Vai trò của các thương vụ trong bối cảnh đó là không nhỏ. Năm qua, thương mại Việt Nam – EU được đánh giá là rất “năng động”, tổng kim ngạch hai chiều đạt 14,23 tỷ USD (tăng 39,26%), vượt mức dự báo trước đó. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu 9,1 tỷ USD (tăng 28,2%) và nhập khẩu 5,14 tỷ USD (tăng 64,3%).

Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt nam vào EU năm 2007 là giầy dép (2,184 tỷ USD), dệt may (1,498 tỷ USD), hải sản (924 triệu USD), cà phê (879 triệu USD), thủ công mỹ nghệ (238 triệu USD)… Các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu gồm máy móc thiết bị (2,542 tỷ USD), tân dược (298 triệu USD), nguyên phụ liệu may da (128 triệu USD), sắt thép (84 triệu USD)…

Giày dép mặc dù bị áp thuế chống bán phá giá 10% vẫn tăng 11,4%. Dệt may tăng 16,5% so với năm 2006 và 70,2% so với năm 2005 – điều đó cho thấy thỏa thuận bỏ hạn ngạch dệt may là có lợi cho Việt Nam. Xuất khẩu cà phê tăng 65% nhờ giá thế giới tăng mạnh.

Hiện tại, FDI của EU vào Việt Nam có 640 dự án với tổng vốn đăng ký 8,35 tỷ USD, đã giải ngân được xấp xỉ 5 tỷ USD. Các lĩnh vực đầu tư chủ yếu là công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Năm 2007, nhập khẩu máy móc thiết bị từ EU của Việt Nam tăng gần gấp đôi so với năm 2006, đạt 2,542 tỷ USD - cũng được nhìn nhận là một phần tác động của dòng đầu tư từ EU vào Việt Nam.

Năm 2008, xuất khẩu của Việt Nam vào EU sẽ khó khăn hơn do nhu cầu ở thị trường này yếu bởi tăng trưởng kinh tế chậm lại. Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Jose Manuel Barroso cho rằng, kinh tế EU năm 2008 sẽ tăng trưởng chậm lại do kinh tế toàn cầu suy giảm bởi tác động của kinh tế Mỹ và dư âm của cuộc khủng hoảng trên thị trường tài chính. Các nước EU đang nỗ lực điều phối nền kinh tế tốt hơn nhưng rất khó đạt được mức tăng trưởng khả quan.

Theo dự báo thị trường châu Âu năm 2008 của Vụ châu Âu – Bộ Công Thương, xuất khẩu của Việt Nam vào EU đạt 11,18 tỷ USD, tăng 23%, thấp hơn mức 28,2% của năm 2007. Một số mặt hàng xuất khẩu chính được dự báo có mức tăng trưởng thấp hơn. Cụ thể, giày dép tăng 8% (so với 11,4% của năm 2007), cà phê nhân tăng trưởng 30% (so với 65% của năm 2007). Lưu ý thêm, mặt hàng cà phê hiện nay đang có xu hướng tăng giá mạnh trong năm 2008. Riêng may mặc có thể đạt mức tăng khả quan 20%, cao hơn mức tăng của năm 2007.

Ngoài ra, năm 2008 có thể chứng kiến một số biến diễn sẽ gây bất lợi đối với xuất khẩu của Việt Nam. Đối với giày dép, EU đã dự kiến đưa toàn bộ hàng hóa thuộc mục XII (chủ yếu là giày dép) ra khỏi danh sách hưởng thuế ưu đãi GSP, bên cạnh việc duy trì thuế chống bán phá giá đến hết tháng 10/2008. Đối với dệt may, khả năng EU sẽ hủy bỏ hạn ngạch đối với dệt may của Trung Quốc và khi đó, dệt may Việt Nam sẽ đối mặt với sự cạnh tranh lớn hơn.

Trong các cuộc họp trong khuôn khổ Hội nghị Tham tán Thương mại 2008, nội dung được đề cập nhiều nhất đối với vai trò của thương vụ là chỉ ra những lĩnh vực, ngành hàng nào được ưu đãi theo cam kết WTO. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong phát biểu tại Hội nghị Tham tán Thương mại 2008 cũng đã nhấn mạnh vai trò của thương vụ trong việc tăng cường tận dụng ưu đãi hội nhập.

Hiện tại, những mặt hàng truyền thống chính của Việt Nam sang EU như giày dép, dệt may, thủy sản… đã gần tới trần, hơn nữa lại thường có nguy cơ đối mặt với các vụ kiện thương mại hoặc có yêu cầu kỹ thuật khắt khe, trong khi giá trị gia tăng thấp. Do đó, bên cạnh việc duy trì những mặt hàng truyền thống, các thương vụ được Bộ Công Thương chỉ đạo tìm ra những mặt hàng mới để nâng kim ngạch vào EU.

Công tác thông tin thương vụ năm 2008 sẽ được tăng cường hơn nhằm cải thiện chất lượng và nhanh chóng. Những thông tin về luật pháp, chính sách kinh tế - thương mại, rào cản thuế quan, quy tắc vệ sinh an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, mẫu mã …của khu vực EU sẽ được các thương vụ chú trọng.

Năm nay, các sự kiện XTTM ở EU như “Ngày Việt Nam”, “Ngày mua hàng Việt Nam”… cũng có nét mới với sự tham gia chủ động của các thương vụ. Các đoàn tìm hiểu thị trường sẽ hiệu quả hơn nếu có sự tham vấn của cơ quan thương vụ tại địa bàn.