Hội nghị được tổ chức nhằm đánh giá toàn diện bối cảnh kinh tế, thương mại trong nước và quốc tế; phân tích cơ hội, thách thức; đồng thời thảo luận, đề xuất các giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026 - năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030.

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động nhanh và khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, điều chỉnh chính sách thuế quan của các nền kinh tế lớn và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, các yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững và tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với hoạt động sản xuất và xuất khẩu.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, năm 2025, bối cảnh thương mại quốc tế diễn biến khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan của các nước lớn; trong nước, tình hình thiên tai, bão lũ diễn biến phức tạp, vượt mức lịch sử. Song, với sự lãnh đạo, chỉ đạo đúng hướng, đồng bộ, quyết liệt của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; sự vào cuộc kịp thời, hiệu quả của các bộ, ngành, địa phương, cùng với những nỗ lực vượt bậc của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, tình hình kinh tế-xã hội của nước ta tiếp tục khởi sắc, đạt được những kết quả tích cực, tương đối toàn diện trên các lĩnh vực; trong đó, nổi bật là kim ngạch xuất, nhập khẩu tăng trưởng mạnh mẽ, liên tục đạt các kỷ lục mới và là một trong các động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế đất nước.

Cụ thể, năm 2025, mặc dù chịu tác động bất lợi từ môi trường quốc tế và thiên tai, bão lũ trong nước diễn biến phức tạp, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn đạt được những kết quả tích cực. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt 930,1 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024; cán cân thương mại thặng dư 20 tỷ USD, đánh dấu 10 năm liên tiếp xuất siêu kể từ năm 2016, tiếp tục khẳng định vai trò của xuất khẩu là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh những kết quả rất đáng ghi nhận, ông Nguyễn Anh Sơn chia sẻ, chúng ta cũng cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng, xuất khẩu Việt Nam đang đứng trước nhiều khó khăn và thách thức mới.

Trên bình diện quốc tế, môi trường thương mại toàn cầu đang thay đổi nhanh và khó lường. Kinh tế thế giới được đánh giá là đang hồi phục nhưng mong manh, với rủi ro lớn từ nợ công, địa chính trị và xu hướng bảo hộ. Tại Diễn đàn kinh tế thế giới năm 2026, Tổng Giám đốc WTO nhấn mạnh việc chủ nghĩa bảo hộ đang gia tăng toàn cầu, cảnh báo điều này làm suy yếu hệ thống thương mại quốc tế. Môi trường thương mại quốc tế trở nên kém dự đoán và kém ổn định hơn khi các nền kinh tế tăng cường sử dụng công cụ thuế quan. Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình thị trường lao động và sản xuất, có thể ảnh hưởng tới xuất khẩu, chi phí sản xuất và giá trị gia tăng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh những thách thức từ bên ngoài, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam cũng còn nhiều yếu tố chưa thực sự bền vững. Tăng trưởng xuất khẩu hiện nay vẫn phụ thuộc đáng kể vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nhiều ngành hàng còn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu, khiến hoạt động sản xuất và xuất khẩu dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài. Năng lực thiết kế, marketing quốc tế, xây dựng thương hiệu doanh nghiệp còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn trong đáp ứng đồng bộ các tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn thị trường cao của các nước nhập khẩu.

Phấn đấu hoàn thành mục tiêu xuất nhập khẩu năm 2026

Ông Nguyễn Anh Sơn nhấn mạnh, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, mở đầu kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Để hoàn thành thắng lợi Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng, hoạt động xuất khẩu cần tiếp tục phát huy vai trò là động lực then chốt, đồng thời phải chuyển mạnh từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu, hiệu quả và bền vững, gắn với nâng cao giá trị gia tăng, hàm lượng công nghệ và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8 tháng 01 năm 2026 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, Dự toán ngân sách Nhà nước năm 2026 đã đặt mục tiêu, tốc độ tăng tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2026 đạt khoảng 15-16% so với năm 2025. Đây là mục tiêu thách thức, đòi hỏi nỗ lực cao độ của các ngành, các địa phương và doanh nghiệp. Kim ngạch xuất khẩu năm 2026 để đạt mục tiêu Chính phủ giao cần đạt khoảng 546-550 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu bình quân hàng tháng phải đạt khoảng 45-46 tỷ USD/tháng.

“Để bắt tay triển khai các hoạt động thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu ngay từ đầu năm, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị hôm nay nhằm lắng nghe, tiếp thu các ý kiến đóng góp, đề xuất và kiến nghị từ các bộ, ngành, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia và nhà khoa học. Từ đó tham mưu cho Lãnh đạo Bộ Công Thương, Lãnh đạo Chính phủ các chính sách, giải pháp đột phá, khả thi và có thể triển khai ngay để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu, nâng cao giá trị nội địa, khai thác hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA), cũng như tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, logistics và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, góp phần tạo nền tảng quan trọng để xuất khẩu Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao và bền vững trong năm 2026 và những năm tiếp theo” – ông Nguyễn Anh Sơn nhấn mạnh.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng thống nhất nhận định, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức nội tại như mức độ phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu của nhiều ngành hàng, năng lực xây dựng thương hiệu và khả năng đáp ứng đồng bộ các tiêu chuẩn cao của thị trường quốc tế còn hạn chế, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các đại biểu đã nghe báo cáo về kết quả xuất nhập khẩu năm 2025, bối cảnh và triển vọng xuất khẩu năm 2026; các tham luận chuyên sâu về thúc đẩy xuất khẩu theo hướng vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng; đồng thời tham gia tọa đàm trao đổi cởi mở, thẳng thắn về các khó khăn, vướng mắc và kiến nghị giải pháp thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026.