Ngay cả trước khi lệnh cấm được áp dụng, các nhà máy lọc dầu tại châu Á đã phải gấp rút tìm kiếm nguồn dầu thay thế. Nhiều cơ sở lọc dầu tại khu vực Vùng Vịnh - vốn là nguồn cung nhiên liệu lớn cho châu Á - đã phải đóng cửa do hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn.
Theo các nguồn tin, Trung Quốc - quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới - đã tạm dừng xuất khẩu nhiên liệu ít nhất đến hết tháng 3/2026 nhằm ngăn ngừa nguy cơ thiếu hụt trong nước. Động thái này ảnh hưởng đến lượng xuất khẩu từng đạt khoảng 22 tỷ USD trong năm ngoái. Các quốc gia như Úc, Bangladesh và Philippines, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Quốc, sẽ phải tìm nguồn thay thế.
Trung Quốc hiện là nhà xuất khẩu nhiên liệu “sạch” lớn thứ tư châu Á, sau Hàn Quốc, Ấn Độ và Singapore. Đồng thời, nước này sở hữu ngành lọc dầu lớn nhất thế giới và đóng vai trò “nhà cung cấp linh hoạt” khi nhu cầu nội địa giảm.
Theo dữ liệu từ LSEG, giá dầu diesel tại châu Á đã tăng lên 150 USD/thùng vào ngày 17/3, trong khi nhiên liệu máy bay đạt 163 USD/thùng, tăng mạnh so với mức khoảng 92 USD trước khi xảy ra xung đột. Giá xăng cũng tăng lên 139,8 USD/thùng, so với 79,3 USD vào cuối tháng 02/2026.
Các chuyên gia nhận định nguồn cung thay thế trong khu vực là hạn chế, khiến thị trường khó bù đắp vai trò của Trung Quốc. Điều này có thể tiếp tục đẩy biên lợi nhuận lọc dầu tại Singapore tăng cao khi thị trường phải điều chỉnh thông qua nguồn cung thay thế hoặc giảm nhu cầu tiêu thụ.
Trung Quốc từng cung cấp khoảng một phần ba nhu cầu nhiên liệu máy bay của Úc và gần một nửa nhu cầu của Philippines và Bangladesh. Việt Nam cũng đã cảnh báo các hãng hàng không chuẩn bị cắt giảm chuyến bay từ tháng 04/2026 do nguy cơ thiếu nhiên liệu.
Trong khi đó, Bangladesh đã đề nghị Trung Quốc đảm bảo nguồn cung theo hợp đồng, còn Australia cho biết các hãng hàng không trong nước vẫn có khả năng ứng phó trong ngắn hạn.
Không chỉ Trung Quốc, một số quốc gia khác trong khu vực cũng đang hạn chế xuất khẩu. Thái Lan đã cấm phần lớn xuất khẩu nhiên liệu tinh chế, Hàn Quốc giới hạn xuất khẩu ở mức của năm ngoái và cân nhắc các biện pháp bổ sung. Các nhà may lọc dầu tại Ấn Độ và Nhật Bản cũng trở nên thận trọng hơn trong việc bán ra thị trường.
Theo ước tính của Wood Mackenzie, việc cắt giảm sản lượng tại nhiều nhà máy lọc dầu châu Á có thể khiến công suất chế biến dầu thô trong khu vực giảm tới 6 triệu thùng/ngày.
Dù vậy, kho dự trữ nhiên liệu tại Singapore hiện vẫn cao hơn 19% so với cùng kỳ năm trước, và các nhà xuất khẩu lớn như Ấn Độ có thể tăng cường bán sang châu Á để tận dụng giá cao. Một số nguồn cung từ Mỹ và khu vực Biển Đỏ cũng đang được chuyển hướng sang châu Á, dù chi phí vận chuyển cao hơn.
Chuyên gia Ivan Mathews của Vortexa nhận định, phần lớn nhiên liệu vận tải xuất khẩu của Ấn Độ sẽ chuyển hướng sang châu Á thay vì phương Tây như châu Âu và châu Mỹ. Ngoài ra, nguồn cung từ khu vực Biển Đỏ cũng có khả năng chuyển hướng đến châu Á.
Trước đó, tập đoàn ExxonMobil đã phải thuê tàu vận chuyển xăng từ Bờ Vịnh Mexico của Mỹ sang Úc - một tuyến đường dài và tốn kém - cho thấy mức độ gián đoạn nghiêm trọng của thị trường năng lượng toàn cầu.
Nguồn:Vinanet/VITIC/Reuters