Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới công bố ngày 13/10 tại Bangkok, IMF dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 3,1% trong năm 2026, cao hơn mức 3% đưa ra hồi tháng 7/2026, nhờ đầu tư vào hạ tầng AI vẫn mạnh, bù đắp phần nào tác động từ giá dầu tăng do chiến tranh. Tăng trưởng năm 2027 được dự báo đạt 3,4%, với giả định eo biển Hormuz mở cửa trở lại vào tháng 3/2027 và hoạt động vận tải biển phục hồi về trạng thái trước chiến tranh vào tháng 10/2027.
Nếu chiến tranh kéo dài, khiến giá dầu duy trì trên 130 USD/thùng trong suốt quý I/2027, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2027 có thể giảm 0,5 điểm phần trăm so với kịch bản cơ sở.
Rủi ro từ thị trường AI đảo chiều
IMF cảnh báo kịch bản đầu tư AI sụt giảm mạnh có thể kéo theo giá tài sản lao dốc, khiến GDP toàn cầu đến năm 2028 thấp hơn 1,1% so với kịch bản cơ sở; sản lượng kinh tế Mỹ có thể giảm 1,8%. Tuy nhiên, ngay cả trong kịch bản bất lợi này, IMF cho rằng mức suy giảm vẫn chưa đủ để đưa tăng trưởng toàn cầu xuống ngưỡng thường gắn với một cuộc suy thoái.
Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva cảnh báo kinh tế thế giới đang ngày càng phụ thuộc vào AI như một trụ cột tăng trưởng. Nếu kỳ vọng về khả năng thương mại hóa và tạo doanh thu từ công nghệ này không đạt được, giá cổ phiếu có thể giảm mạnh, doanh nghiệp gặp khó khăn trong trả nợ và các nguồn thu dự kiến trong tương lai không thành hiện thực.
Theo IMF, cú điều chỉnh trên thị trường AI có thể lan sang nền kinh tế thực thông qua hiệu ứng tài sản: giá cổ phiếu và các tài sản khác giảm khiến người dân, doanh nghiệp cảm thấy tài sản của mình kém giá trị hơn, từ đó cắt giảm chi tiêu và đầu tư. Hoạt động thương mại toàn cầu cũng chịu tác động khi nhu cầu đối với hàng hóa phục vụ AI suy yếu.
Kinh tế thế giới đã phụ thuộc đáng kể vào nhóm hàng hóa này. Theo kinh tế trưởng IMF Silvana Tenreyro, thương mại hàng hóa AI tăng 29% trong giai đoạn 2023-2025, cao hơn nhiều so với mức tăng 8,3% của tổng thương mại toàn cầu. Nếu loại trừ hàng hóa AI, thương mại toàn cầu trong giai đoạn này chỉ tăng 4,6%.
IMF đồng thời lưu ý các rủi ro an ninh mạng liên quan đến AI, trong bối cảnh cơ quan quản lý tài chính tại Mỹ và châu Âu tăng cường giám sát việc ngân hàng sử dụng các mô hình AI tiên tiến.
Nợ công và chi phí vay vốn gia tăng
Bên cạnh AI và chiến tranh, IMF cảnh báo nợ công cao cùng lợi suất trái phiếu tăng có thể làm trầm trọng thêm sức ép tài khóa. Lạm phát do chiến tranh có thể đẩy chi phí vay vốn lên cao, buộc chính phủ dành nhiều ngân sách hơn để trả nợ, qua đó thu hẹp nguồn lực cho các hoạt động hỗ trợ tăng trưởng.
Bà Georgieva kêu gọi các nền kinh tế phát triển có vai trò hệ thống không chủ quan trước tình trạng tài khóa suy yếu và cần kiểm soát nợ, thay vì trì hoãn điều chỉnh ngân sách.
Bộ trưởng Tài chính Nigeria Taiwo Oyedele, Chủ tịch Nhóm 24 nền kinh tế đang phát triển, cho biết gánh nặng nợ là trở ngại lớn đối với tăng trưởng. Theo các ước tính, các nước đang phát triển phải trả chi phí nợ cao hơn khoảng 500 tỷ USD so với các nước phát triển, trong khi vẫn đối mặt với thâm hụt ngân sách gia tăng.
IMF kêu gọi các chính phủ thực hiện những biện pháp khó khăn về chính trị để kiểm soát chi tiêu và giảm vay nợ. Tuy nhiên, Josh Lipsky, Phó chủ tịch phụ trách kinh tế quốc tế tại Hội đồng Đại Tây Dương, nhận định nhiều nền kinh tế lớn như Pháp, Đức và Mỹ vẫn chưa đi theo hướng củng cố tài khóa. Ông cảnh báo một cuộc khủng hoảng có thể xảy ra trước khi các chính phủ nhận ra tính cấp thiết của việc kiểm soát nợ.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)