoảng 34 triệu thùng dầu đang được tích trữ, theo ông Kayrros.

Kết quả là, Ả Rập Xê Út, UAE và Kuwait có thể chứng kiến kho dự trữ đầy trong vài ngày tới, buộc phải cắt giảm sản lượng sâu hơn.

NGUY CƠ KHỦNG HOẢNG NĂNG LƯỢNG CHÂU Á

Áp lực cũng đang gia tăng đối với người tiêu dùng.

Các nhà máy lọc dầu châu Á - phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông - đang chật vật tìm cách thay thế nguồn cung và có khả năng sẽ cắt giảm tỷ lệ hoạt động. Hai nhà máy lọc dầu của Trung Quốc đã giảm sản lượng, trong khi Ấn Độ đã cắt giảm nguồn cung cấp khí đốt cho cơ sở công nghiệp của mình do thiếu hụt.

Căng thẳng đang lan rộng khắp các thị trường tài chính châu Á. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã giảm 18% trong tuần này, một phần do lo ngại rằng các ngành công nghiệp hóa dầu và sản xuất khổng lồ của nước này - cả hai đều phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng Trung Đông - có thể bị gián đoạn.

Câu hỏi quan trọng vẫn là cuộc chiến này sẽ kéo dài bao lâu. Ông Donald Trump đã ám chỉ rằng quá trình này có thể kéo dài vài tuần, nhưng hệ thống năng lượng toàn cầu có thể không chờ được lâu đến vậy – ngay cả khi kế hoạch mở lại eo biển Hormuz của ông thành công.