Sau hơn 5 năm thực hiện UKVFTA, nhiều doanh nghiệp gỗ Việt Nam đã từng bước khai thác tốt hơn thị trường Vương quốc Anh. Dù quy mô nhập khẩu chưa thể so sánh với Hoa Kỳ, đây vẫn được đánh giá là thị trường có giá trị cao, có sức lan tỏa lớn đối với hoạt động xuất khẩu của ngành.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, dù Anh đã rời Liên minh châu Âu (EU), vị thế của thị trường này đối với ngành gỗ Việt Nam vẫn rất quan trọng.

"Mặc dù Vương quốc Anh đã rời Liên minh châu Âu (EU), nhưng chúng tôi vẫn đánh giá đây là một thị trường rất quan trọng. Không chỉ ở quy mô tiêu thụ sản phẩm, Anh còn được xem là cửa ngõ để hàng hóa Việt Nam tiếp cận châu Âu và nhiều thị trường khác trên thế giới. Nếu thành công tại thị trường Anh thì cũng đồng nghĩa với việc sản phẩm của chúng ta có nhiều cơ hội mở rộng sang các thị trường khác".

Theo ông Hoài, hiện mỗi năm Anh nhập khẩu khoảng 200-300 triệu USD sản phẩm gỗ của Việt Nam, chủ yếu là đồ gỗ nội thất - nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Thời gian qua, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đã phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh cùng Cục Xúc tiến thương mại triển khai nhiều hoạt động quảng bá, kết nối giao thương nhằm đưa sản phẩm gỗ Việt Nam đến gần hơn với người tiêu dùng Anh. 

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA), cũng nhìn nhận UKVFTA đã tạo thêm điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, theo ông Mẫn, hiệu quả của hiệp định cần được nhìn nhận trong bối cảnh đặc thù của từng thị trường.

"Đối với ngành gỗ, thị trường Anh là một thị trường quan trọng nhưng quy mô vẫn còn nhỏ so với thị trường Hoa Kỳ. Cần có đánh giá đầy đủ hơn về những thay đổi trước và sau khi hiệp định có hiệu lực, đặc biệt là các rào cản thuế quan và quy định kỹ thuật đã được tháo gỡ đến đâu”, ông Mẫn nói.

Theo Chủ tịch HAWA, UKVFTA đã mang lại những thuận lợi nhất định cho doanh nghiệp gỗ, song mức độ tác động trên thực tế vẫn chưa tạo được bước đột phá như kỳ vọng.

Nếu như trước đây, ưu đãi thuế quan được xem là lợi thế lớn nhất của các hiệp định thương mại tự do thì hiện nay, yêu cầu của thị trường đang thay đổi nhanh chóng. Đối với ngành gỗ, cạnh tranh ngày càng được quyết định bởi khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về tính hợp pháp của nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Theo ông Ngô Sỹ Hoài, tất cả các FTA đều mang lại lợi ích rất lớn nhưng cũng đi kèm nhiều nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải tuân thủ. "Những yêu cầu về môi trường, lao động, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững ngày càng trở thành các điều kiện bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ các FTA."

Ông Hoài cho biết, đối với ngành gỗ, dù là UKVFTA, EVFTA hay các FTA khác, doanh nghiệp đều phải đáp ứng yêu cầu về tính hợp pháp của gỗ và khả năng truy xuất nguồn gốc. Đặc biệt, tại các thị trường châu Âu, doanh nghiệp phải cung cấp các bằng chứng điện tử để chứng minh sản phẩm được sản xuất từ nguồn nguyên liệu hợp pháp, không gây mất rừng, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, lao động và an sinh xã hội.

Theo ông, việc đáp ứng các tiêu chuẩn này không chỉ giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các ưu đãi từ UKVFTA mà còn là điều kiện để giữ vững khả năng cạnh tranh tại thị trường Anh cũng như nhiều thị trường phát triển khác.

Sau hơn 5 năm thực thi, UKVFTA đã mở ra thêm cơ hội cho ngành gỗ Việt Nam tại thị trường Anh. Tuy nhiên, khi các tiêu chuẩn xanh ngày càng trở thành xu hướng tất yếu trong thương mại quốc tế, lợi thế từ hiệp định sẽ chỉ được phát huy trọn vẹn nếu doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào quản trị chuỗi cung ứng, minh bạch nguồn nguyên liệu và nâng cao năng lực đáp ứng các yêu cầu phát triển bền vững. Đây cũng là nền tảng để ngành gỗ Việt Nam gia tăng sức cạnh tranh và khẳng định vị thế tại một trong những thị trường có yêu cầu cao hàng đầu thế giới.

Ngọc Hoa