Tại tỉnh Tây Kalimantan (Indonesia) - khu vực đóng góp khoảng 11% tổng sản lượng dầu cọ của quốc gia sản xuất lớn nhất thế giới - đợt hạn hán do "siêu El Niño" gây ra đã làm dòng sông Kapuas trơ đáy. Dòng sông dài 1.143 km này vốn là tuyến đường thủy vận chuyển khoảng 40% sản lượng dầu cọ của tỉnh, nhưng hiện đã xuất hiện nhiều bãi cát ngầm khiến hàng loạt sà lan và tàu kéo bị mắc cạn.

So với các đợt El Niño vào năm 2015 và 2018 vốn chỉ gây hạn hán khoảng một tháng, đợt cạn nước năm nay đã kéo dài suốt hai tháng. Cơ quan khí tượng Indonesia dự báo thời điểm bắt đầu mùa mưa sẽ bị lùi sang tháng 11 thay vì tháng 10 như thông lệ, khiến tình trạng khô hạn và cháy rừng tại khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp.

Do đường thủy bị tê liệt, việc chuyển sang vận chuyển bằng đường bộ gặp rất nhiều hạn chế do số lượng xe tải ít, sức chứa thấp và chi phí cao gấp 3 lần so với vận chuyển bằng sà lan. Tình trạng này khiến dầu cọ thô (CPO) đã chế biến bị kẹt lại tại bồn chứa của các nhà máy.

Theo Hiệp hội Dầu cọ Indonesia (GAPKI), 13 trong tổng số 50 nhà máy ép tại Tây Kalimantan - chiếm khoảng một nửa công suất chế biến của toàn tỉnh - đã bị ảnh hưởng trực tiếp. Đơn cử như nhà máy Multi Prima Entakai tại thành phố Sanggau, lượng CPO tồn kho tính đến ngày 1/10 đã lên tới 8.200 tấn, sát mức dung tích chứa tối đa 8.500 tấn. Nhà máy này phải thu hẹp khối lượng thu mua quả tươi từ 30.000 tấn trong tháng 7 xuống còn 10.000 tấn trong tháng 9.

Tình trạng các nhà máy ngừng hoặc hạn chế thu mua khiến hàng nghìn hộ nông dân tiểu điền đối mặt với nguy cơ nông sản bị thối hỏng. Nhiều nông dân phải di chuyển nhiều giờ qua các nhà máy nhưng vẫn bị từ chối tiếp nhận. Mất nguồn thu nhập, một số nông dân buộc phải cắt giảm tới 70% lượng phân bón chăm sóc cây cọ để tiết kiệm chi phí, hoặc phải làm thêm các công việc phụ để trang trải cuộc sống. Việc nông dân tiểu điền cắt giảm mạnh lượng phân bón do thiếu hụt tài chính sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cây cọ và năng suất thu hoạch trong các vụ mùa tiếp theo.

Tình trạng đứt gãy hậu cần và thời tiết khắc nghiệt tại Indonesia tạo ra những tác động dây chuyền rõ rệt đối với thị trường dầu cọ và dầu thực vật toàn cầu.

GAPKI đã điều chỉnh giảm 2,9% dự báo sản lượng dầu cọ toàn quốc của Indonesia trong năm 2026 do thời tiết khô hạn làm chậm quá trình chín của quả cọ. Riêng tại Tây Kalimantan, nguồn cung dầu cọ trong tháng 9/2026 đã giảm khoảng 11% so với tháng 8.

Các chuyên gia phân tích ước tính sản lượng dầu cọ trên toàn đảo Borneo thuộc Indonesia có thể giảm từ 12% - 15% trong quý 4/2026 dưới tác động của đợt gián đoạn El Niño. Là quốc gia cung ứng dầu cọ lớn nhất thế giới, việc Indonesia bị giảm sản lượng và ách tắc xuất khẩu sẽ thu hẹp nguồn cung trên thị trường quốc tế, tạo áp lực tăng giá lên mặt hàng dầu cọ cũng như các loại dầu thực vật thay thế.