Giá dầu tăng lên là do nhu cầu tăng quá mạnh, sự tuột dốc của đồng USD, sản xuất của các nước sản xuất dầu mỏ gặp khó khăn, tình trạng đầu cơ, cùng với sự kiềm chế sản lượng của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) đã tiếp sức cho đợt tăng giá chưa từng có và chưa biết khi nào mới dừng lại trên thị trường dầu mỏ thế giới.

Sự giảm giá của đồng USD so với các đồng tiền chủ chốt khác đã khuyến khích hoạt động mua vào ồ ạt các loại hàng hoá, trong đó có dầu mỏ do giới đầu tư coi các tài sản được định giá bằng đồng USD vẫn tương đối rẻ. Đồng USD xuống giá cũng làm giảm sức mua bằng thu nhập từ dầu mỏ của OPEC và ngược lại làm tăng sức mua của những người tiêu dùng không dùng đồng USD. Theo các nhà phân tích cho rằng các nhà đầu tư đang dùng dầu mỏ như là công cụ phòng vệ trước việc đồng USD yếu hơn.

Kể từ khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) cắt giảm lãi suất vào giữa tháng 8 năm ngoái và các ngân hàng trung ương thế giới bơm hàng tỷ USD vào các thị trường tài chính để làm dịu bớt tình trạng khan hiếm tín dụng, dầu và vàng đua nhau tăng giá. Dòng vốn đầu tư từ các quỹ lương hưu và các quỹ dự phòng đổ vào thị trường hàng hoá, trong đó có dầu mỏ do có hoạt động đầu cơ.

Trong khi những đợt tăng giá trước đây trên thị trường dầu mỏ là do sự gián đoạn nguồn cung, giờ đây nhu cầu từ hai nước tiêu thụ dầu mỏ hàng đầu thế giới là Mỹ và Trung Quốc lại là động lực chính của đợt tăng giá phi mã đang diễn ra. Trong khi đó, OPEC, tổ chức nắm giữ hơn 1/3 trữ lượng dầu mỏ thế giới, đã bắt đầu giảm sản lượng khai thác vào cuối năm 2006 nhằm kiềm chế sự sụt giảm của giá dầu.

Nguồn cung dầu mỏ từ Nigiêria, nước xuất khẩu dầu mỏ lớn thứ 8 thế giới và lớn nhất châu Phi, liên tục bị cắt giảm từ tháng 2 năm 2006 do các vụ tấn công phá hoại của các lực lượng nổi dậy vào các đường ống trọng yếu chuyên vận chuyển dầu xuất khẩu góp phần đẩy giá dầu tăng gấp 6 lần kể từ năm 2002. Các công ty dầu mỏ và các nguồn tin thương mại đã mất khoảng 564.000 thùng dầu/ngày, khi phải đóng cửa sản xuất tại khu vực Châu thổ Nigiê giàu dầu mỏ. Xung đột lại nảy sinh giữa quân đội Thổ Nhĩ Kỳ và các phiến quân người Cuốc ở Irắc và tình trạng bế tắc trong tranh chấp với các nước Phương Tây về chương trình hạt nhân của Iran cũng đẩy giá dầu lên.

Trong khi Irắc đang vật lộn để đưa ngành dầu mỏ trở lại hoạt động sau nhiều thập niên xảy ra chiến tranh, thì các nhà máy lọc dầu ở Mỹ cũng chật vật không kém, với những đợt mất điện bất thường, làm các nguồn dự trữ cạn kiệt. Giá dầu cao tác động tới lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu ở Mỹ khiến một số phài giảm sản xuất, nhưng nỗi lo nguồn cung xăng dầu không đủ khi nước tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới nay sắp bước vào mùa du lịch hè năm nay.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu ngày càng leo thang Inđônêxia có thể công bố kế hoạch tăng "có giới hạn" giá nhiên liệu khi mà chính phủ đã phải chi tới 12% tổng ngân sách nhà nước 2008, tương đương 107 tỷ USD cho trợ giá nhiên liệu. Theo đó, giá nhiên liệu có thể sẽ vào tháng tới với giá mỗi lít xăng sẽ tăng từ 4.500 rupiah ( 1 USD = 9.230 rupiah) lên 6.000 rupiah; dầu điêden từ 4.300 rupiah lên 5.500 rupiah và dầu hỏa từ 2.000 rupiaht lên 2.500 rupiah. Giá nhiên liệu đang là một vấn đề hết sức nhạy cảm ở Inđônêxia vì tăng giá nhiên liệu sẽ vấp phải sự phản đối của người dân, đa phần là người nghèo, nhưng không tăng giá sẽ đẩy ngân sách ngày càng thâm thủng lớn hơn.

