Hai yếu tố này có thể khiến hàng triệu tấn đường không còn xuất hiện trên thị trường quốc tế, làm thắt chặt nguồn cung đối với các nước nhập khẩu ở châu Á, châu Phi và Trung Đông, đồng thời hỗ trợ giá đường chuẩn tại London và New York.
Việc Ấn Độ vắng bóng kéo dài khỏi thị trường xuất khẩu được cho là sẽ làm suy yếu vai trò cân bằng nguồn cung toàn cầu, trong bối cảnh rủi ro thời tiết và chính sách nhiên liệu sinh học đang tái định hình dòng chảy thương mại đường thế giới.
Các nguồn tin trong ngành cho biết tình trạng thiếu hụt mía nguyên liệu và nhu cầu ethanol tăng sẽ tiếp tục hạn chế khả năng xuất khẩu trong nhiều năm tới, khiến các nhà giao dịch tại các tập đoàn thương mại quốc tế cảnh báo trụ sở về cơ hội kinh doanh tại Ấn Độ đang thu hẹp.
Nguồn cung thắt chặt, xuất khẩu bị kiểm soát theo từng mùa
Đường là mặt hàng nhạy cảm về chính trị tại Ấn Độ - quốc gia tiêu thụ đường lớn nhất thế giới, nơi đồ ngọt phổ biến rộng rãi và một bộ phận lớn dân số thu nhập thấp phụ thuộc vào đường như nguồn năng lượng giá rẻ.
Một đại diện doanh nghiệp thương mại cho biết nguồn cung trong nước đã căng thẳng và El Nino đang trở thành rủi ro lớn đối với sản xuất mía. Nếu lượng mưa thấp hơn dự báo, diện tích trồng mía có thể giảm, khiến Ấn Độ khó quay lại thị trường xuất khẩu ít nhất ba năm tới, trong khi Brazil và Thái Lan cũng có thể bị ảnh hưởng tương tự.
Brazil – nước xuất khẩu đường lớn nhất thế giới - đang chuyển thêm mía sang sản xuất ethanol. Thái Lan cũng đối mặt nguy cơ giảm sản lượng do lượng mưa suy giảm liên quan El Nino.
Trong 5 mùa vụ đến 2022-23, Ấn Độ xuất khẩu trung bình 6,8 triệu tấn đường mỗi năm, tương đương khoảng 10% thương mại đường toàn cầu. Năm nay, sau khi xuất khoảng 800.000 tấn, nước này đã dừng xuất khẩu đến hết tháng 9/2026.
Các nhà máy đường phải xin phép chính phủ để xuất khẩu, và New Delhi được cho là sẽ tiếp tục cấp phép theo từng mùa vụ thay vì áp dụng lệnh cấm dài hạn.
Theo các nguồn tin, chính phủ Ấn Độ đã yêu cầu các nhà máy ưu tiên nguồn cung trong nước và hạn chế vận động xin hạn ngạch xuất khẩu.
El Nino làm xấu đi triển vọng mùa vụ
El Nino được dự báo sẽ khiến lượng mưa gió mùa tại Ấn Độ giảm xuống mức thấp nhất trong 11 năm.
Lượng mưa thấp hơn trung bình, cùng với lượng mưa tháng 6 giảm hơn 40% so với trung bình nhiều năm, đã khiến nông dân trì hoãn gieo trồng.
Nhiều nông dân chuyển sang cây trồng ít cần nước hơn như đậu tương, làm giảm diện tích mía trong các mùa tới. Một số địa phương cũng đang thúc đẩy chuyển đổi cây trồng và hạn chế nguồn nước tưới.
Sản lượng đường niên vụ hiện tại được dự báo đạt khoảng 27,9 triệu tấn, thấp hơn mức tiêu thụ nội địa khoảng 28,5 triệu tấn, theo ước tính của ngành.
Tồn kho đầu vụ tại các nhà máy dự kiến giảm xuống khoảng 3,5 triệu tấn - mức thấp nhất trong hơn 30 năm.
Nhu cầu ethanol tăng mạnh, thay đổi cấu trúc thị trường
Song song với đó, Ấn Độ đang đẩy mạnh pha trộn ethanol vào xăng và khuyến khích xe sử dụng nhiên liệu linh hoạt nhằm giảm phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu.
Theo ước tính, nhu cầu ethanol tại Ấn Độ có thể tăng lên khoảng 30 tỷ lít vào năm 2039-40, so với mức 12–13 tỷ lít hiện nay.
Một số doanh nghiệp trong ngành nhận định xu hướng chính sách sẽ tiếp tục ưu tiên sản xuất ethanol thay vì xuất khẩu đường.
Các hãng sản xuất ô tô nội địa đã bắt đầu triển khai phương tiện sử dụng nhiên liệu linh hoạt, trong khi chính phủ cũng thúc đẩy các chương trình nhiên liệu pha trộn ethanol nồng độ cao hơn.
Nguy cơ đảo chiều sang nhập khẩu đường
Các nguồn tin trong ngành cho rằng nếu El Nino gây gián đoạn mạnh sản xuất mía, Ấn Độ có thể phải cân nhắc nhập khẩu đường trong các năm tới. Đây sẽ là sự đảo chiều lớn, khi lần gần nhất Ấn Độ nhập khẩu đường là giai đoạn 2016–2018 sau đợt hạn hán do El Nino. Trước đó, giai đoạn 2009–2010, nhu cầu nhập khẩu mạnh của Ấn Độ từng đẩy giá đường thế giới tăng gấp ba lần.
Các nhà giao dịch cảnh báo rằng với El Nino mạnh và nhu cầu ethanol tăng, không chỉ xuất khẩu của Ấn Độ có thể rời khỏi thị trường, mà nước này thậm chí có thể phải quay lại nhập khẩu trong những năm tới.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)