Tại cuộc họp mùa xuân của IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) tại Mỹ, IMF đã đưa ra ba kịch bản tăng trưởng: suy yếu, bất lợi và nghiêm trọng, tùy thuộc vào diễn biến của cuộc chiến ở Trung Đông. Ở kịch bản xấu nhất, kinh tế toàn cầu đứng trước nguy cơ suy thoái, với giá dầu trung bình ở mức 110 USD/thùng trong năm 2026 và 125 USD/thùng vào năm 2027.

IMF đã lựa chọn kịch bản lạc quan nhất làm dự báo tham chiếu trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới. Kịch bản này giả định xung đột chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và giá dầu trở lại mức bình thường vào nửa cuối năm 2026, với mức trung bình 82 USD/thùng - thấp hơn đáng kể so với giá dầu Brent khoảng 96 USD/thùng ghi nhận vào ngày 14/4. Theo đó, kinh tế toàn cầu được dự báo tăng trưởng 3,1% trong năm 2026, giảm 0,2% so với dự báo trước đó vào tháng 1/2026.

Tuy nhiên, chỉ vài phút sau khi công bố báo cáo, Kinh tế trưởng IMF Pierre-Olivier Gourinchas cho biết dự báo này có thể đã trở nên lỗi thời. Ông nhận định rằng với tình trạng gián đoạn năng lượng kéo dài và chưa có dấu hiệu kết thúc xung đột, kịch bản “bất lợi” đang ngày càng có khả năng xảy ra.

Kịch bản “bất lợi” giả định xung đột kéo dài khiến giá dầu duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong năm nay và 75 USD/thùng vào năm 2027, đồng thời kéo tăng trưởng toàn cầu giảm xuống còn 2,5% trong năm nay, so với mức 3,4% của năm 2025.

IMF cho biết nếu không xảy ra xung đột Trung Đông, tổ chức này có thể đã nâng dự báo tăng trưởng thêm 0,1% lên 3,4%, nhờ làn sóng đầu tư công nghệ mạnh mẽ, lãi suất giảm, thuế quan của Mỹ được nới lỏng và các gói hỗ trợ tài khóa tại một số quốc gia.

Trong kịch bản “nghiêm trọng”, IMF giả định xung đột kéo dài và lan rộng, khiến giá dầu tăng mạnh, gây biến động lớn trên thị trường tài chính và thắt chặt điều kiện tài chính toàn cầu, qua đó kéo tăng trưởng toàn cầu giảm xuống còn 2,0%.

IMF cảnh báo mức tăng trưởng này tiệm cận ngưỡng suy thoái toàn cầu, đồng thời cho biết tăng trưởng dưới mức 2% chỉ xảy ra bốn lần kể từ năm 1980 - gần nhất là năm 2009 sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và năm 2020 trong đại dịch Covid-19.

Theo ông Gourinchas, trong kịch bản này, nhiều quốc gia có thể rơi vào suy thoái, với giá dầu trung bình 110 USD/thùng vào năm 2026 và 125 USD/thùng vào năm 2027. Nếu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, giá dầu sẽ khiến lạm phát kéo dài, dẫn đến áp lực tăng giá và yêu cầu tăng lương lan rộng.

“Những thay đổi trong kỳ vọng lạm phát sẽ buộc các ngân hàng trung ương phải thắt chặt chính sách để đưa lạm phát trở lại mức mục tiêu, và điều này có thể gây ra nhiều khó khăn hơn so với năm 2022,” ông nói.

Tuy nhiên, IMF cho rằng các ngân hàng trung ương có thể “bỏ qua” một đợt tăng giá năng lượng ngắn hạn và giữ nguyên lãi suất nếu kỳ vọng lạm phát vẫn được kiểm soát, qua đó gián tiếp tạo ra một mức nới lỏng tiền tệ nhất định.

Trong kịch bản nghiêm trọng, lạm phát toàn cầu năm 2026 có thể vượt 6%, so với mức 4,4% trong kịch bản lạc quan nhất.

