Theo Bộ Tài chính Mỹ, tổng nợ công tính đến ngày 18/8/2026 đạt 40.047 tỷ USD, gồm 32.266 tỷ USD trái phiếu Kho bạc do công chúng nắm giữ và 7.782 tỷ USD nợ nội bộ chính phủ.
Quy mô nợ đã hơn gấp đôi trong chưa đầy một thập kỷ, từ 19.950 tỷ USD khi ông Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên vào tháng 1/2017. Khoảng 1/3 mức tăng diễn ra trong hai năm chính phủ Mỹ vay mạnh để tài trợ các chương trình ứng phó đại dịch COVID-19 dưới thời Trump và Joe Biden. Phần còn lại phản ánh tác động cộng dồn của chính sách tài khóa dưới chính quyền hai tổng thống cùng tình trạng mất cân đối kéo dài giữa thuế và chi tiêu.
Đáng chú ý, nợ công đã tăng từ 39.000 tỷ lên 40.000 tỷ USD chỉ trong chưa đầy 5 tháng. Trong chưa đầy 20 năm, tổng nợ đã tăng gấp 4 lần, trong khi Mỹ mất tới năm 1981 mới lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Các tổ chức theo dõi ngân sách cảnh báo áp lực nợ đang ngày càng khó kiểm soát, trong bối cảnh chính phủ phải đối mặt với chi phí an sinh, y tế và trả lãi vay ngày càng lớn. Họ cho rằng Quốc hội Mỹ sẽ phải cân nhắc tăng thuế, cắt giảm chi tiêu hoặc kết hợp cả hai để cải thiện triển vọng tài khóa.
Áp lực cũng đã phản ánh trên thị trường trái phiếu. Nhà đầu tư nước ngoài, hiện nắm gần 1/3 lượng trái phiếu Kho bạc Mỹ, đang giảm mức độ tham gia trong năm qua. Sau phiên đấu giá 25 tỷ USD trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 30 năm với lợi suất cao nhất kể từ năm 2021, lợi suất trái phiếu kỳ hạn dài của Mỹ ngày 18/8 lên mức cao nhất gần 20 năm khi nhà đầu tư yêu cầu mức bù cao hơn để nắm giữ lượng trái phiếu chính phủ phát hành lớn.
Lợi suất trái phiếu tăng kéo theo chi phí vay thế chấp, mua ô tô và vay thương mại tăng. Ngày 20/8, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent công bố tăng gấp đôi quy mô các đợt mua lại trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10-30 năm, lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt, nhằm hỗ trợ giảm lợi suất kỳ hạn dài.
Áp lực ngân sách tiếp tục gia tăng. Thâm hụt ngân sách tháng 7/2026 đạt 432 tỷ USD, mức cao thứ tư từng ghi nhận trong một tháng. Trong 10 tháng đầu tài khóa 2026, thâm hụt đã vượt tổng mức thâm hụt của cả tài khóa 2025, dù còn hai tháng mới kết thúc năm tài khóa.
Trong nhiệm kỳ đầu của Trump, nợ công tăng 7.800 tỷ USD; từ khi ông trở lại Nhà Trắng tháng 1/2025, nợ tăng thêm 3.800 tỷ USD, đưa tổng mức tăng qua hai nhiệm kỳ lên 11.600 tỷ USD. Trong nhiệm kỳ Biden, nợ công tăng 8.400 tỷ USD, trong đó có chi phí phục hồi sau đại dịch, đầu tư cơ sở hạ tầng và trợ cấp năng lượng sạch.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), đạo luật ngân sách lớn trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump sẽ làm nợ liên bang tăng thêm khoảng 4.700 tỷ USD.
Mỹ hiện chi khoảng 7.000 tỷ USD mỗi năm, trong đó khoảng 60% dành cho các chương trình chi tiêu bắt buộc như an sinh xã hội, chăm sóc y tế (Medicare), hỗ trợ y tế (Medicaid) và chăm sóc cựu quân nhân. Chi phí trả lãi nợ khoảng 1.100 tỷ USD/năm. Trong tài khóa 2025, chi phí trả nợ lần đầu vượt chi tiêu quốc phòng; trong 10 tháng đầu tài khóa 2026, khoản này đã vượt chi Medicare và trở thành khoản chi lớn thứ hai trong ngân sách liên bang, chỉ sau an sinh xã hội.
Gánh nặng còn tăng khi Mỹ phải đáp ứng chi phí hưu trí và chăm sóc y tế cho thế hệ baby boomer (thế hệ sinh ra trong giai đoạn bùng nổ trẻ sơ sinh 1946-1964), trong khi nguồn thu từ thuế tiền lương và thuế thu nhập không đủ bù đắp chi tiêu liên bang.
Nguồn:Vinanet/VITIC (Theo Reuters)