Do ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, thị trường xuất khẩu của Việt Nam hiện đang bị thu hẹp mạnh. Các đơn hàng xuất khẩu dệt may, hạt điều, đồ gỗ… vào thị trường Mỹ, EU đều đã giảm xuống từ 20- 30%, có những hợp đồng đã ký bị hoãn xuất hoặc dừng hẳn, mặc dù theo thông lệ cuối năm sức mua từ các thị trường này tăng lên. Trong khi xuất khẩu gặp khó khăn thì các chi phí đầu vào vẫn không giảm, thậm chí còn ở mức cao, trong đó có lãi suất ngân hàng khiến cho nhiều doanh nghiệp phải chuyển từ sản xuất mua nguyên liệu bán thành phẩm (FOB) sang gia công để bảo toàn vốn. Ngoài ra, việc tắht chặt tín dụng của ngân hàng các nuớc đã khiến cho các nhà nhập khẩu không có tiền trả cho doanh nghiệp ngay khi nhận hàng như trước đây, khách hàng chuyển sang yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam cho trả chậm sau khi bán được hàng hoặc ngưng đặt hàng, gây khó khăn hơn cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Hơn nữa, do đồng Euro mất giá so với USD khiến nhiều nhà nhập khẩu EU phải mua hàng với giá đắt đỏ hơn.

Giá các mặt hàng xuất khẩu chủ lực đã giảm mạnh trong thời gian gần đây, giá gạo giảm khoảng 10%, cà phê giảm 20%, cao su giảm 30%, dầu thô giảm 40% so với quý III. So với quý II thì giá gạo đã giảm 60%, cà phê giảm 30%, cao su giảm 55%, giá dầu thô giảm 60%. Ngoài ra, việc tiếp cận vốn vay ngân hàng cho hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn còn nhiều bất cập, nhất là đối với các mặt hàng nông sản đã khiến cho chi phí sản xuất của doanh nghiệp tăng cao, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của hàng hoá xuất khẩu. Hiện tại, lãi suất cơ bản của Việt Nam ở mức 12%, cao hơn nhiều nước trong khu vực và Thế giới như Mỹ: 1%, Châu Âu: 3,25%, Trung Quốc 6,66%, Hàn Quốc: 4,25%, Nhật Bản: 0,3%...

Với những khó khăn hiện nay, dự báo kim ngạch xuất khẩu trong tháng 12/2008 sẽ có xu hướng chững lại và đạt khoảng 5,1 tỷ USD. Như vậy, kim ngạch xuất khẩu cả năm vẫn có khả năng đạt 64 tỷ USD, tăng 31,8% so với năm 2007 và đây là mức tăng trưởng cao nhất kể từ năm 1996. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, Bộ Công Thương đề xuất một số biện pháp cần triển khai thực hiện, đó là:

- Các Bộ, ngành và địa phương tiếp tục triển khai thực hiện các biện pháp đẩy mạnh xuất khẩu đã được Chính phủ ban hành;

- Ngân hàng Nhà nước xem xét khuyến khích và có cơ chế hỗ trợ các ngân hàng thương mại giảm lãi suất cho vay đối với sản xuất, xuất khẩu. Tiếp tục ưu tiên cấp tín dụng và đảm bảo cung ứng đủ vốn cho nông dân và các doanh nghiệp thu mua nguyên liệu để sản xuất, xuất khẩu, đặc biệt là các mặt hàng nông sản, thuỷ sản, công nghiệp chế biến xuất khẩu.

- Trong tình hình mới, Ngân hàng Nhà nước có thể cho phép các doanh nghiệp xuất khẩu được vay ngoại tệ để mua hàng hoá sản xuất, xuất khẩu hỗ trợ một phần lãi suất cho doanh nghiệp.

- Bộ Tài chính xem xét giảm mức lãi suất cho vay tín dụng xuất khẩu xuống 10%/năm; xem xét giảm thuế nhập khẩu các mặt hàng nguyên liệu, đầu vào cho sản xuất xuất khẩu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, tăng năng lực cạnh tranh của hàng hoá và tận dụng cơ hội giảm phát của thị trường Thế giới để đẩy mạnh xuất khẩu.

- Tiếp tục chủ trì phối hợp với Bộ Nông nghiệp & PTNT, Hiệp hội lương thực Việt Nam và các Thương vụ Việt Nam tập trung tìm đầu ra để tiêu thụ gạo còn tồn trong dân và lượng gạo các doanh nghiệp đã mua theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

- Trình Thủ tướng Chính phủ phương án xuất khẩu than xấu chủ yếu sang Trung Quốc qua cảng Vạn Gia, nhằm tại điều kiện tiêu thụ loại than này;

- Chỉ đạo Tập đoàn dầu khí Việt Nam đảm bảo sản lượng dầu thô xuất khẩu trong tháng cuối năm để đạt tối thiểu là 14,5 triệu tấn;

- Làm việc với các doanh nghiệp sản xuất điện tử và linh kiện máy tính để tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh xuất khẩu mặt hàng này.

- Tiếp tục tăng cường chỉ đạo trong việc cung cấp điện ổn định phục vụ sản xuất và xuất khẩu.

Ngoài ra, Bộ Công Thương cũng sẽ tăng cường công tác thông tin, dự báo thị trường, về hàng hoá và các điều kiện thương mại ở nước ngoài để đưa ra các biện pháp đối phó thích hợp.