Chỉ số PMI ngành sản xuất tháng 5 đã tăng thêm đạt mức 54,8 điểm – mức tăng mạnh nhất trong lịch sử. Sản lượng và đơn hàng mới đã nhảy vọt từ mức 55,6 và 55 điểm lên tương ứng 56,7 và 57 điểm – một kết quả rất ấn tượng trong bối cảnh đơn đặt hàng xuất khẩu mới tăng chậm lại và các nước trong khu vực châu Á đều có chỉ số PMI sụt giảm.

HSBC tin rằng sản lượng sẽ tiếp tục tăng trong những tháng tới dù mức tăng khá nhẹ. Chỉ số hàng đầu là đơn hàng mới trừ đi hàng tồn kho đã giảm nhẹ từ mức 3,7 còn 3,1 điểm. Hàng tồn kho đang tăng lên phản ánh niềm tin của các nhà sản xuất về nhu cầu trong thời gian sắp tới. Vì đơn hàng mới đang tăng mạnh, báo cáo phân tích sẽ có nhiều cơ hội cho lĩnh vực sản xuất tăng trưởng trong tương lai.

Năng lực cạnh tranh về chi phí nhân công lao động thường khiến nhầm tưởng về vấn đề tăng trưởng đã tiếp tục thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI. Thực vậy, nguồn vốn FDI giải ngân tăng mạnh trong tháng 5 từ mức 5% trong tháng 4 lên 7,6% tạo thêm dư địa cho sản lượng tăng thêm khi các doanh nghiệp mới thành lập đi vào hoạt động.

Tuy nhiên, trong khi cạnh tranh về lao động, cắt giảm thuế và cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng đang là những yếu tố thúc đẩy tình hình đầu tư nước ngoài và hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp thì các doanh nghiệp trong nước lại thiếu khả năng tận dụng những năng lực cạnh tranh vốn có của mình.

Xuất khẩu của các doanh nghiệp nước ngoài không liên quan đến sản phẩm dầu mỏ trong tháng 5 đã tăng 18% kể từ đầu năm đến nay, trong khi các doanh nghiệp trong nước có hoạt động xuất khẩu tiếp tục suy yếu, giảm 1,7%.

Chu kỳ hàng hoá toàn cầu suy giảm, nợ cao và hỗ trợ của Chính phủ nhằm nâng cao năng suất bị hạn chế và tiền đồng đang tăng giá là những nguyên nhân đằng sau các kết quả hoạt động không mấy hứng khởi của các doanh nghiệp trong nước. Ngành du lịch cũng sụt giảm với số lượng khách nước ngoài giảm 12,6% so với đầu năm.

Rủi ro từ thâm hụt các cân thương mại
Những số liệu thống kê mới đây nhất của IMF cho biết dự trữ ngoại hối đang ở mức 33,8 tỷ USD vào cuối năm 2014 tương đương với 2,5 tháng nhập khẩu của Việt Nam. HSBC cho rằng, hơn bao giờ hết, NHNN cần phải giữ nguồn dự trữ ngoại tệ của mình ở mức có thể thanh khoản được nhằm hỗ trợ NHNN ổn định tỷ giá USD/VND khi cần thiết.

Nếu như Chính phủ sử dụng nguồn dự trữ ngoại tệ để bù đắp cho những thiếu hụt vốn tài trợ, thanh khoản có thể trở thành một vấn đề đặc biệt trong thời điểm mà NHNN cần sử dụng nguồn dự trữ của mình để ổn định tiền đồng.

Nguy cơ thứ hai sẽ là vấn đề thâm hụt thương mại của Việt Nam. Sau nhiều năm đạt được mức thặng dư thương mại, nền kinh tế Việt Nam lại một lần nữa phải đối mặt với tình trạng thâm hụt thương mại.

Nhu cầu trong nước đang dần cải thiện cũng là nguyên do khiến nhu cầu đối với hàng hoá sản xuất tăng mạnh. Nhập khẩu tăng thêm kéo theo tình hình thâm hụt thương mại tại Việt Nam.

Tính từ đầu năm đến giữa tháng 5, mức thâm hụt lên tới 3,7 tỷ USD. Nếu như mức thâm hụt này cả năm nhiều hơn 10 tỷ USD, NHNN sẽ phải sử dụng một khoản đáng kể trong nguồn dự trữ của mình để hỗ trợ cho tiền đồng.

HSBC kỳ vọng mức thâm hụt sẽ ở mức 3,5 tỷ USD cho nguyên năm 2015, cho phép tài khoản vãng lai có một mức thặng dư nho nhỏ. Điều đó cho thấy chúng tôi tin tưởng rằng cán cân thương mại sẽ được theo dõi chặt chẽ một khi mọi thứ có thể thay đổi một cách nhanh chóng.