Các khảo sát doanh nghiệp công bố ngày 24/3 - dựa trên ý kiến của các nhà quản lý mua hàng tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản - cho thấy bức tranh toàn diện đầu tiên về tác động kinh tế của cuộc xung đột kéo dài gần một tháng, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Giá dầu, khí đốt và các sản phẩm liên quan tăng mạnh đang tạo ra “cú sốc kép” đối với kinh tế toàn cầu: vừa làm gia tăng lạm phát, vừa kìm hãm tăng trưởng.
Tại khu vực đồng euro, tăng trưởng khu vực tư nhân gần như chững lại trong tháng này khi doanh nghiệp ghi nhận thời gian giao hàng kéo dài và chi phí đầu vào tăng cao, buộc họ cân nhắc chuyển phần chi phí này sang giá bán.
Theo S&P Global, chỉ số PMI tổng hợp sơ bộ của khu vực đồng euro giảm xuống 50,5 trong tháng 3/2026 - mức thấp nhất trong 10 tháng - từ 51,9 của tháng 02/2026 và thấp hơn kỳ vọng thị trường.
Các chỉ số về giá đầu vào và đầu ra trong lĩnh vực sản xuất khu vực đồng euro biến động, trong khi niềm tin kinh doanh tại Pháp giảm mạnh và tăng trưởng khu vực tư nhân tại Đức chậm lại xuống mức thấp nhất trong ba tháng.
Ông Chris Williamson, chuyên gia kinh tế trưởng tại S&P Global Market Intelligence, cho biết các số liệu của khu vực đồng euro đang rung hồi chuông cảnh báo về lạm phát đình trệ - tình trạng tăng trưởng trì trệ đi kèm với lạm phát cao.
Tại Mỹ, khảo sát của S&P Global cho thấy bức tranh tương tự khi giá năng lượng tăng làm gia tăng lo ngại lạm phát, trong khi niềm tin kinh doanh suy yếu, kéo theo triển vọng việc làm kém tích cực.
Chỉ số PMI tổng hợp của Mỹ giảm xuống 51,4 trong tháng 3/2026, mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025 và đánh dấu tháng giảm thứ hai liên tiếp, chủ yếu do lĩnh vực dịch vụ suy yếu.
Các nền kinh tế lớn khác trong Nhóm G7 cũng không tránh khỏi tác động. Tại Anh, hoạt động kinh doanh tăng trưởng chậm nhất trong 6 tháng, trong khi chi phí đầu vào của ngành sản xuất tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 1992.
Tại Nhật Bản, chỉ số PMI tổng hợp giảm xuống 52,5 trong tháng 3/2026, từ mức 53,9 của tháng 02/2026, ghi nhận tốc độ tăng chậm nhất trong ba tháng.
Ngoài Nhóm G7, Ấn Độ - quốc gia phụ thuộc nhiều vào năng lượng nhập khẩu - ghi nhận tăng trưởng khu vực tư nhân xuống mức thấp nhất trong ba năm, trong khi chi phí đầu vào tăng mạnh nhất kể từ giữa năm 2022, gây áp lực lên biên lợi nhuận doanh nghiệp.
Dù hiện chưa có nhiều dự báo cho rằng kinh tế toàn cầu sẽ rơi vào suy thoái, các chuyên gia nhận định rủi ro đang gia tăng, đặc biệt khi gián đoạn nguồn cung năng lượng liên quan tới Eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 20% dầu thế giới - vẫn chưa được giải quyết.
Nhiều chuyên gia cho rằng hệ quả kinh tế của cuộc xung đột sẽ không chỉ mang tính ngắn hạn, đặc biệt khi cơ sở hạ tầng năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh bị hư hại nghiêm trọng và cần nhiều năm để phục hồi.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cho rằng còn quá sớm để định lượng tác động cụ thể, nhưng cảnh báo rủi ro suy giảm đối với kinh tế toàn cầu đang ở mức đáng kể.
Nguồn:Vinanet/VITIC/Reuters