Nằm cách trung tâm Hà Nội chừng 30km, huyện Chương Mỹ từ lâu đã nổi tiếng gần xa với nhiều làng nghề mây tre đan truyền thống như Phú Vinh, Trường Yên, Ninh Sở, Bình Phú… Trước đây khi về làng, dọc theo quốc lộ 6, người ta có thể dễ dàng bắt gặp cảnh xe cộ tấp nập ra vào với đủ các mặt hàng có kiểu dáng phong phú và đa dạng như lẵng hoa quả, chao đèn, cặp, mũ… tới những loại đòi hỏi kỹ thuật rất cao như tranh chân dung, hoành phi, câu đối…

Thế nhưng gần năm nay, thị trường này bỗng dưng trở nên vắng lặng. Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, nguyên nhân chủ yếu là do cuộc khủng hoảng tài chính thế giới dẫn đến các mặt hàng mỹ nghệ xuất khẩu đều bí đầu ra. Trong khi đó, thị trường trong nước chưa phát triển, chủ yếu chỉ bán được với số lượng ít cho khách tham quan, du lịch hay tại các hội chợ. Chủ tịch Hiệp hội mây tre đan xuất khẩu Hà Tây cho hay, từ đầu năm đến nay, lượng đơn đặt hàng ít dần theo thời gian và ước tính hết năm 2008, lượng hàng xuất khẩu đã giảm 90% so với năm ngoái. Bí đầu ra, nhiều doanh nghiệp không linh hoạt chuyển đổi mặt hàng để dễ tiêu thụ, lại phải vay vốn ngân hàng lãi suất cao nên đang gặp rất nhiều khó khăn.

Trong khi đầu ra đã khó thì việc bị động về nguồn nguyên liệu vẫn là nỗi ám ảnh thường xuyên diễn ra ở các làng nghề mây tre đan xuất khẩu ở Chương Mỹ. Điều này trở thành một nghịch lý đang diễn ra trong nhiều năm qua bởi Việt Nam vốn là nước nông nghiệp nhưng hầu hết các nguyên liệu thủ công lại đang thiếu và nhiều nguyên liệu phải phụ thuộc vào nước ngoài. Theo phân tích của Cục Hợp tác xã và Phát triển Nông thôn (Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn) thì nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu nguyên liệu đang diễn ra ở các làng nghề thủ công, trong đó có mây tre đan ở Chương Mỹ là sự mở rộng quá nhanh thị trường xuất khẩu hàng thủ công, sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp sử dụng cùng loại nguyên liệu với khối lượng lớn và nạn bán nguyên liệu thô ra nước ngoài, khiến cho nguồn nguyên liệu thiên nhiên trong nước đã cạn kiệt nhanh chóng.

Đứng trước những khó khăn của các làng nghề hiện nay, Hiệp hội Mây tre đan xuất khẩu Hà Tây đã khuyến cáo các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất cần nghĩ đến thị trường trong nước, làm sản phẩm bán ở trong nước theo thị hiếu của người Việt, mặc dù vẫn lấy xuất khẩu là chủ lực. Đối với những mặt hàng đang bị rớt giá và khó xuất khẩu thì có thể tạm dừng sản xuất để tập trung phân tích, tìm hiểu những mặt hàng mới.

Để tự cứu mình, nhiều doanh nghiệp cho biết họ đang tìm cách liên kết lại với nhau để có thể nâng cao chất lượng sản xuất, tìm kiếm hợp đồng và tiết kiệm nguồn nguyên liệu đang khan hiếm. Tuy nhiên, vấn đề mà các doanh nghiệp mây tre đan đang gặp phải đó là tiếp cận nguồn vốn khá khó khăn vì các ngân hàng ngày càng thắt chặt điều kiện cho vay.

Nhiều giải pháp cho làng nghề mây tre đan nói riêng và làng nghề thủ công của Việt Nam nói chung đã được Cục Hợp tác xã và Phát triển Nông thôn đưa ra nhưng dường như vẫn chưa giải quyết được những vấn đề cấp thiết nhất của các doanh nghiệp. Vẫn chỉ là những giải pháp chung chung, nặng về lý giải nguyên nhân…

Nguồn:Vinanet