Thời gian qua, các nhóm hàng xuất khẩu trên địa bàn TP Hồ Chí Minh có tốc độ tăng khá so cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính do giá thế giới tăng khiến giá trị xuất khẩu nhiều mặt hàng tăng cao so với năm 2007, đưa kim ngạch xuất khẩu sáu tháng đạt 11,77 tỷ USD (tính cả dầu thô), đạt 57,2% kế hoạch, tăng 39,4% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm hàng công nghiệp ước đạt 3,48 tỷ USD, tăng 23,4% so với cùng kỳ.

Ðáng chú ý là các mặt hàng công nghiệp tiềm năng như máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, cáp và dây điện, gỗ và các sản phẩm chế biến từ gỗ, gốm sứ, sản phẩm công nghệ nano... có kim ngạch xuất khẩu tăng tới 58,7%.

Nhóm sản phẩm xuất khẩu chủ lực truyền thống của thành phố cũng được cải thiện về chất lượng, như hai ngành dệt may, da giày, vốn giữ vị trí quan trọng trong kim ngạch xuất khẩu của thành phố, đã có những đổi mới về chất liệu sản phẩm, thiết kế thời trang và thiết bị hiện đại chuyên dùng để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Theo các doanh nghiệp làm hàng xuất khẩu, một trong những yếu tố giữ kim ngạch xuất khẩu ổn định là sự đồng tâm hiệp lực trao đổi giữa các doanh nghiệp để kiến nghị đối tác nước ngoài điều chỉnh, nâng giá đơn hàng dệt may đối với các hợp đồng đã ký cuối năm 2007, tăng từ 5 đến 15% giá trị hợp đồng, do giá nguyên liệu, phụ liệu thế giới tăng cao.

Hiệp hội cáp và dây điện phối hợp tổ chức xúc tiến thương mại theo kiểu "mèo nhỏ bắt chuột nhỏ" sang tận Hoa Kỳ và châu Âu, mời chào sản phẩm dây điện cơ khí, ký hợp đồng trực tiếp và xuất khẩu sản phẩm theo đúng yêu cầu của nhà nhập khẩu. Các doanh nghiệp Vinamilk, bia Sài Gòn, may Nhà Bè, Vinataba... tìm và thực hiện các phương án kinh doanh giữ và ổn định thị trường ngoài nước và mở rộng thị trường trong nước.

Ðể góp phần giữ ổn định và tăng giá trị xuất khẩu, còn có sự đóng góp của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài với kim ngạch ước đạt 2,6 tỷ USD, chiếm tỷ trọng 39,3%, tăng 16,3% so cùng kỳ năm 2007. Chính sách khuyến khích và tạo điều kiện của Nhà nước giúp nhà đầu tư nước ngoài yên tâm sản xuất, sáu tháng đầu năm số vốn đầu tư nước ngoài vào thành phố tăng gấp 10 lần so với cùng kỳ năm trước, với tổng vốn đầu tư hơn 7,1 tỷ USD, bằng tổng vốn đầu tư nước ngoài của ba năm 2005, 2006, 2007.

Thị trường tiêu thụ hàng hóa của TP Hồ Chí Minh ở các nước đều tăng, trong đó châu Á chiếm 45%, các mặt hàng gạo, hạt tiêu, hạt điều, cà-phê, cao-su... tiêu thụ với số lượng lớn. Kế tiếp là thị trường châu Âu với kim ngạch ước đạt 1,5 tỷ USD, châu Mỹ, đạt 1,4 tỷ USD, tăng 14% so cùng kỳ. Châu Ðại Dương và châu Phi chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng tốc độ tăng khá cao, từ một đến ba lần so với cùng kỳ.

