Tổng quan

Cùng với việc tổng nhập khẩu giảm, nhập khẩu tôm tháng 1-6/2008 cũng thấp hơn so với cùng kỳ năm ngoái. Kinh tế trong nước, giá lương thực và năng lượng cao cùng với đồng lương giảm đã ảnh hưởng đến tiêu dùng vốn chiếm 55% tổng thu nhập quốc nội của Nhật. Kinh tế Nhật Bản đã co lại 0,06% trong quý II năm nay, ảnh hưởng đến tiêu dùng thực phẩm trong đó có cả các sản phẩm thuỷ sản.

Tiêu dùng

Trong 6 tháng đầu năm 2008, trung bình một hộ Nhật Bản tiêu thụ 4,047kg tôm, thấp hơn 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Ngoại trừ tôm đông lạnh đã chế biến, nhập khẩu tất cả các loại khác đều giảm.

Lễ hội Obon hồi giữa tháng 8/2008 trùng với Olympic Bắc Kinh, rất nhiều người chỉ ngồi nhà để theo dõi sự kiện thể thao lớn này qua TV. Tuy nhiên, thương mại các sản phẩm tôm chế biến sẵn lại  rất phát đạt.

Sự chú ý của thị trường sau Obon chuyển sản Doyono Usinohi, mùa ăn cá chình hàng năm. Mùa tiêu thụ cá chình truyền thống này diễn ra vào khoảng 24/7-5/8 hàng năm, mùa người dân Nhật ăn nhiều cá chình nướng và thuỷ sản làm từ cá chình nhất.

Nhập khẩu

Tháng 1-6/2008, Nhật nhập khẩu 115.031 tấn tôm, trị giá 101,74 tỉ yên (967,78 triệu USD) so với 116.880 tấn và 114,35 tỉ yên (940 triệu USD) vào năm ngoái. Nguồn cung tất cả các sản phẩm đều giảm trừ tôm đông lạnh đã chế biến tăng trưởng 15%. Thái Lan là nhà cung cấp tôm lớn nhất của Nhật Bản, chiếm 22% thị phần, hầu hết là các sản phẩm giá trị gia tăng.

Số lượng các sản phẩm đông lạnh sống trong tổng nhập khẩu tôm ổn định ở mức 73% nhưng nguồn cung giảm so với năm ngoái. Trong số 10 nhà cung cấp hàng đầu trong lĩnh vực này, nhập khẩu chỉ tăng từ Việt Nam và Bănglađét.

Mối quan tâm đến nhập khẩu của Nhật Bản đã giảm do doanh số đáng thất vọng thu được từ lễ hồi Obon. Rất nhiều yếu tố không thuận lợi cho nhập khẩu bao gồm cả việc tiêu thụ tôm giảm, biến động giữa đồng yên và USD, giá thị trường tăng và cạnh tranh từ thị trường phương Tây.

Giá tại thời điểm tuần cuối của tháng 8/2008 tăng ở tất cả các nguồn. Tôm sú chất lượng cao loại 16/20 không đầu từ Ấn Độ ở mức 12 USD/kg. Giá xuất khẩu từ Inđônêxia cũng cao. Chỉ có giá của Việt Nam là vẫn thấp hơn các nước khác do ngành tôm đang phải đối mặt với vấn đề dòng chảy tiền mặt và lãi suất ngân hàng.

Giữa tháng 9, giá xuất khẩu tôm sú vỏ đông lạnh từ Việt Nam giảm xuống 9,80-10,00USD/kg CFR Nhật Bản, tạo ra một đợt rối loạn trong thị trường xuất khẩu. Sở dĩ xảy ra tình trạng này chủ yếu là do tin tức về việc ngộ độc thực phẩm liên quan đến mực ống nhập khẩu từ Việt Nam.

Hưởng mức thuế nhập khẩu bằng 0, nhu cầu đối với các sản phẩm từ Inđônêxia của Nhật tăng.

Nguồn cung

Dự báo nguồn cung tôm chân trắng tại Thái Lan sẽ thấp hơn năm ngoái do rất nhiều nông dân đã chuyển sang nuôi cá rô phi và tôm sú. Liên hiệp hội nông dân nuôi tôm Thái đã lên kế hoạch chuyển 30% diện tích nuôi tôm (chủ yếu là tôm chân trắng) sang nuôi cá rô phi. Giá xuất khẩu tôm chân trắng của Thái Lan tăng so với năm ngoái.

Tháng 8/2008, mưa lớn tại các bang phía nam Ấn Độ đã gây ảnh hưởng đến hoạt động nuôi trồng và khai thác. Giá nguyên liệu tăng mặc dù tỉ giá đồng rupee của Ấn Đô giảm so với đồng USD.

Vài năm qua, nguồn cung tôm sú tại thị trường Mianma và Nhật Bản tăng đáng kể. Nhưng năm nay, do ảnh hưởng của cơn bão Nargis, nuôi trồng thủy sản tại Mianma đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Dự báo

Thị trường tôm Nhật sau lễ hội diễn ra khá chậm chạp với lượng tồn kho cao. Nhu cầu tôm trong mùa lễ hội Obon rất thấp, đặc biệt là tại các hiệu ăn.

Thị trường khá bình lặng tại thời điểm này. Doanh số tại các quán ăn Nhật trong những kỳ nghỉ của năm nay thấp hơn nhiều so với các năm trước. Thu nhập khả dụng từ người tiêu dùng chủ yếu bị ảnh hưởng bởi giá dầu cao. Số lượng thực khách giảm khiến doanh số của các nhà hàng giảm. Các siêu thị tiếp tục bày bán nhiều tôm chân trắng, tuy nhiên, mối lo về việc giá xuất khẩu tăng từ các nước xuất xứ đang hình thành. Sau rất nhiều năm, năm nay, tôm sú hiện đã được các nhà bán lẻ để mắt nhiều hơn.

Xét cả cung và cầu, thị trường tôm toàn cầu dự đoán sẽ vẫn duy trì mức hiện tại cho đến cuối năm nay. Nhập khẩu vào Nhật có thể tăng để phục vụ nhu cầu cuối năm, thời điểm tiêu dùng thường tăng cao. Tuy nhiên, dự đoán về suy thoái tại Nhật Bản có thể ảnh hưởng đến tiêu thụ tôm của các hộ gia đình, điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực trở lại với thương mại trong nước và nhập khẩu.

       Hiệp định Hợp tác Kinh tế (EDA) giữa Nhật và Inđônêxia với mức thuế nhập khẩu bằng 0 (có hiệu lực từ 01/07/2008) có thể tạo thuận lợi cho xuất khẩu tôm Inđônêxia. Điều này cũng đúng với Thái Lan. Nhập khẩu của Nhật từ các nước khác có thể chậm lại và giá tăng do nguồn cung nguyên liệu giảm.

Nguồn:Vasep