Theo kế hoạch, EU sẽ tránh các biện pháp can thiệp mạnh vào thị trường như áp giá trần khí đốt hoặc đánh thuế lợi nhuận đột biến của các công ty năng lượng - những biện pháp từng được áp dụng vào năm 2022 khi Nga cắt nguồn cung khí đốt khiến giá tăng kỷ lục.
EU cho biết sẽ sửa đổi quy định nhằm đảm bảo thuế điện thấp hơn thuế khí đốt, đồng thời tạo điều kiện để các chính phủ thành viên có thể giảm thuế điện xuống mức 0% cho các ngành công nghiệp và hộ gia đình dễ bị tổn thương.
Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen nhận định thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng khí đốt tại Trung Đông do xung đột Iran sẽ khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao hơn dự kiến trong “vài năm tới”.
Ông cho rằng ngay cả trong kịch bản tốt nhất, khi xung đột kết thúc sớm, thị trường năng lượng vẫn phải đối mặt với những tác động tiêu cực kéo dài. Điều này càng thúc đẩy EU đẩy nhanh tiến trình giảm phụ thuộc vào khí đốt, đồng thời tăng tốc phát triển năng lượng sạch.
EU dự kiến công bố đề xuất pháp lý sửa đổi quy định thuế vào tháng 5/2025. Tuy nhiên, các thay đổi về thuế cần sự nhất trí của toàn bộ các quốc gia thành viên, khiến quá trình thông qua có thể gặp nhiều khó khăn.
Việc phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu dầu và khí đốt khiến châu Âu dễ tổn thương trước biến động giá năng lượng, đặc biệt sau khi eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển nhiên liệu quan trọng - bị gián đoạn. Giá khí đốt tại châu Âu đã tăng khoảng một phần ba kể từ khi xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran diễn ra vào ngày 28/2.
Tuy vậy, giá khí đốt hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh năm 2022 và đến nay châu Âu chưa phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu, nhờ nguồn cung từ Mỹ và Na Uy.
EU cho biết sẽ phối hợp các quốc gia thành viên trong việc bổ sung kho dự trữ khí đốt trong những tháng tới nhằm tránh tình trạng giá tăng đột biến khi các công ty đồng loạt mua vào.
Ngoài ra, EU sẽ nghiên cứu các biện pháp tối đa hóa công suất tại các nhà máy lọc dầu của châu Âu và xem xét áp dụng quy định bắt buộc các nước duy trì dự trữ nhiên liệu máy bay nhằm phòng ngừa nguy cơ thiếu hụt.
Ông Jorgensen cho biết EU chưa loại trừ khả năng áp dụng các biện pháp can thiệp mạnh hơn trong tương lai, bao gồm việc đánh thuế lợi nhuận đột biến trên toàn khối đối với các công ty năng lượng, nhưng hiện tại chưa cần thiết.
Các quan chức EU cho biết phản ứng tương đối thận trọng của khối phản ánh thực tế rằng nhiều công cụ xử lý khủng hoảng, như trợ giá nhiên liệu và cắt giảm thuế, thuộc thẩm quyền của từng quốc gia thành viên.
Trên thực tế, các chính phủ châu Âu đã dành hàng tỷ euro từ ngân sách quốc gia để hỗ trợ người tiêu dùng trước áp lực chi phí năng lượng tăng cao.
Về dài hạn, EU đặt mục tiêu đẩy nhanh quá trình thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng tái tạo và điện hạt nhân sản xuất trong nước, nhằm giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc nguồn cung dầu và khí đốt trong tương lai.
Cuộc xung đột tại Trung Đông đã khiến giá điện tại châu Âu tăng, nhưng mức tăng vẫn thấp hơn so với năm 2022, một phần nhờ tỷ trọng năng lượng tái tạo gia tăng mạnh. Theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu Ember, khoảng 71% sản lượng điện của EU năm 2025 đến từ năng lượng tái tạo và điện hạt nhân, tăng so với mức khoảng 60% vào năm 2022.
Nguồn:Vinanet/VITIC/Reuters