Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này là do đồng baht Thái mạnh, ở mức khoảng 31 THB/USD, khiến gạo Thái trở nên đắt hơn và kém cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Cứ mỗi 1 THB baht mạnh lên, giá gạo Thái tăng thêm 12-15 USD/tấn, khiến gạo Thái kém hấp dẫn hơn đối với người mua. Thị trường còn bị ảnh hưởng bởi nguồn cung gạo toàn cầu tăng và sự cạnh tranh giá cả gay gắt từ các đối thủ như Ấn Độ, Việt Nam và Pakistan. Ông Charoen Laothamatas - Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan cho rằng xuất khẩu gạo của Thái Lan trong tháng 1/2026 đạt tổng cộng 530.287 tấn, giảm 17,5% so với 643.144 tấn cùng kỳ năm ngoái. Giá trị xuất khẩu đạt 9,707 tỷ baht (giảm 30,7%) hoặc 313 triệu USD (giảm 23,9%), do áp lực từ giá cả thị trường toàn cầu và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Thái Lan đã đặt mục tiêu xuất khẩu năm 2026 đạt mức 7,03 triệu tấn, giảm 11%, với giá trị dự kiến là 130 tỷ baht hoặc 4 tỷ USD. Mục tiêu này là mức thấp nhất trong 5 năm kể từ năm 2021.

Hiệp hội kỳ vọng chính phủ sẽ quản lý tỷ giá hối đoái hiệu quả, vì tỷ giá hiện tại của Thái Lan không cạnh tranh so với các nước khác.

Tỷ giá cạnh tranh nên ở mức 33-34 baht/1 USD. Hiện tại, đồng baht Thái Lan đang ở mức khoảng 31 baht/1 USD, khá mạnh. Trong ngắn hạn, sự cải thiện hay suy giảm của xuất khẩu phụ thuộc vào tỷ giá. Do đó, yếu tố quan trọng nhất là duy trì đồng baht ổn định để đảm bảo khả năng cạnh tranh.

Cứ mỗi 1 THB (đồng baht Thái) tăng giá, giá gạo Thái Lan lại tăng thêm 12-15 USD/tấn. Hiện tại, tỷ giá hối đoái giữa đồng baht và USD ở mức khoảng 31 THB/1 USD, khá mạnh; so với cùng kỳ năm 2025, giá gạo đã tăng thêm 40 USD/tấn. Trong khi đó, nguồn cung gạo toàn cầu đã tăng lên, đặc biệt là từ Ấn Độ, quốc gia sản xuất và xuất khẩu hàng đầu thế giới. Ấn Độ đã đạt mức sản lượng kỷ lục 152 triệu tấn/năm, vượt qua kỷ lục trước đó của Trung Quốc là 145-146 triệu tấn. Do đó, Ấn Độ không chỉ là nhà sản xuất lớn nhất mà còn là nhà xuất khẩu có ảnh hưởng nhất về giá chuẩn trên thị trường toàn cầu.

Thêm vào đó, các đối thủ cạnh tranh chính như Việt Nam và Pakistan đã báo cáo vụ thu hoạch bội thu trong mùa vụ gần đây. Điều này dẫn đến nguồn cung toàn cầu vượt quá cầu, dẫn đến cạnh tranh giá cả gay gắt hơn.

Về phía Thái Lan, mặc dù sản lượng gạo trong năm 2025 tăng, nhưng mối lo ngại là nếu xuất khẩu không được đẩy nhanh, giá lúa trong nước sẽ gặp phải nhiều vấn đề hơn. Hiện nay, gạo Thái Lan đang mất dần lợi thế cạnh tranh.

Các biện pháp cần thiết bao gồm giải quyết các vấn đề về giống lúa để đạt năng suất cao hơn và chi phí sản xuất thấp hơn.

Theo dự báo của USDA, sản lượng gạo toàn cầu cho niên vụ 2025/26 dự kiến đạt 541,28 triệu tấn, giảm 0,07% so với 541,66 triệu tấn năm 2024/25. Điều này là do dự kiến sản lượng giảm ở các nước sản xuất chính như Indonesia, Việt Nam, Thái Lan, Philippines, Pakistan, Campuchia, Brazil và Mỹ.

Về thương mại gạo toàn cầu (xuất khẩu - nhập khẩu), USDA dự báo khối lượng khoảng 62,76 triệu tấn cho niên vụ 2025/26, tăng 5,1% so với 59,7 triệu tấn. Hầu hết các nước xuất khẩu chính dự kiến sẽ xuất khẩu nhiều hơn, bao gồm Ấn Độ, Pakistan, Campuchia, Mỹ, Myanmar và Brazil. Trong khi đó, các nước nhập khẩu chính như Philippines, Việt Nam, Nigeria, Iraq, Malaysia, Senegal, Mỹ, Guinea, Nam Phi và Iran dự kiến sẽ tăng nhập khẩu gạo.