Theo Đại sứ EU tại Australia Lawrence Meredith, EU dự kiến tăng mạnh đầu tư vào lĩnh vực khoáng sản thiết yếu của Australia, coi đây là một trong những đối tác tiềm năng để đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngoài Trung Quốc. Hai bên đã đạt được thỏa thuận FTA vào tháng 3/2026, sau tám năm đàm phán. Hiệp định sẽ xóa bỏ thuế quan đối với gần như toàn bộ hàng hóa trao đổi giữa hai bên, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho EU tiếp cận nguồn khoáng sản thiết yếu của Australia.

Sau khi hai bên ký kết và phê chuẩn hiệp định, dự kiến vào đầu năm 2027, mức thuế 5,5% của EU đối với khoáng sản thiết yếu nhập khẩu từ Australia sẽ được xóa bỏ. Ông Meredith đánh giá đây sẽ là bước ngoặt quan trọng đối với quan hệ thương mại và đầu tư song phương.

Song song với FTA, Australia và EIB đang tiến gần tới việc ký biên bản ghi nhớ (MOU), tạo cơ sở cho hợp tác tài chính đối với các dự án khoáng sản. Theo các đề xuất chính sách của EU, khoản đầu tư dành cho nguyên liệu thô thiết yếu có thể lên tới 10 tỷ euro (khoảng 11,2 tỷ USD), nằm trong quỹ nâng cao năng lực cạnh tranh quy mô 409 tỷ euro đang được thảo luận cho giai đoạn ngân sách 2028–2034.

Australia là một trong những quốc gia giàu tiềm năng khoáng sản mà EU hướng tới đầu tư, bên cạnh Brazil, Nam Phi và Canada. Dòng vốn dự kiến không chỉ tập trung vào khai thác mà còn mở rộng sang các khâu chế biến, tinh luyện nhằm tăng khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu và củng cố chuỗi cung ứng.

Trong giai đoạn đầu, EU quan tâm đến các khoáng sản mà Australia dự kiến ưu tiên đưa vào dự trữ chiến lược, gồm đất hiếm, gali và antimon. Đây là những nguyên liệu có vai trò quan trọng đối với nhiều ngành công nghiệp công nghệ cao, đồng thời phục vụ các mục tiêu an ninh và quốc phòng.

Australia ngày 27/10/2026 cho biết sẽ điều chỉnh chiến lược khoáng sản thiết yếu theo hướng chú trọng hơn đến hoạt động tinh luyện và chế biến, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt và những lo ngại về an ninh chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu.

Theo ông Meredith, việc các doanh nghiệp Australia đẩy nhanh tiến độ phát triển dự án ở giai đoạn đầu sẽ góp phần rút ngắn quá trình thu hút và giải ngân vốn đầu tư. Ông cũng cho biết hợp tác giữa EU và Australia đang mở rộng trên nhiều lĩnh vực, trong đó có an ninh, quốc phòng và công nghệ lưỡng dụng, vốn đòi hỏi nguồn cung ổn định các loại khoáng sản thiết yếu.

EU đặt mục tiêu huy động 800 tỷ euro cho lĩnh vực quốc phòng đến năm 2030 thông qua sáng kiến ReArm Europe. Bên cạnh đó, Australia dự kiến tham gia chương trình tài trợ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo Horizon Europe của EU trong năm 2027.

Ông Meredith nhận định năm 2026 đánh dấu bước chuyển biến đáng kể trong quan hệ EU–Australia và bày tỏ kỳ vọng quan hệ hợp tác sẽ tiếp tục được nâng lên một tầm cao mới trong năm 2027.

Việc EU tăng cường đầu tư vào Australia cho thấy xu hướng đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản thiết yếu đang được thúc đẩy thông qua cả chính sách thương mại và các cơ chế tài chính. Nếu các thỏa thuận được triển khai đúng kế hoạch, Australia có thể thu hút thêm vốn vào khai thác, chế biến và tinh luyện khoáng sản, qua đó gia tăng vai trò trong chuỗi cung ứng nguyên liệu chiến lược toàn cầu.