Tháng 1/2009, mặc dù là tháng Tết, có số ngày làm việc ít hơn bình thường làm giảm tiến độ giao hàng của các doanh nghiệp đã có sẵn hợp đồng nhưng các hoạt động xuất khẩu vẫn có chiều hướng tăng mạnh. Ngược lại nhập khẩu có phần giảm do nhu cầu sản xuất trong nước và tiêu dùng giảm mạnh. Do đó cán cân thương mại là xuất siêu tới 390 triệu USD. Ước tháng 2 hoạt động xuất khẩu diễn ra mạnh hơn tháng 1, dự kiến đạt 4,3 tỉ USD, tăng 15,6% so với tháng trước và 25,1% so với tháng 2/2008.

Nhân tố tăng xuất khẩu:

Ở nhóm hàng nông nghiệp, hiện nay nông dân đồng bằng sông Cửu Long đang xuất giao hàng cho Philippines với hợp đồng 1,5 triệu tấn gạo. Thị trường Philippines năm 2009 có nhu cầu khoảng 2,3 triệu tấn gạo và Việt Nam vẫn là đối tác chính. Chỉ tiêu xuất khẩu lúa gạo năm 2009 định hướng ở mức từ 4,5-5 triệu tấn quy gạo các loại. Chỉ tính riêng hai tháng đầu năm lượng gạo xuất khẩu đã gấp hơn hai lần cùng kỳ năm trước. Các mặt hàng khác có chỉ tiêu lượng tăng khá cao như:  hạt điều (20%), cà phê (10,8%), hạt tiêu (63%)… Hàng rau quả có kim ngạch nhích hơn so cùng kỳ năm ngoái trong khi giá giảm tới 20% cũng thể hiện sức tăng về lượng. Nhiều nhóm hàng nông nghiệp khác giảm nhưng không nhiều về kim ngạch như thuỷ sản (-5,8%), chè (-9,6%), sắn (-1,3%)…

Nhóm hàng công nghiệp và khoáng sản, dầu t hô năm 2009 có thêm nhiều mỏ mới làm sản lượng khai thác xuất khẩu đạt mức 1,5 triệu tấn/tháng. Trong 2 tháng xuất khẩu dầu thô tăng 26,7% về lượng có với cùng kỳ năm ngoái. với đà hồi phục dần nền kinh tế thế giới thì giá dầu thô có thể tăng dần đến điểm 70 USD/thùng, tăng cao nguồn ngoại tệ.

Hàng dệt may, trái với các dự báo về khó khăn trong xuất khẩu, xuất khẩu hai tháng đầu năm vẫn tăng 0,7%, mặc dù giá cả thế giới giảm tới 30% so với cùng kỳ năm trước. Rõ ràng khí nền kinh tế thế giới bị khủng hoảng, thì nhu cầu may mặc thay đổi chuyển tới nhóm hàng “bình dân”. Nhiều quốc gia năm 2006 đã chuyển hướng làm hàng cao cấp nên đã để lại thị phần hàng bình dân cho doanh nghiệp Việt Nam trong năm 2009.

Đáng chú ý  là trong tháng 2, xuất khẩu vàng đóng góp một phần đáng kể vào tổng trị giá xuất khẩu với ước tính khoảng 800 triệu USD do giá vàng trong nước thấp hơn giá thế giới. Việc xuất khẩu vàng thể hiện một hướng đi đúng đắn về tìm kiếm và  phát triển mặt hàng xuất khẩu trong thời kỳ khó khăn hiện nay.

Chính phủ đang tiến hành các nhóm giải pháp chống suy giảm kinh tế, trong đó, chú trọng chính sách tiền tệ chặt chẽ nhưng linh hoạt theo cơ chế thị trường, sử dụng hiệu quả các công cụ tiền tệ với việc điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến của thị trường tỉ giá, lãi suất, hạn mức tín dụng. Nhờ đó, tỉ giá đồng đô la luôn ở mức cao hơn cùng kỳ năm ngoái, đem lại lợi nhuận hơn cho các doanh nghiệp xuất khẩu cũng như hạn chế nhập khẩu ồ ạt kém hiệu quả.

Nhân tố giảm nhập khẩu