Quốc hội Ai Cập đã bật đèn xanh cho chính phủ của Tổng thống Hosni Mubarak tăng giá nhiên liệu, bất chấp dư luận trong nước đang bất bình trước cảnh vật giá leo thang. Theo đó, giá dầu điêden, nhiên liệu được sử dụng phổ biến trong giao thông công cộng ở Ai Cập, sẽ tăng 46% lên 1,10 bảng Ai Cập (20 xu Mỹ)/lít; giá xăng tăng 30-40%, trừ xăng octan 80 sẽ vẫn được trợ cấp; và giá khí đốt tự nhiên dùng trong ngành công nghiệp nặng sẽ tăng 58%, từ 6 xu Mỹ lên 10 xu Mỹ.

Malaixia cũng đề xuất 3 biện pháp nhằm hạn chế tác động của giá dầu là giảm số giờ hoạt động của các cây xăng, dừng việc cấp giấy phép xây dựng các cây xăng mới và dừng ngay việc khuyến khích người tiêu dùng sử dụng xăng dầu.

Tổng thống Mỹ, George W. Bush, người từng kêu gọi OPEC tăng sản lượng để kéo giá dầu xuống, sẽ đàm phán với các quan chức Arập Xêút về tác động của giá dầu tăng cao đối với nền kinh tế Mỹ trong chuyến thăm nước xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới ở Trung Đông vào cuối tháng này. Các quan chức OPEC đã nhiều lần phớt lờ lời kêu gọi đó và đổ lỗi cho các nhà đầu cơ làm giá dầu tăng.

Dự báo giá dầu

Cách đây 3 năm, Goldman Sachs đã từng dự báo giá dầu có thể vượt ngưỡng 100 USD/thùng, và thực tế là dự báo này đã trở thành hiện thực vào tháng 1 năm nay.

Đến cuối tháng 4 Bộ trưởng Năng lượng Cata, Abdullah bin Hamad al-Attiyah, và Chủ tịch OPEC, Chakib Khelil, không bác bỏ khả năng giá dầu thô sẽ tăng lên mức 200 USD/thùng trước khi kết thúc năm, nếu đồng USD vẫn tiếp tục sụt giảm. Theo tính toán, đồng USD chỉ giảm giá 1%, giá dầu sẽ tăng tương ứng tới 4 USD mỗi thùng. Còn ngược lại, nếu đồng USD mạnh lên 10%, giá dầu có thể giảm 10 USD/thùng. Dự báo thiếu lạc quan đó phụ thuộc rất nhiều vào tình hình kinh tế thế giới và sự lên xuống của đồng USD. Giá dầu hiện chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố, cho dù nguồn cung không thiếu.

Chuyên gia phân tích thị trường Arjun Murti thuộc Goldman Sachs, dự báo trong vòng 6-24 tháng tới, giá dầu thô trên thị trường thế giới có khả năng sẽ tăng lên 150-200 USD/thùng. Theo đó, giá dầu thô sẽ tăng lên 125 USD/thùng trong năm nay, sau đó đạt đỉnh cao 200 USD/thùng vào năm 2009 và phải đến năm 2010 mới hạ xuống 150 USD/thùng.