Không có hai có hai cú sốc dầu nào là như nhau cả. Trong đợt tăng giá lần này, nếu giá dầu lên mức cao nhất trong 29 tháng còn kéo dài, có cơ hội để các nền kinh tế mới nổi có thể chịu tác động ít hơn chút ít so với các nước phát triển.
Tuy nhiên điều này không có nghĩa là các nước đang phát triển tách biệt với phương Tây, mà đơn giản chỉ là bởi các nước giàu tăng trưởng chậm hơn nhiều so với các quốc gia mới nổi.
Chỉ các nhà xuất khẩu dầu là những người thực sự hưởng lợi - ít nhất, trong một thời gian – bởi lợi nhuận gia tăng đáng kể khi giá dầu liên tục tăng mạnh như trong thời gian gần đây, do lo sợ tình trạng bất ổn ở Libya sẽ làm gián đoạn nguồn cung.
Alicia Garcia-Herrero, trưởng ban kinh tế thị trường mới nổi của ngân hàng Tây Ban Nha BBVA nói “các thị trường mới nổi sẽ bị tác động, nhưng họ có túi đủ sâu để vẫn có đủ khả năng trợ cấp”.
Trong khi đó hầu hết các nền kinh tế tiên tiến không may mắn được lựa chọn cách ấy, bởi các nước phải bắt đầu thắt chặt chính sách tiền tệ để giảm thâm hụt ngân sách đã tăng vọt trong cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất những năm 80.
Garcia-Herrero cho rằng cú sốc dầu mỏ này giống như giọt nước làm tràn ly, bởi “Trong thế giới phát triển, cú sốc thêm này sẽ làm chậm cơ bản hơn nữa việc phục hồi”.
Bà cho biết trong số các nền kinh tế lớn mới nổi chỉ Mexico, Nga và ở mức độ thấp hơn như Brazil hưởng lợi được từ việc dầu đắt đỏ. Nói chung các nước Mỹ la tinh sẽ thoát khỏi khó khăn nhẹ nhàng hơn so với Châu Á.
Điều khoản thương mại
Sự tăng giá dầu thô gây tổn hại trong các điều khoản thương mại của các nước nhập khẩu dầu: họ phải trả nhiều tiền hơn cho cùng số lượng nhập khẩu.
Việc này ăn vào thu nhập của quốc gia và làm tiêu thụ giảm, lợi nhuận thu hẹp lại và lạm phát tăng cao hơn.
Các ngân hàng trung ương ở các nền kinh tế tiên tiến thông thường đều xem xét lại lần tăng giá dầu trước đó khi thiết lập chính sách tiền tệ, trong khi đưa ra thay đổi tạm thời về mức giá, thường thì không gây nên một chu kỳ lạm phát đối với toàn nền kinh tế.
Ông Richard Jerram, trưởng ban kinh tế Châu Á không tính Nhật Bản tại Macquarie cho biết đó là lí do nhóm G3 các ngân hàng trung ương - gồm Hoa Kỳ, khu vực đồng euro và Nhật Bản – băn khoăn về tác động ngày càng xấu đi của điều khoản thương mại.
Ông Jerram nói “Nhưng các nền kinh tế mới nổi có xu hướng dễ bị ảnh hưởng đúp, đặc biệt khi kinh tế trong nước khá thắt chặt và rõ ràng là có nguy cơ lớn của hiệu ứng giá nội địa”
Vì thế trong khi Fed có thể chào đón tích cực một cuộc lạm phát vừa phải thì lãnh đạo các ngân hàng trung ương ở nền kinh tế mới nổi đang vật lộn để vượt lên áp lực giá trong nhiều đêm không ngủ.
“G3 đang lo lắng về tác động tới tăng trưởng và phần các nước Châu Á mới nổi đang lo lắng về tác động tới lạm phát bởi vì họ đã phục hồi. Vì vậy bạn phải chịu thiệt hại, nhưng cách chịu khác nhau”, Jerram nói.
Vòng luẩn quẩn
Các ngân hàng trung ương khắp châu Á đã thắt chặt chính sách quá chậm mặc dù đã có nhiều cảnh báo, ngay cả trước biến động ở Bắc Phi đẩy giá dầu lên đỉnh.
Bà Garcia Herrero cho rằng sẽ còn có đợt biến động nữa bởi vì tác động của vòng hai sẽ trở lên rất lớn. “Tôi không nghĩ các ngân hàng trung ương nhận ra rằng điều này không chỉ là cú sốc nguồn cung trong ngắn hạn, vì vậy họ phải đối phó nhanh”.
Theo nhà kinh tế học thuộc ngân hàng HSBC, nguy hiểm là không có hành động thúc đẩy ở Châu Á để kiềm chế nhu cầu bùng nổ - bằng cách cắt giảm trợ cấp, nới lỏng quản lý giá cả hoặc thắt chặt chính sách tiền tệ và tài chính – giá dầu có thể không đảo chiều nhanh chóng.
Điều đó sẽ không chỉ gây ra lạm phát trong khu vực mà còn có thể gây rắc rối ở các nơi khác đặc biệt ở các thị trường phát triển.
Hai nhà kinh tế Frederic Neumann và Sherman Chan của ngân hàng HSBC cho biết “Do Châu Á mất thời gian và chậm trễ trong việc tăng giá dầu, khu vực này tiếp tục tiêu thụ vô tội vạ dầu mỏ, đẩy thêm áp lực lên giá dầu thô trên thế giới. Trong khi đó, các nước khác phải gánh chịu sức nóng này”
Họ đã cho biết Châu Á không phải hoảng sợ đối với việc giá dầu tăng đột biến tuần trước bởi vì tăng trưởng của khu vực không phụ thuộc nhiều vào giá dầu thô so với các vùng khác trên thế giới.
Nhưng các nước xuất khẩu Châu Á có thể sẽ bị ảnh hưởng sau cùng nếu giá dầu đắt đỏ làm suy giảm tiêu dùng ở các nước phương Tây. Và lặp lại quan điểm của người khác, họ cho biết phản ứng dây chuyền của giá dầu cao hơn nhất định là lớn hơn nhiều lần ở các nước phương Đông hơn là phương Tây. “Đừng đánh cược rằng mặc dù các ngân hàng trung ương sẽ thực hiện việc này như một gợi ý cho việc tăng giá sắp xảy ra. Nguy cơ, thêm hơn là họ sẽ không coi trọng giá dầu cao hơn mà để tự điều chỉnh. Đó sẽ là một sai lầm. Thực tế điều đó đã được thực hiện trong những năm 1970, chúng ta đừng quay lại sai lầm đó”
(Theo Reuters)