Các khu rừng cây cao su - đang hiện mầu đỏ trên máy tính của ông Liu - đã thay thế gần hết các khu rừng thấp so với mực nước biển ở quận Xishuangbanna và hiện bắt đầu lan đến khu vực cao nguyên.

Ông Liu và các nhà khoa học khác lo ngại sự mở rộng các khu vực trồng cây cao su để cung cấp nguyên liệu đầu vào cho ngành sản xuất lốp xe "phàm ăn" của Trung Quốc (có quy mô lớn nhất thế giới), sẽ phá hủy hệ thống sinh thái của Xishuangbanna. Tỉnh này là "nhà" của quần thể thực vật và động vật đa dạng nhất Trung Quốc.

Cách đây 3 thập kỷ, các khu rừng nhiệt đới và rừng trên núi cao bao phủ khoảng 70% diện tích của Xishuangbanna, có đường biên giới ở vào thế "cài răng lược" với Lào và Mianma. Năm 2003, tỷ lệ này đã giảm xuống dưới 50%. Theo ông Liu, một giáo sư làm việc ở Vườn Thực vật Nhiệt đới Xishuangbanna thuộc Viện Khoa học Trung Quốc, trước tình trạng giá cao su tăng "điên dại" như hiện nay, bất kỳ loại cây nào cũng phải nhường chỗ cho cây cao su.

Các khu rừng nhiệt đới đã giảm cho những khu vực bảo vệ ở Xishuangbanna, một trong những khu vực sản xuất cao su hàng dầu ở Trung Quốc - có mức tăng trưởng 2 con số dẫn tới sự xâm lấn ngày một lớn đối với những khu vực còn lại của các vùng đất hoang. Số liệu chính thức về diện tích trồng cây cao su của Vân Nam là 334.000 ha, chiếm khoảng 43% tổng diện tích cây cao su trên toàn quốc, song con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Trung Quốc tiêu thụ 2,35 triệu tấn cao su tự nhiên trong năm 2007, trong đó 70% là nhập khẩu từ nước ngoài, chủ yếu từ Thái Lan, Malaixia và Inđônêxiam, các nước Đông Nam Á cũng đang đối mặt tình trạng phá rừng do việc mở rộng diện tích trồng cây cao sư.

Nhập khẩu cao su tự nhiên của Trung Quốc tăng gần gấp đôi kể từ năm 2000 nhờ doanh số bán ô tô trong nước tăng nhanh và khi nước này trở thành quốc gia sản xuất và xuất khẩu lốp xe hàng đầu thế giới. Trung Quốc đã sản xuất 300 triệu lốp xe năm 2007 và xuất khẩu 50% số này ra nước ngoài. Các công ty sản xuất lốp xe lớn trên thế giới như Goodyear, Continental AG Michelin và Bridgestone, đều đang thành lập hoặc mở rộng hoạt động các nhà máy ở Trung Quốc.

Để đáp ứng nhu cầu trên, Hiệp hội ngành cao su Trung Quốc cho biết nước này đang tìm cách tăng sản lượng cao su tự nhiên thêm 30% lên 780.000 tấn vào năm 2010. Tuy vậy, diện tích đất thích hợp để trồng cây cao su ở Trung Quốc rất hạn chế khi mà loại cây chỉ có thể phát triển ở những khu rừng có khí hậu cận nhiệt đới hay nhiệt đới, điều kiện thời tiết chỉ có một số khu vực nhỏ thuộc phía nam Trung Quốc.

Theo báo cáo 2006 của các nhà nghiên cứu làm việc tại Viện Khoa học Trung Quốc và một nhà khoa học của Đại học Puerto Rico, trong giai đoạn 1976-2003, khoảng 67% diện tích rừng nhiệt đới đã biến mất để nhường chỗ cho cây cao su. Theo các nhà khoa học, cảc hoạt động trồng cây cao su do khu vực tư nhân và quốc doanh tiến hành đều có trách nhiệm trong việc gây ra tình trạng diện tích rừng bị thu hẹp.

Công ty Công nghiệp Cao su Tự nhiên Vân Nam, thuộc sở hữu nhà nước, đã bác bỏ cáo buộc trên và cho rằng hoạt động trồng cây cao su chỉ phát triển ở diện tích đất nông nghiệp đã bị sa mạc hóa hoặc những khu rừng được gây trồng lại. Công ty này hiện có diện tích trồng cây cao su hơn 1.3300 ha ở Lào và Mianma, sẽ bắt đầu sản xuất cao su trong 6-7 năm.

Công ty này dự định mở rộng diện tích lên 33.333 ha trong vài năm tới, thay thế các cánh đồng trồng cây anh túc. Giá cao đã khiến cao su hấp dẫn hơn đối với nông dân hưởng lợi ít từ cây anh túc với phần lớn lợi nhuận rơi vào tay các nhà chế biến.

Thậm chí Yunnan Rubber cũng nhận thức được tác động đối với sự đa dạng sinh học của việc mở rộng diện tích trồng cây cao su. Hiện tại, Yunnan Rubber đang nghiên cứu nhiều cách thức khác giúp cây cao su nhanh phát triển hơn, như một cách tăng sản lượng mà không phải mở rộng diện tích trồng. Một cây cao su có thể khai thác được sau 7 năm gây trồng.

Các nhà khoa học cho rằng vẫn không quá muộn để cứu các cánh rừng, song cảnh báo sự phát triển không kiểm soát của hoạt động trồng cây cao su vẫn có thể diễn ra chừng nào giá cao su còn tăng cao và Chính phủ Trung Quốc "khoanh tay đứng nhìn". Giá cao su đã tăng gần gấp 3 trong thập kỷ qua và hiện ở mức khoảng 20.000 NDT (2.815 USD)/tấn.