Ngày 2-6, giá dầu mỏ lại lập kỷ lục mới với mức 143,67 USD/thùng. Như vậy, giá dầu mỏ thế giới đã tăng gấp hai lần trong vòng một năm qua và tăng gần 50% kể từ đầu năm nay, thời điểm giá dầu lần đầu chạm ngưỡng 100 USD/thùng.

Các nước tiêu thụ đổ lỗi cho chính sách duy trì sản lượng của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), trong khi tổ chức này lại cho rằng nguyên nhân là do đồng USD Mỹ mất giá, tình hình căng thẳng tại những nước sản xuất dầu như Iran, Iraq và Negeria.

Còn Chủ tịch OPEC Chakib Khelil, khẳng định, nguyên nhân khiến giá dầu thế giới tăng nhanh như hiện nay không phải do thiếu nguồn cung, mà chủ yếu do tình trạng đầu cơ trên thị trường cùng với sự suy yếu của đồng USD và tình hình địa chính trị trên thế giới, trong đó có quan hệ căng thẳng giữa Iran và các nước phương Tây.        

Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) đã đưa ra cảnh báo sớm về tình trạng khan hiếm nguồn cung cấp dầu thô bắt đầu từ năm 2010 và dự đoán nguồn cung cấp dầu của thế giới sẽ tăng chậm hơn dự kiến vào năm 2013. Theo IEA, nhu cầu tiêu thụ dầu ở các nước đang phát triển và những hạn chế về nguồn cung cấp hiện nay tiếp tục tạo ra bức tranh về thị trường dầu ảm đạm trong thời gian trung hạn.

Giá cả tăng cao cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm, dự kiến sẽ ảnh hưởng nhu cầu của thế giới, mặc dù theo dự đoán sẽ tăng nhanh hơn so với nguồn cung cấp trong năm năm tới .Những yếu tố nêu trên khó có thể sớm được điều chỉnh, do đó giá dầu cũng không có khả năng giảm trong tương lai gần.

Hiện nay, hầu hết các thành viên OPEC đều đang sản xuất hết công suất, đặc biệt A-rập Xê-út, nước có công suất dư thừa lớn nhất, đã tăng sản lượng đáng kể. Mặc dù vậy, giá dầu vẫn tiếp tục tăng. Do đó, những yếu tố khác, như đồng USD mất giá, nhu cầu của các nền kinh tế mới nổi gia tăng, sự hỗn loạn địa-chính trị hiện hành và tiềm tàng tại các nước sản xuất dầu, và tình trạng đầu cơ tại thị trường, đã góp phần làm tăng giá dầu nhiều hơn là OPEC.

Thế giới đang phải đương đầu với những hiện tượng mất cân đối trong một nền kinh tế đang tăng trưởng, và nguồn cung cấp năng lượng không đủ để đáp ứng sự tăng trưởng đó. Ðây là lý do khiến giá dầu sẽ không giảm nhiều, và vấn đề hiện nay là phải đầu tư đáng kể để bảo đảm nguồn cung cấp mới, hiệu quả hơn.

Trong khi đó, việc giá dầu lần đầu trong lịch sử vượt ngưỡng 140 USD/thùng đã ngay lập tức khiến chỉ số hầu như toàn bộ các thị trường chứng khoán, từ châu Á, châu Âu, cho đến Mỹ đều tiếp tục mất điểm. Theo cái vòng luẩn quẩn, chứng khoán càng sụt giá thì các nhà đầu tư càng chuyển vốn sang dầu mỏ, khiến giá dầu càng leo thang. Hơn nữa, các hãng hàng không và các nhà máy lọc dầu, vì sợ giá dầu tăng cao thêm, nên bắt đầu đua nhau mua dầu về trữ, khiến cơn sốt dầu thêm trầm trọng.

Tại Hội nghị dầu mỏ thế giới tổ chức ở Tây Ban Nha đầu tháng 7 vừa qua, Tổng giám đốc điều hành của Tập đoàn Petrol (Anh) đưa ra cảnh báo: "Kỷ nguyên năng lượng rẻ có lẽ đã qua, ít nhất là trong thời gian trung hạn. Lần trước, khi giá dầu tăng đến mức này, sản lượng mới từ Biển Bắc và Alaska đã giúp làm giảm giá dầu, nhưng hiện nay chưa có các nguồn dầu mới, dễ khai thác để bù đắp", trong khi sản lượng của OPEC đã giảm 350.000 thùng/ngày hồi năm ngoái, mặc dù nhu cầu đã tăng trong nhiều năm liên tiếp, và tại Nga, "sản lượng đã bắt đầu giảm".

Một nhà quản lý khác, Chủ tịch Tập đoàn Shell Jeroen van der Veer thừa nhận rằng, đã đến lúc phải tập trung nhiều hơn vào các nguồn dầu "khó khai thác", sử dụng các biện pháp khai thác "không thông thường", có thể sẽ tốn kém và phức tạp hơn quá trình khoan dầu bình thường, để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Các nhà phân tích cho rằng "cơn sốc" giá dầu hiện nay tác động mạnh đối với nền kinh tế Mỹ, vốn được coi là động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế thế giới, và như một phản ứng dây chuyền, khi nền kinh tế đầu tàu chao đảo, các nước phụ thuộc cũng không thể đứng vững.

Tổng thống Mỹ G.Bush ngày 18-6 đã kêu gọi QH Mỹ dỡ bỏ lệnh cấm kéo dài 27 năm qua đối với việc khai thác dầu khí ở các vùng biển của nước này nhằm giảm sự phụ thuộc dầu nhập khẩu. Ông cho rằng, lệnh cấm đã lạc hậu và gây bất lợi cho kinh tế Mỹ.

Chủ tịch OPEC C.Khelil cho rằng, giá dầu sẽ không giảm thấp hơn so với mức hiện nay nếu cộng đồng quốc tế không tìm ra biện pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ xảy ra chiến tranh tại một số khu vực sản xuất dầu mỏ. Ông cảnh báo rằng nếu Iran bị tiến công, giá dầu thế giới có thể sẽ tiếp tục leo thang do không thể bù đắp được sản lượng khai thác dầu của Iran.

Việc giá dầu tăng không những kìm hãm tăng trưởng kinh tế thế giới mà còn gây mất ổn định xã hội. Từ châu Âu đến châu Á đã liên tục diễn ra các cuộc biểu tình phản đối giá nhiên liệu tăng cao. Thậm chí, tại một số nước, giá nhiên liệu tăng cao đã dẫn tới xung đột bạo lực, khủng hoảng chính quyền... Ngành hàng không thế giới cũng lâm vào khủng hoảng do giá nhiên liệu cao. Hiệp hội vận tải hàng không quốc tế (IATA) cảnh báo ngành hàng không toàn cầu năm nay sẽ bị lỗ khoảng 2,3 tỷ USD.

Theo dự đoán, triển vọng kinh tế thế giới năm 2008 tương đối ảm đạm, nhiều khả năng giá dầu thô sẽ tiếp tục tăng cao. Ðiều này càng gây khó khăn cho các nước nhập khẩu dầu trong khi mang lại nguồn lợi nhuận kếch sù và ổn định cho các nước xuất khẩu dầu trên thế giới.

Giới phân tích cho rằng thị trường dầu mỏ sẽ bước sang một giai đoạn căng thẳng khác và nhiều khả năng giá dầu thô sẽ lên tới 200 USD/thùng.