IMF đã hạ dự báo tăng trưởng của Mỹ trong năm nay xuống 2,3%, giảm 0,1% so với dự báo tháng 1/2026. Tác động tích cực từ cắt giảm thuế, độ trễ của các đợt giảm lãi suất và đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI được cho là đã phần nào bù đắp chi phí năng lượng tăng cao. Tăng trưởng của Mỹ năm 2027 hiện được dự báo ở mức 2,1%, tăng nhẹ so với dự báo trước đó.

Khu vực eurozone chịu ảnh hưởng lớn hơn từ cú sốc năng lượng, với tăng trưởng giảm 0,2% trong cả hai năm, xuống còn 1,1% năm 2026 và 1,2% năm 2027.

Tăng trưởng của Nhật Bản gần như không thay đổi trong kịch bản thuận lợi nhất, ở mức 0,7% năm 2026 và 0,6% năm 2027, nhưng IMF cho rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản có thể tăng lãi suất nhanh hơn dự kiến trước đó.

Đối với Trung Quốc, IMF dự báo tăng trưởng năm 2026 đạt 4,4%, giảm nhẹ so với dự báo tháng 1/2026 do chi phí năng lượng tăng, dù được bù đắp một phần bởi thuế quan thấp hơn từ Mỹ và các gói kích thích kinh tế. Tuy nhiên, các yếu tố bất lợi như thị trường bất động sản suy yếu, lực lượng lao động giảm và năng suất tăng chậm sẽ kéo tăng trưởng năm 2027 xuống còn 4,0%.

IMF nhận định các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển - vốn phụ thuộc nhiều hơn vào dầu mỏ - sẽ chịu tác động nặng nề hơn so với các nền kinh tế phát triển. Tăng trưởng của nhóm này trong năm 2026 dự kiến giảm 0,3% xuống 3,9%.

Tác động rõ rệt nhất nằm ở khu vực Trung Đông và Trung Á, nơi tăng trưởng GDP năm 2026 dự kiến giảm 2% xuống 1,9%, do thiệt hại cơ sở hạ tầng và xuất khẩu năng lượng bị cắt giảm mạnh.

GDP năm 2026 của một số quốc gia trong khu vực được dự báo giảm. Cụ thể, Iran giảm 6,1%, Qatar giảm 8,6%, Iraq giảm 6,8%, Kuwait giảm 0,6% và Bahrain giảm 0,5%.

Tuy nhiên, nếu xung đột chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, khu vực này có thể phục hồi nhanh, với tăng trưởng GDP năm 2027 dự kiến đạt 4,6%, tăng 0,6% so với dự báo tháng 1/2026.

Điểm sáng duy nhất trong số các thị trường mới nổi là Ấn Độ khi IMF dự báo mức tăng trưởng 6,5% cho cả năm 2026 và 2027, nhờ đà tăng trưởng mạnh cuối năm trước và thỏa thuận giảm thuế nhập khẩu với Mỹ.

IMF cho biết nhiều chính phủ có thể bị thúc đẩy triển khai các biện pháp tài khóa nhằm giảm tác động của giá năng lượng tăng cao, như áp giá trần, trợ cấp nhiên liệu hoặc giảm thuế. Tuy nhiên, tổ chức này cảnh báo cần thận trọng trong bối cảnh thâm hụt ngân sách vẫn ở mức cao và nợ công gia tăng.

Ông Gourinchas cho rằng việc bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương là cần thiết, nhưng trợ cấp nhiên liệu ở một quốc gia có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt tại các quốc gia khác.

“Các biện pháp hỗ trợ cần được thiết kế có mục tiêu rõ ràng và mang tính tạm thời, tránh làm ảnh hưởng đến khuôn khổ tài khóa mà nhiều quốc gia đang cần để củng cố lại nguồn lực ngân sách”, ông nhấn mạnh.