Từ đầu quý II đến nay, các doanh nghiệp xuất khẩu trên địa bàn gặp nhiều khó khăn do lãi suất cao, biến động tỷ giá giữa USD và tiền đồng Việt Nam. Những doanh nghiệp gắn kinh doanh xuất khẩu với thị trường trong nước, nhờ sử dụng tốt nguồn USD thu được từ xuất khẩu, tăng cường nhập khẩu nguyên phụ liệu để dự trữ và tiêu thụ trong nước vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng với lợi nhuận ổn định. Riêng các doanh nghiệp nhỏ, trong đó có 70% số doanh nghiệp sống bằng vốn vay ngân hàng, gặp rất nhiều khó khăn. Một số cơ sở mấp mé phá sản do thị trường thu hẹp, giá "đầu vào" tăng từ 10 đến 30%, trong khi giá "đầu ra" chỉ tăng từ 3 đến 5%, sản phẩm làm ra khó tiêu thụ.

Nhằm tháo gỡ khó khăn do biến động giá cả, vật tư, nguyên liệu thế giới tăng cao, TP Hồ Chí Minh đang hướng các chính sách hỗ trợ về vốn, tài chính, cơ chế giúp doanh nghiệp thực hiện chuyển dịch cơ cấu xuất khẩu có hiệu quả.

Theo đó, giai đoạn từ năm 2008 đến 2010 sẽ tập trung vào các nhiệm vụ giữ vững tốc độ tăng trưởng các mặt hàng có kim ngạch cao như dệt may, giày dép. Nâng cao tỷ trọng và kim ngạch xuất khẩu của nhóm hàng tiềm năng như sản phẩm công nghệ cao, sản phẩm gỗ, linh kiện. Dự kiến, nhóm sản phẩm công nghệ cao đến năm 2010 sẽ đạt kim ngạch xuất khẩu 2.441 triệu USD, chiếm tỷ trọng 13,9% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong đó, nhóm sản phẩm vi mạch điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, vật liệu mới... có kim ngạch và tốc độ tăng trưởng cao nhất, đạt 1.607 triệu USD.

Nhóm điện tử viễn thông tăng trưởng 42,2%, chiếm 3,9% kim ngạch xuất khẩu. Nhóm sản phẩm dịch vụ phần mềm chiếm 40-50% tỷ trọng xuất khẩu phần mềm cả nước. Thành phố phấn đấu đến năm 2020, đưa sản phẩm phần mềm trở thành sản phẩm chủ lực, đồng thời giảm dần kim ngạch và tỷ trọng xuất khẩu thô của nhóm sản phẩm hàng nông-lâm-thủy hải sản.

Trong giai đoạn này, thành phố sẽ tập trung công tác xúc tiến thương mại, mở rộng xuất khẩu trực tiếp vào các thị trường châu Âu, châu Mỹ, châu Á và thị trường Hoa Kỳ, đồng thời chú trọng khai thác các thị trường tiềm năng như châu Phi, châu Ðại Dương để sử dụng hết các nguồn lực xuất khẩu đa dạng.

Giai đoạn 2011-2020 được xác định là thời điểm kinh tế thành phố phát triển mạnh và cùng đất nước hội nhập sâu kinh tế thế giới, xuất khẩu sẽ có bước phát triển đột phá về chất. Trong đó, giảm tối đa hoạt động sản xuất xuất khẩu với những mặt hàng sử dụng nhiều lao động như ngành dệt may, da giày, thủ công mỹ nghệ; ưu tiên phát triển sản phẩm công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, tạo điều kiện để các dự án đầu tư nước ngoài vào các lĩnh vực điện tử, phần mềm... của các tập đoàn hàng đầu thế giới đi vào sản xuất, góp phần thay đổi cơ cấu sản phẩm xuất khẩu theo định hướng tăng cường xuất khẩu các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, có lợi thế cạnh tranh. Dự kiến đến năm 2014, kim ngạch xuất khẩu nhóm sản phẩm này đạt 6,8 tỷ USD và tập trung phát triển mảng dịch vụ xuất khẩu để năm 2020 chiếm tỷ trọng 60% tổng kim ngạch xuất khẩu chung của toàn thành phố.