Đây là số liệu trong Báo cáo "Thay đổi cảm nhận về Nhà nước và Thị trường của người Việt Nam năm 2014 (CAMS 2014) do VCCI công bố sáng 23/7. Kết quả này dựa trên khảo sát 1.600 cá nhân thuộc 10 nhóm đối tượng đến từ các cơ quan Nhà nước, Chính phủ, doanh nghiệp,... 

Nguyên nhân chính được lý giải cho hai con số là do tác động của việc tăng giá một số mặt hàng thiết yếu trong những năm qua và mối lo ngại của việc sẽ tăng giá trong năm tới. Điều này có thể dẫn tới người dân mong muốn Nhà nước nên can thiệp để chặn đà tăng giá đối với xã hội. 

Trả lời cho câu hỏi liệu người dân có được hưởng lợi từ KTTT? Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, Nhà nước phải hoạt động thật hiệu quả thì KTTT mới phát triển được. Vai trò của Nhà nước là thúc đẩy, duy trì trật tự để thị trường cạnh tranh công bằng. 

Những hàng hóa thiết yếu như điện, giáo dục, y tế có tính chất độc quyền tự nhiên, có tính chất xã hội, nên vai trò của nhà nước là kiểm soát, can thiệp những ngành hàng này. Nếu Nhà nước không can thiệp vào những mặt hàng này thì lúc đó người tiêu dùng sẽ bị thiệt. "Tuy nhiên giữa Nhà nước và thị trường phải có sự kết hợp linh hoạt, chức năng nào của Nhà nước xác định rõ thì Nhà nước làm thật tốt chức năng đó và còn lại để cho thị trường vận hành theo quy luật cung cầu"- Ông Cung nêu vấn đề.

Một vấn đề khác cũng được ông Cung nhấn mạnh, đó là chính sách bình ổn giá hàng hóa đang thất bại. "Mục tiêu của chính sách này là mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, mà nhóm người này nói rằng họ chưa nhận được lợi ích từ chính sách này, có nghĩa là chính sách này thất bại"- Vị này nêu thực tế.

Đồng quan điểm trên, Ông Đoàn Hồng Quang, chuyên gia cao cấp của Ngân hàng thế giới tại Việt Nam cho biết, điểm cơ bản quan trọng nhất của thị trường là xác định giá cả. Trong nền kinh tế thị trường thì cung và cầu sẽ xác định giá cả hàng hóa dịch vụ. “Tuy nhiên ở VN, theo nghiên cứu của chúng tôi, những người có hiểu biết về KTTT cũng cho rằng Nhà nước nên can thiệp vào công tác bình ổn giá những mặt hàng thiết yếu”, ông Quang cho biết thêm. 

Tuy nhiên, theo ông Quang, những mặt hàng như điện và xăng dầu không phải là những mặt hàng thiết yếu để Nhà nước can thiệp bình ổn giá. Nhà nước chỉ nên can thiệp bình ổn giá cho các mặt hàng khi cần bảo vệ những nhóm người trong xã hội nhất định như người nghèo, người ở vùng sâu vùng xa. Vai trò của Nhà nước là phải đảm bảo làm sao không có độc quyền nâng giá lên và giá ấy phản ánh đúng cung cầu của thị trường, có cạnh tranh lành mạnh. 

TS Đặng Mạnh Hùng, Ban Kinh tế Trung ương khẳng định, sự chuyển đổi từ mô hình KTNN sang mô hình KTTT hiện nay vẫn còn quá nhiều “nút thắt” khiến cho thị trường méo mó, sai lệch. Đó là môi trường kinh doanh chưa công bằng, lành mạnh, giá cả dịch vụ chưa vận hành theo cơ chế thị trường; nhiều lĩnh vực, ngành hàng nhà nước còn bao cấp, giá chéo,...