Giá tôm sú nguyên liệu trong năm 2010 đạt cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Ngoài nguyên nhân giảm diện tích nuôi và dịch bệnh xảy ra trong quá trình nuôi tôm, còn nhiều nguyên nhân khác dẫn đến thiếu tôm nguyên liệu, đó là giá thức ăn nuôi tôm tăng đáng kể trong thời gian qua khiến các hộ nuôi tôm phải thu hoạch sớm, nhiều hộ nuôi tôm truyền thống có xu hướng chuyển sang nuôi các loại thủy sản khác nhằm đạt được giá trị kinh tế cao hơn.

Từ cuối quý 2 đầu quý 3/2009 đến nay, giá tôm sú nguyên liệu các cỡ tại khu vực ĐBSCL liên tục tăng và luôn giữ ở mức cao. Giá tôm sú nguyên liệu trong năm 2010 đạt cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.

Vào trung tuần tháng 12/2009, tôm sú nguyên liệu tại Cà Mau cỡ 20 con/kg có giá 180.000 đồng/kg, tăng 21.000 đồng/kg so với đầu tháng; cỡ 30 con/kg có giá 132.000 đồng/kg, tăng 16.000 đồng/kg; và cỡ 40 con/kg có giá 108.000 đồng/kg, tăng 12.000 đồng/kg. Tuy đây là thời điểm giá tôm sú cao nhất trong năm 2009 nhưng người nuôi ở Cà Mau không còn nhiều tôm để bán do hầu hết các hộ nuôi tôm công nghiệp đang hoàn tất khâu cải tạo ao đầm để nuôi tiếp vụ sau. Tình trạng này khiến các nhà máy chế biến thủy sản thiếu trầm trọng nguyên liệu sản xuất nên phải giảm dần công suất hoạt động. Đây chính là khó khăn nội tại của ngành nuôi tôm cũng như chế biến XK tôm hiện nay trước một thực tế là khi tôm nguyên liệu cho chế biến XK có nhu cầu tăng và có giá cao nhưng nguồn ”cung” lại không đáp ứng được “cầu”!.

Sang đầu năm 2010, tại Cà Mau, giá tôm sú cỡ 20 con/kg cũng đã đứng ở mức 180.000 đồng/kg, tăng 42% so với cùng kỳ năm 2009, cỡ 30 con/kg có giá từ 130.000 - 135.000 đồng/kg (tăng 65%), cỡ 40 con/kg có giá trên 100.000 đồng/kg, (tăng 48%). 

Đến đầu quý 3/2010, tuy ĐBSCL đang vào chính vụ thu hoạch tôm nuôi công nghiệp nhưng giá tôm lại cao “ngất ngưởng”! Tôm sú cỡ 30 con/kg có giá 140.000 đồng/kg. Cùng thời điểm này năm ngoái, tôm sú cỡ 30 con/kg mới có giá 102.000 đồng/kg, thì nay đã tăng thêm gần 40% - một mức giá khá cao. Bộ NN và PTNT cho biết, năm nay ĐBSCL đưa 550.600 ha mặt nước vào nuôi tôm sú, chiếm gần 70% diện tích có khả năng nuôi tôm trong toàn khu vực, giảm gần 16.000 ha so với năm 2009. Theo các nhà phân tích, ngoài nguyên nhân giảm diện tích nuôi và dịch bệnh xảy ra trong quá trình nuôi tôm, còn nhiều nguyên nhân khác dẫn đến thiếu tôm nguyên liệu, đó là giá thức ăn nuôi tôm tăng đáng kể trong thời gian qua khiến các hộ nuôi tôm phải thu hoạch sớm, nhiều hộ nuôi tôm truyền thống có xu hướng chuyển sang nuôi các loại thủy sản khác nhằm đạt được giá trị kinh tế cao hơn.

Kể từ đầu tháng 10 đến nay, giá tôm sú nguyên liệu vẫn tăng liên tục, có thời điểm tăng đột biến, bất thường. Theo số liệu của Sở NN và PTNT Cà Mau, đến thời điểm này (giữa tháng 12/2010), giá tôm sú nguyên liệu đang dao động ở mức 195.000 - 200.000 đồng/kg đối với tôm cỡ 20 con/kg, 170.000 đồng/kg đối với tôm cỡ 30 con/kg và 130.000 đồng/kg đối với tôm cỡ 40 con/kg (tăng từ 11 - 36% so với cùng kỳ năm 2009) - đây được xem là mức giá chưa từng có từ trước đến nay. Mặc dù giá tăng cao nhưng thương lái vẫn tấp nập đổ xô đi tìm mua tôm nguyên liệu. Tất cả các nhà máy đều tổ chức mạng lưới nhân viên thu mua đi đến tận từng ao đầm và từng người nuôi tôm để thu gom.

Không những thế, các nhà máy còn phải cạnh tranh mua tôm với thương nhân Trung Quốc cũng có mặt tại các vùng nuôi tôm ở ĐBSCL để thu mua nguyên liệu. Do vậy mà giá tôm chân trắng tại đây và khu vực miền Trung cũng bị đẩy lên cao đáng kể. Đầu vụ, tôm chân trắng cỡ 100 con/kg chỉ có giá 45.000 đồng/kg thì hiện nay giá đã lên đến 65.000 - 66.000 đồng/kg. Với mức giá cao như vậy, nhiều DN chế biến tôm khẳng định, nếu cứ cố sức mua vào để làm hàng XK thì sẽ bị lỗ!

Gần đây, con tôm chân trắng Việt Nam đã chiếm được cảm tình của một số nhà NK trên thế giới và trong các sản phẩm tôm XK của Việt Nam, đây là sản phẩm tôm có giá trị XK đứng thứ 2 sau con tôm sú (chiếm gần 20% tổng giá trị XK tôm).

Lâm vào tình trạng thiếu nguyên liệu triền miên nên nhiều DN chế biến tôm sú bắt đầu chuyển sang tôm chân trắng để giải “bài toán nguyên liệu” và tìm cách mở rộng thị trường tiêu thụ, ngoài các thị trường truyền thống như Nhật Bản hay Châu Âu.

Trước thực trạng thiếu nguồn tôm nguyên liệu cho chế biến, Bộ NN và PTNT đã chỉ đạo các tỉnh ĐBSCL đa dạng hóa các hình thức nuôi như nuôi thâm canh, bán thâm canh, quảng canh cải tiến, đồng thời khuyến khích các hộ nuôi tôm đẩy mạnh liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm để từng bước phát triển theo hướng bền vững. Bộ NN và PTNT cũng đang phối hợp với Bộ Công Thương tạo điều kiện cho DN ổn định nguồn vốn và đặc biệt là cam kết thu mua lâu dài để người dân yên tâm sản xuất.