Năm 2001, sau các vụ tấn công khủng bố vào Tòa tháp đôi ở New York, các công ty hàng không trên toàn thế giới đã bị thiệt hại 13 tỷ USD, con số chưa từng thấy trong lịch sử. Sau chuyện kinh hoàng này, các chuyến đi bằng máy bay đã giảm hẳn. Tuy nhiên, sự giảm sút số hành khách sử dụng phương tiện này trong năm nay sẽ đạt kỷ lục mới. Lần này là vì lý do thuần túy kinh tế: sau khi giá dầu tăng, giá xăng cho máy bay cũng “bay” cao chóng mặt. Hãng hàng không Austrian Airlines thông báo hôm 10/6, họ dự kiến sẽ mất khoảng 90 triệu euro trong năm nay dù rằng trong năm 2007, họ đã có lãi 3,3 triệu euro.

Điều bất thường đang xảy ra với giá của mặt hàng “vàng đen” trên thế giới, khi cuối tuần đầu tiên của tháng 6 này, nó đã tăng 16 USD chỉ trong 36 giờ, đạt mức 139 USD/thùng. Vấn đề không còn là sự bất cân bằng cung cầu trên thị trường dầu.

Dù giá vàng đen đến giờ đang tạm thời ổn định ở mức khoảng 135 USD/thùng, nhiều chuyên gia vẫn dự báo, một thùng dầu thô sẽ sớm có giá 150 USD. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IAE) thừa nhận, mỗi ngày họ lại nhận thấy những dấu hiệu “phá hủy” mới đối với cầu về dầu, nhất là trong lĩnh vực hàng không, vũ trụ.

Các hãng hàng không trên toàn thế giới là những nạn nhân cuối cùng của sự tăng giá dầu trong năm nay (vì nhu cầu tiêu thụ của các nước có nền công nghiệp phát triển mạnh như Trung Quốc và Ấn Độ vẫn rất lớn). Hiệp hội Vận tải hàng không thế giới (IATA) đánh giá trong cuộc họp thường niên của mình hồi đầu tháng 6 rằng tổng thiệt hại mà các hãng hàng không phải chịu trong năm 2008 sẽ lên tới 6,1 tỷ USD - thông số tệ nhất kể từ năm 2003!

Tuy nhiên, đánh giá này được tính toán dựa trên cơ sở một thùng dầu có giá là 135 USD, trong khi mỗi mức tăng 1% của giá dầu làm mất 1,6 tỷ USD của các chủ vận tải hàng không trên toàn thế giới. Kết quả là, không loại trừ khả năng tổn thất của các hãng hàng không trong năm nay sẽ vượt qua con số “đen” của năm 2001 là 13 tỷ USD.

Theo các số liệu của IATA, vì xăng tăng giá, từ đầu năm 2008 đã có 24 hãng hàng không trên thế giới phải ngừng các chuyến bay của mình hoặc phải tuyên bố phá sản để bảo vệ lợi ích cho các cổ đông.

Thật là mỉa mai, vì năm 2007, ngành hàng không thế giới đã bắt đầu dần thoát khỏi cuộc khủng hoảng sau các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 và lần đầu tiên trong 8 năm qua họ có một chút lợi nhuận, ở mức 5,6 tỷ USD.

Đã có rất nhiều cố gắng lớn để đạt được điều này: trong 6 năm liền, người ta liên tục giảm các chi phí không liên quan đến xăng dầu (18%), cải thiện hiệu quả năng lượng của các chuyến bay (19%). Nhưng tất cả những kết quả ấy đã bị đảo lộn chỉ bởi dầu không ngừng tăng giá trong thời gian qua: từ năm 2006, nó đã tăng giá gấp 3 lần, và trong 12 tháng trở lại đây, tăng gấp đôi.

Tóm lại, đa số các hãng hàng không đều không có đủ nguồn lực cần thiết để có thể vượt qua được cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay. Họ chỉ có thể phản ứng với sự tăng giá của dầu thô và dầu hỏa bằng việc tăng giá vé. Nhưng giải pháp này lại dẫn tới việc giảm số hành khách sử dụng máy bay, từ đó, số chuyến bay cũng bị giảm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các chỉ số tài chính của hãng.

Các hãng lớn của châu Âu, Mỹ, và châu Á - Thái Bình Dương đồng loạt gặp phải vấn đề này. Air France-KLM, hãng vận chuyển hành khách lớn nhất thế giới, hồi cuối tháng 5 đã dự báo doanh thu của họ có thể giảm một phần ba vì giá xăng tăng.

American Airlines, một trong các hãng hàng không lớn của Mỹ, cũng tuyên bố gần như cùng một lúc, để đối phó với các hóa đơn ngày càng “nặng” cho xăng, họ sẽ ngừng sử dụng các cảng hàng không cũ và hủy hàng nghìn chỗ làm, giảm số chuyến bay, đương nhiên, giảm cả đường bay.

Còn British Airways, của Anh, hãng năm ngoái thu lợi nhuận nhiều chưa từng thấy, cũng chuẩn bị “thả neo” trên mặt đất một phần trong số những “con chim sắt” sinh lời nhất của mình, đồng thời dự báo trong điều kiện hiện nay của giá dầu, lợi nhuận của hoạt động chính của họ sẽ bằng không (0).

Korea Air của Hàn Quốc và hãng Quantas của Australia cũng tuyên bố giảm mạng lưới bay của mình.

Đồng thời, số dịch vụ miễn phí cũng giảm trên tất cả các đường bay. Nhưng tất nhiên, các giải pháp này cũng chưa đủ. IATA gọi cuộc khủng hoảng hiện nay là cực kỳ bất thường và dự báo có thể thay đổi căn bản sơ đồ các chuyến bay trên thị trường thế giới. Cơ quan này đề cập tới khả năng hội nhập toàn cầu, có thể buộc loại bỏ một phần đáng kể các quy định lỗi thời ở cấp quốc gia./.

( Vietstock)